| YouTube Channel

पाणिग्रहण (pANigrahaNa)

 
शब्दसागरः
English
पाणिग्रहण
n.
 (णं)
1. Marriage.
2. Laying hold of the hand.
E.
 पाणि the
hand, and ग्रहण taking, the junction of the hands of the bride and
bridegroom, forming a part of this ceremony.
Yates
English
पाणि-ग्रहण (णं) 1.
n.
 Marriage.
Wilson
English
पाणिग्रहण
n.
 (-णं)
1 Marriage.
2 Laying hold of the hand.
E.
 पाणि the hand, and ग्रहण taking, the junction of the hands of the
bride and bridegroom, forming part of this ceremony.
Monier Williams Cologne
English
पाणि—ग्रहण
n.
 (ifc. f(आ). )
=
 -ग्रह,
GṛS.
MBh.
Kāv.
&c.
Apte Hindi
Hindi
पाणिग्रहणम्
नपुं*
 पाणिः-ग्रहणम् -
"विवाह करना, शादी"
पाणिग्रहणम्
"नपुं* , न*त*" - -
ब्रह्मचर्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पाणिग्रहण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿವಾಹ /ಮದುವೆ
निष्पत्तिः - > ग्रह (उपादाने) - अधि० "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > पाणिः गृह्यते अत्र
प्रयोगाः - > "प्रयुक्तपाणिग्रहणं यदन्यद्वधूवरं पुष्यति कान्तिमग्र्याम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-७८
L R Vaidya
English
pARi-grahaRa {% n. %} marrying, marriage, R.vii.29, viii.7, K.S.vii.4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
जन्यास्तु तस्य सुहृदो विवाहः पाणिपीडनम् ॥ ५१७ ॥
पाणिग्रहणमुद्वाह उपाद्यामयमावपि ।
दारकर्म परिणयो जामाता दुहितुः पतिः ॥ ५१८ ॥
-wordlist-
जन्य (पुं), विवाह (पुं), पाणिपीडन (क्ली), पाणिग्रहण (क्ली), उद्वाह (पुं), उपयाम (पुं), उपयम (पुं), दारकर्मन् (क्ली), परिणय (पुं), जामातृ (पुं), दुहितृपति (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उपयाम
उपयाम, परिणयन, पाणिग्रहण, विवाह, उद्वाह
उपयामः परिणयनं पाणिग्रहणं विवाह उद्वाहः ।
verse 2.1.1.495
page 0057
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पाणिग्रहणं,
क्ली,
 (पाणेर्ग्रहणं यत्र ।) विवाहः ।इति हेमचन्द्रः । ३ । १८२ ॥
(यथा, रघुः ।७ । २९ ।“इति स्वसुर्भोजकुलप्रदीपःसम्पाद्य पाणिग्रहणं स राजा ।मर्हीपतीनां पृथगर्हनार्थंसमादिदेशाधिकृतानधिश्रीः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पाणिग्रहण
न०
 पाणिर्गृह्यते अत्र ग्रह--आधारे ल्युट् ।विवाहे हेमच० । पाणिग्रहणप्रकारः आश्व० गृ० सू०१ ७ ३ यथा “पश्चादग्मेर्दृषदमश्मानं प्रतिष्ठाप्योत्तर-पुरस्तादुदकुम्भं समन्वारवब्धायां हुत्वा तिष्ठन् प्रत्यङ्सुखःप्राङ्मुख्या आसीनाया गृह्णामि ते सौभगत्वाय हस्त-मित्यङ्गुष्ठमेव गृह्णीयाद्यदि कामयीत पुमांस एव मे पुत्राजायेरन्निति” सू० । “दक्षिणतः पत्न्युपविशेत् उत्तरतःपतिरिति शास्त्रान्तरे दृष्टम् । “उत्तानेनोत्तानं पाणिंगृह्णीयात्” नारा० ।“अङ्गुलीष्वेव स्त्रीकामः” सू० “एवकारोऽङ्गुष्ठनिवृ-त्त्यर्थः । स्त्रीकामो धितृकाभ इत्यर्थः” नारा० “हस्तसाङ्गुष्ठनुभयकामः” सू० । “उभयकामः पुत्रदुहितृकामःअङ्गुष्ठमङ्गुलीभिः” सह गृह्णीयादित्यनुषङ्गः नारा० ।
Capeller
German
पाणिग्रहण
n.
 dass.