पांसु (pAMsu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पांसु m.
  (-सुः)
	 1. Dust.
	 2. Manure.
	 3. A kind of camphor.
 E.
  पसि to
bind,  &c.,  aff.
   कु,  also पांशु.

Capeller Eng

English

 पांसु॑ m.
  pl.
  (sgl. ) dust,  sand. 

Yates

English

 पांसु (सुः) 2.
m.
  Dust
 manure.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  dust
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  pollen of a flower
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  kind of camphor
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  sand
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  landed property
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  species of plant
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  crumbling soil
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  manure
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  dung
पांसु 	-	 pAMsu 	-	 m.
  	-	  menses

पांसु 	-	  pAMsu 	-	 m.
  	-	 manure
दोहद 	-	  dohada 	-	 m.
  	-	  kind of fragrant substance used as manure

Wilson

English

 पांसु
m.
  (-सुः)
1 Dust.
2 Manure.
E.
  पसि to bind,  &c.,  aff.
   कु,  also पांशु.

Apte

English

पांसु [pāṃsu]  शु [śu]  रः [rḥ],  (शु) रः 1 A gad-fly.

A cripple moved about in a wheel-chair.

पांसु [pāṃsu]  शु [śu]  ल [l],  (शु) ल a.
  [पांसुरस्त्यस्य सिघ्मा˚ लच्]

Dusty,  covered with dust
 परिपाण्डु पांसुलकपोलमाननम् Māl.
 2.4.

Polluted,  defiled,  sullied,  stained
 दारत्यागी भवाम्याहो परस्त्रीस्पर्शपांशुलः Ś.*
  5.29.

Defiling,  disgracing,  dishonouring
 as in कुलपांसुल.

लः A profligate or licentious person,  libertine,  gallant.

One of the weapons of Śiva. 

An epithet of Śiva.  -लः,  -लम् A dusty place.

ला A menstruous woman. 

An unchaste or licentious woman
 अ˚ a chaste woman,  अपांसुलानां धुरि कीर्तनीया R.*
  2.2.

The earth.

Apte 1890

English

 पांसुः(शुः) 1 Dust,  dirt
 crumbling soil
 R. 2. 2
 Rs. 1. 13
 Y. 1. 150. 
2 A particle of dust. 
3 Dung,  manure. 
4 A kind of camphor. 
5 Landed property. 
Comp. 
कासीसं sulphate of iron. 
कुली a high-road,  highway. 
कूलं {1} a dust-heap. {2} a legal document not made out in any particular person's name ( निरुपपदशासनं). 
कृत a. covered with dust. 
क्षारं-जं a kind of salt. 
चत्वरं hail. 
चंदनः an epithet of Śiva. 
चामरः {1} a heap of dust. {2} a tent. {3} a bank covered with Dūrvā grass. {4} praise. 
जालिकः an epithet of Viṣṇu. 
पटलं a mass or coating of dust. 
मर्दनः an excavation for water round the root of a tree,  a trench or basin. 

Monier Williams Cologne

English

 पांसु॑ m.
  crumbling soil,  dust,  sand (mostly pl.
 ),  AV.
   &c.
   &c.
  

 dung,  manure,  L.
 

 the pollen of a flower,  MW.
  

 (prob.) the menses,  Car.
  (cf.   रजस्)

 a species of plant,  Bhpr.
  

 a kind of camphor,  L.
 

 landed property,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 पांसु पांसु,  उस्,  m. (in later writings mostly
spelt पांशु
 probably fr. rt. पंस् or पंश्,  to
destroy),  crumbling soil,  dust,  sand
 a particle of
dust,  grain of sand
 dung,  manure
 a species of
plant (= पर्पट)
 a kind of camphor
 landed
property
 [cf. Lat. pulvis for pulcvis
 Cambro-
Brit. pain,  ‘pollen,  fine powder or dust.’]
—पांसु-
कासीस,  अम्,  n. sulphate of iron.
—पांसु-कुली,  f.
‘multitude of dust, ’ a high road,  highway.
—पांसु-
कूल,  अम्,  n. a dust-heap,  particularly a collection of
rubbish and rags out of which the Buddhist priests
make up their clothing
 a legal document not made
out in any particular person's name.
—पांसुकूल-
सीवन,  अम्,  n. ‘the sewing together of rags from a
dust-heap, ’ N. of the place where Śākya-muni assumed
his priestly dress.
—पांसुकूलिक,  अस्,  आ,  अम्,  one
who wears clothes made of rags from a dust-heap.
—पांसु-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  covered with dust, 
dusty.
—पांसु-क्षार = पांसु-ज,  q. v.
—पांसु-
गुण्ठित,  अस्,  आ,  अम्,  covered with dust.
—पांसु-
चत्वर,  अम्,  n. hail.
—पांसु-चन्दन,  अस्,  m.
an epithet of Śiva.
—पांसु-चामर,  अस्,  m. a heap
of dust
 a tent
 a bank covered with Dūrvā grass
praise
 a small cucumber.
—पांसु-ज,  अम्,  n. ‘earth-
born, ’ a kind of salt extracted from soil,  rock or fossil
salt.
—पांसु-जालिक,  अस्,  m. an epithet of Viṣṇu.
—पांसु-धूम्र,  अस्,  आ,  अम्,  dark-red or dark
with dust
 [cf. धूलि-धूम्र।]
—पांसु-ध्वस्त-
शिरोरुह,  अस्,  आ,  अम्,  having the hair soiled with
dust.
—पांसु-निपात,  अस्,  m. a fall of dust.
—पां-
सु-पटल,  अम्,  n. a coating or mass of dust.
—पांसु-पत्त्र,  अम्,  n. a kind of vegetable,  Che-
nopodium Album.
—पांसु-भव,  अस् or अम्,  m.
or n. (?) = पांसु-ज,  q. v.
—पांसु-मर्दन,  अस्, 
m. ‘dust-destroying, ’ an excavation for water round
the root of a tree.
—पांसु-रागिणी,  f. a species of
plant (= महा-मदा).
—पांसु-राष्ट्र,  अम्,  n., 
N. of a country
 (आस्),  m. pl.,  N. of its inhabitants.
—पांसु-वर्ष,  अस्,  m. a shower of dust,  falling
dust.
—पांसु-समूहन,  अस्,  ई,  अम्,  collecting or
raising dust (as the wind).
—पांसुत्कर (°सु-उत्°), 
अस्,  m.,  Ved. = पांसु-वर्ष।

Macdonell

English

 पांसु pāṃsú,  m.
  particle of dust,  grain of 🞄sand: gnly. pl.
  dust,  sand.

Benfey

English

 पांसु पांसु,  and पांशु पांशु,  m.
 
 1. Dust,  Man.  4,  102.
 2. A particle of
dust,  Man.  4,  168.

Apte Hindi

Hindi

पांसुः
पुं*
  - "पंस् + कु,  दीर्घः"
"धूल,  गर्द,  चूरा (जीर्ण होकर गिरने वाला)"

पांसुः
पुं*
  - "पंस् + कु,  दीर्घः"
धूलकण

पांसुः
पुं*
  - "पंस् + कु,  दीर्घः"
"गोबर,  खाद "

पांसुः
पुं*
  - "पंस् + कु,  दीर्घः"
एक प्रकार का कूपर

पांसुः
पुं*
  - "पंस्+कु,  दीर्घः"
"चूर्ण,  धूल"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पांशु(सु)
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧೂಳು /ಮಣ್ಣು ಹುಡಿ
निष्पत्तिः - > पशि(सि) (नाशने) - "कुः" दीर्घश्च (उ० १-२७)
प्रयोगाः - > "क्षुण्णः क्षणं यदुबलैर्दिवमातितांसुः पांसुर्दिशं मुखमतुत्थयदुत्थितोऽद्रेः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-११
पांशु(सु)
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೊಬ್ಬರ ಬೆಳೆಯುವ ಜಮೀನಿಗೆ ಹಾಕಲು ಕೊಡಿಸಿರುವ ತೊಪ್ಪೆಯ ಗುಪ್ಪೆ
विस्तारः - > "पांसुर्धूली च शस्यार्थचिरसञ्चितगोमये" - मेदि०

L R Vaidya

English

 pAMsu(Su) {% m. %} 1. Dust,  soil,  R.ii.2,  Am.S.48,  Rt.i.13
dung,  manure
a kind of camphor
a particle of dust.

Bopp

Latin

 पांसु m. pulvis. DR. 9. 13.
 v. पांशु.

Lanman

English

 pāṃsú,  m. pl. dust.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चूर्णे क्षोदोऽथ रजसि स्युर्धूलीपांसुरेणवः ।
-wordlist-
 
चूर्ण (पुंक्ली),  क्षोद (पुं),  रजस् (क्ली),  धूली (स्त्री),  पांसु (पुं),  रेणु (स्त्री)

Vedic Reference

English

 Pāṃsu in the Atharvaveda^1 and later^2 denotes ‘dust’ or
‘sand, ’ usually in the plural. Among the portents enumerated
in the Adbhuta Brāhmaṇa^3 is a rain of dust or sand (pāṃsu-
varṣa),  a phenomenon not rare in India.^4
1) vii. 109,  2
 xii. 1,  26.
2) Taittirīya Brāhmaṇa,  ii. 6,  10,  2
Nirukta,  xii. 19,  etc.
3) vi. 8 (Indische Studien,  1,  40). Cf.
Varāhamihira,  Bṛhatsaṃhitā,  xxii. 6.
4) The adjective pāṃsura is found in
Rv. i. 22,  17,  with a variant,  pāṃsula, 
Sāmaveda,  i. 3,  1,  3,  9. Cf. Śatapatha
Brāhmaṇa,  iv. 5,  1,  9.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पांसुः,  पुं,
   (पंसयतीति । पसि नाशने + “अर्ज्जि-दृशिकमीति ।” उणां । १ । २८ । इतिकुर्दीर्घश्च ।) घूलिः । (यथा,  हेः रामायणे ।२ । ८० । ९ ।“अपरे पूरयन् कूपान् पांसुभिः श्वभ्रमायतम् ।निम्नभागांस्तथैवाशु समांश्चक्रुः समन्ततः ॥
”)चिरसञ्चितगोमयम् । इत्युणादिकोषः भरतश्च ॥
सार इति माषा ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पांशु(सु) पु०
  पसि--नाशने अर्जिदशिकम्यमपसिवाधामृजिपसिवाधामृजिपशितुक्धुग्दीर्थहाश्च” उणा० उ दीर्घश्च ।१ धूलौ २ शस्यार्थचिरसञ्चितगोमये च विश्वः उणादिसूत्रे द-न्त्यान्त्य पसिधातोरेव उप्रत्ययदोर्घयोर्विधानात् विश्वप्रकाशेतालव्यान्ते कीर्त्तनाच्च पृषो दन्त्यस्य शः इति बोध्यम् ।अतएव “तालव्या अपि दन्त्याः स्युः शंवशूकरपांशवः”शकारभेदे उक्तम् । ३ लबणभेदे न०
  “औद्भिदं पांशु-(सु)लयणं यज्जातं भूमितः स्वयम् । क्षारं गुरु कटु-स्निग्धं स्वेदनं वातनाशनम्” भावप्र० । ४ पर्पटे ५ कर्पू-रभेदे पु०
  राजनि० । पांशु(सु)तो भबः यत् । पां(श)-सव्य तत्र भवे त्रि०
  । रुद्रभेदे पु०
  यजु० १६ । २५

Capeller

German

 पांसु॑ m.
  Staub,  Sand.

Grassman

German

 (pāṃsú),  m.,  Staub AV.,  zu Grunde liegend im folgenden.

Burnouf

French

 पांसु पांसु m.
  f.
  पांशु।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.