| YouTube Channel

पस्त्य (pastya)

 
शब्दसागरः
English
पस्त्य
n.
(स्त्यं) A house,
E.
पस्-भावे क्तिन्, तत्र साधु यत्
Capeller Eng
English
पस्त्य॑
n.
habitation, stall, stable
f.
pl.
house,
dwelling, family,
sgl.
the goddess of a house.
Yates
English
पस्त्य (स्त्यं) 1.
n.
A house.
Wilson
English
पस्त्य
n.
(-स्त्यं) A house.
E.
स्त्यै to collect, अप् prefixed,
deriv.
irr
.
Apte
English
पस्त्यम् [pastyam], 1 A house, habitation, abode
पस्त्यं प्रयातुमथ तं प्रभुरापपृच्छे Kīr.
K.*
9.74.
Household, family.
Ved.
Divine progeny.
A man.
A priest. -स्त्या The goddess presiding over domestic affairs
प्र पस्त्याम- दितिं सिन्धुमर्कैः स्वस्तिमीळे सख्याय देवीम्
Rv.*
4.55
3
8.27.5.
Apte 1890
English
पस्त्यं 1 A house, habitation, abode
पस्त्यं प्रयातुमथ तं प्रभुरापपृच्छे Kīr. K. 9. 74.
2 Household, family.
3 Ved. Divine progeny.
4 A man.
5 A priest.
स्त्या The goddess presiding over domestic affairs.
Monier Williams Cologne
English
पस्त्य᳡
n.
(fr. पस् and त्य [?]
cf.
पश्-च), a stall, stable (as the back-building? but
cf.
also
Lat.
postis),
RV.
Monier Williams 1872
English
पस्त्य पस्त्य, अम्, n., Ved. habitation, abode,
stall, stable
(आस्), m. pl. a house, dwelling, residence
household, family
(Sāy.) = दैव्यः प्रजाः, divine
progeny
= मनुष्य, a man
= ऋत्व्-इज्, a priest
(आ), f. the goddess of domestic affairs
(अस्, आ, अम्),
to be approached by all, venerated (Sāy. = सर्वैर्
गन्तव्यः).
—पस्त्य-सद्, त्, m., Ved. a member
of a family
(Sāy.) = देव-यजन-लक्षणे गृहे
निषण्णः, seated in the chamber of divine worship.
—पस्त्या-वत्, आन्, अती, अत्, Ved. having a fixed
habitation
filled with habitations, abounding in
dwellings or sacrificial halls (Sāy. = गृह-वत्, यज्ञ-
गृहोपेत)
belonging to the Soma press
(आन्),
m. a householder, a wealthy man.
Macdonell
English
पस्त्य pastyâ,
n.
stall
ā,
f.
pl.
homestead, 🞄dwelling, household.
Apte Hindi
Hindi
पस्त्यम्
नपुं*
- अपस्त्यायन्ति संगीभूय तिष्ठति यत्र-अप + स्त्यै + नि* अकारलोपः
"घर, निवास, आवास "
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पस्त्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೃಹ/ಮನೆ
L R Vaidya
English
pastya {% n. %} A house, a habitation.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ९८९
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ९९०
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ९९१
धामागारं निशान्तं कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः
-wordlist-
गेहभू (स्त्री), वास्तु (पुंक्ली), गेह (पुंक्ली), गृह (पुंक्ली), वेश्मन् (क्ली), निकेतन (क्ली), मन्दिर (स्त्रीक्ली), सदन (क्ली), सद्मन् (क्ली), निकाय्य (पुं), भवन (पुंक्ली), कुट (पुं), आलय (पुं), निलय (पुं), शाला (स्त्री), सभा (स्त्री), उदवसित (क्ली), कुल (क्ली), धिष्ण्य (क्ली), आवसथ (क्ली), स्थान (क्ली), पस्त्य (क्ली), संंस्त्याय (पुं), आश्रय (पुं), ओकस् (क्ली), निवास (पुं), आवास (पुं), वसति (स्त्री), शरण (क्ली), क्षय (पुं), धामन् (क्ली), अगार (क्ली), निशान्त (क्ली), कुट्टिम (क्ली), बद्धभू (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आवास
आवास, आवसथ, गृह, भवन, स्थान, निशान्त, कुल, संस्त्याय, निलय, निकाय्य, उटज, गेह, कुट, मन्दिर, धिष्ण्य, धामन्, निकेतन, सदन, पस्त्य, वास्तु, क्षय, शाला, वेश्मन्, निवेशन, उदवसित, सद्मन्, ओकस्, शरण, अगार, निवसन, आलय
आवासावसथं गृहं भवनं स्थानं निशान्तं कुलं,
संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम्
धिष्ण्यं धाम निकेतनं सदनं पस्त्यं वास्तु क्षयः
शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते सद्मौकसी २९१
शरणमगारं निवसनमालय एकार्थवाचकाः शब्दाः
verse 2.1.1.291
page 0035
नाममाला
Sanskrit
सदन, सद्म, भवन, धिष्ण्य, वेश्मन्, मन्दिर, गेह, निकेतन, आगार, निशान्त, निवृत, गृह, वसति, आवसथ, आवास, स्थान, धामन्, आस्पद, पद, निकाय, निलय, पस्त्य, शरण, आलय
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम्
गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् १३२
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम्
निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् १३३
verse 0.1.1.132
page 0067
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पस्त्यं,
क्ली,
(अपस्त्यायन्ति सङ्घीभूय तिष्ठन्तिजीवा यत्र अप + स्त्यै सङ्घातशब्दयोः +“आतश्चोपसर्गे ।” १३६ इति कः ।उपसर्गस्याकारलोपो निपातनात् ।) गृहम् ।इति हेमचन्द्रः ५६
(यथा, ऋग्वेदे ।१० ९६ ११ ।प्र पस्त्यमसुर हर्य्यतं गोराविष्कृधि हरयेसूर्य्याय
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पस्त्य
न०
पस--भावे क्तिन् तत्र साधु यत् गृहे निघण्टुःअस्त्यमिति पाठान्तरम् अस्तये स्थितये साधु यत् तत्रहेमच० निधण्टौ तु पस्त्यमित्येव गृहनामसु पठितम् ।पस्त्यमस्त्यस्येति मतुप् मस्य वः दीर्घः पस्त्यावत् सदः-प्राचीनबंशादिगृहवति ऋ० ११५ १२ भा०
Capeller
German
पस्त्य᳡
n.
Haus, Stall
f.
Pl. Haus u. Hof,
Anwesen, die Genien des Hauswesens.
Grassman
German
(pastyà), pastía, n. [ursprünglich wol Adjektiv (s. das folgende), etwa in dem Sinne wie das althochd. fasti fest, wovon das Fem. fastī die Feste
Benfey Or. und Occ. 〔1, 35〕 zieht mit Recht auch das lat. posti-s hierher]. 1〉 Behausung
2〉 du., die beiden Wohnsitze, nämlich Himmel und Erde.
-am 1〉 gós {922, 11}.
-os [L. du.] 2〉 {922, 10}.
Burnouf
French
पस्त्य पस्त्य
n.
maison (?) pour अपस्त्य de स्त्यै).