| YouTube Channel

पष्ठवाह् (paSThavAh)

 
Monier Williams 1872
English
पष्ठवाह् पष्ठ-वाह्, ट्, m. (said to be fr.
पष्ठ = पृष्ठ + वाह्), Ved. a bull four years
old
(पष्ठौही), f. a heifer four years old,
(probably) a young cow.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नस्योतो नस्तितः पष्ठवाट् तु स्याद्युगपार्श्वगः ॥ १२६० ॥
-wordlist-
नस्योत (पुं), नस्तित (पुं), पष्ठवाह् (पुं), युगपार्श्वग (पुं)
Vedic Reference
English
1. Paṣṭha-vāh occurs in the Yajurveda Saṃhitās^1 meaning
an ox, four years old, according to the commentators. This
qualification is, however, very doubtful, for Paṣṭhauhī, ‘cow, ’
a word occurring quite frequently, ^2 is in one passage^3 accom-
panied by the adjective prathama-garbhāḥ, ‘having a first calf, ’
which disproves the theory of the age adopted by the com-
mentators.
1) Taittirīya Saṃhitā, iv. 3, 5, 2
Vājasaneyi Saṃhitā, xiv. 9
xviii. 27
xxi. 17
xxiv. 13. 28. 29. etc.
2) Taittirīya Saṃhitā vii. 1, 6, 3
Kāṭhaka Saṃhitā, xi. 2
xii. 8
Vāja-
saneyi Saṃhitā, xviii. 27
Taittirīya
Brāhmaṇa, i. 7, 3, 3
8. 3, 2
ii. 7, 2,
2, etc.
3) Śatapatha Brāhmaṇa, iv. 6, 1,
11.
2. Paṣṭha-vāh is mentioned as a seer of Sāmans in the
Pañcaviṃśa Brāhmaṇa.^1
1) xii. 5, 11. Cf. Hillebrandt, Vedische Mythologie, 2, 160.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पष्ठवाह्
पु०
 पृष्ठेन वहति पष्ठं मारं वा वहति वह--ण्विपृषो० । पञ्चवर्षीये भारमहे बृषे तथावस्कायां स्त्रियांगवि ङीप् वाह ऊठ् षष्ठोही यजु० १४ । ९ “द्वादशपष्ठौह्यो गर्भिण्यो ब्रह्मणः” आश्वा० श्रौ० ९ । ४ । १४ । सुग्ध-बोधे पृष्ठौ हीत्युक्तिः लोकाभिप्रायेण वेदे तु पष्ठयाट्षष्ठौही इत्येव प्रयोगात् ।