पश्चिम (pazcima)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पश्चिम mfn.
   (-मः-मा-मं)
	 1. West,  western. 
	 2. Behind,  after.
	 mf.  (-मः-मा)
The region of VARUṆA,  the west.
 E.
  पश्चात् behind,  and डिमच्
aff.
  
 Hindus in their prayers,  usually facing the east
 and conse-
quently having the west behind them. 

Capeller Eng

English

 पश्चिम a.
  hinder,  hindmost,  westerly,  latter,  last
 f.
 
आ + संध्या the evening twilight,  + क्रिया the last rite i.e.
 
burning the dead,  ±दिश् the west. 

Yates

English

 पश्चिम (मः-मा-मं)
a. West
 behind.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पश्चिम 	-	  pazcima 	-	 adj.
  	-	 western
अपर 	-	  apara 	-	 adj.
  	-	 western
अपाचीन 	-	  apAcIna 	-	 adj.
  	-	 western
अपाच्य 	-	  apAcya 	-	 adj.
  	-	 western
अपाञ्च् 	-	  apAJc 	-	 adj.
  	-	 western
अप्राचीन 	-	  aprAcIna 	-	 adj.
  	-	 western
अवर 	-	  avara 	-	 adj.
  	-	 western
पश्च 	-	  pazca 	-	 adj.
  	-	 western
पश्चिमोत्तरपूर्व 	-	  pazcimottarapUrva 	-	 adj.
  	-	 western
पूर्वेतर 	-	  pUrvetara 	-	 adj.
  	-	 western
प्रतीचीन 	-	  pratIcIna 	-	 adj.
  	-	 western
वारुण 	-	  vAruNa 	-	 adj.
  	-	 western
पाश्चात्त्य 	-	  pAzcAttya 	-	 adj.
  	-	 western
प्रत्यञ्च् 	-	  pratyaJc 	-	 adj.
  	-	 western
चरम 	-	  carama 	-	 m.
  	-	 western
पश्चिमाम्बुधि 	-	  pazcimAmbudhi 	-	 m.
  	-	 western sea
उत्तरपश्चिम 	-	  uttarapazcima 	-	 adj.
  	-	  north-western
दक्षिणाप्रत्यच् 	-	  dakSiNApratyac 	-	 adj.
  	-	  south-western
नैरृत 	-	  nairRta 	-	 adj.
  	-	  south-western
नैरृत्य 	-	  nairRtya 	-	 adj.
  	-	  south-western

पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  later
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  being behind
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  west
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  final
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  west of
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  hinder
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  westerly
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  last
पश्चिम 	-	 pazcima 	-	 adj.
  	-	  western

Wilson

English

 पश्चिम
mfn.
   (-मः-मा-मं)
1 West,  western. 
2 Behind,  after.
mf.  (-मः-मा) The region of VARUṆA,  the west.
E.
  पश्चात् behind,  and डिमच् aff.
  
 Hindus in their prayers,  usually
facing the east,  and consequently having the west behind them. 

Apte

English

पश्चिमः [paścimḥ],  a.
  [पश्चाद्भवः डिमच्]

Being behind,  hindmost
 पराभूतेरधर्मस्य तमसश्चापि पश्चिमः Bhāg.*
  2.6.9.

Last (in time or space)
 पश्चिमे वयसि वर्तमानस्य K.*
  25
 R.*
  19.1, 54
 पश्चिमाद्यामिनीयामात् प्रसादमिव चेतना R.*
  17.1
 स्मरन्तः पश्चिमामाज्ञाम् 17.8
 पत पश्चिमयोः पितुः पादयोः Mu.*
  7
 ˚क्रिया the last i. e.  funeral rites
 ˚अवस्था last state (verging on death)
 Pt.*
  2.

The latter
 उपारताः पश्चिमरात्रिगोचरात् Ki.*
  4.1.

Western,  westerly
 आसमुद्रात् तु वै पूर्वादासमुद्रात् तु पश्चिमात् । तयोरेवान्तरं गिर्योरार्यावर्तं विदुर्बुधाः ॥ Ms.*
  2.22
5.92. (पश्चिमेन is used adverbially in the sense of 'in the west') or 'after,  behind'
 with acc.
  or gen.
  
 so पश्चिमे 'in the west'. पश्चिमतः from behind. 

Comp.
  अर्धः the latter half. 

the hinder part. -इतर a.
  eastern.  -उत्तर a.
  north-western.  -दक्षिणa.  south-westerly. -दिक्पतिः N.
  of Varuṇa.  -रात्रः the latter part of the night
 उपारताः पश्चिमरात्रगोचरात् Ki.*
  4. 1. (v. l. ). -संध्या the evening twi-light.

Apte 1890

English

 पश्चिम a. [पश्चाद्भवः डिमच्] 1 Being behind,  hindmost. 
2 Last (in time or space)
 पाश्चिमे वयसि वर्तमानस्य K. 25
 R. 19. 1,  54
 पश्चिमाद्यामिनीयामात्प्रसादमिव चेतना R. 17. 1
 स्मरंतः पश्चिमामाज्ञां 17. 8
 पत पश्चिमयोः पितुः पादयोः Mu. 7
 °क्रिया the last i. e. funeral rites
 °अवस्था last state (verging on death)
 Pt. 2. 
3 Western,  westerly
 Ms. 2. 22
 5. 92. (पश्चिमेन is used adverbially in the sense of ‘in the west
’ or ‘after,  behind’
 with acc. or gen.
 so पश्चिमे ‘in the west’). 
Comp. 
अर्धः {1} the latter half. {2} the hinder part. 
उत्तर a. north western. 
रात्रः the latter part of the night,  उपारताः पश्चिमरात्रगोचरात् Ki. 4. 10. v. {1} 

Monier Williams Cologne

English

 पश्चिम mf(आ)n.  being behind,  hinder,  later,  last,  final (f(आ). ,  with क्रिया,  the last rite i.e. burying the dead
 with संध्या,  the latter i.e. the evening twilight
 with वेला,  evening time,  close of day
 with अवस्था,  last state i.e. verging on death),  GṛŚrS.
  
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 west,  western,  westerly (आ f.
  with or sc.  दिश्,  the west),  Mn.
  
 Kāv.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 पश्चिम,  अस्,  आ,  अम्,  being behind,  hinder,  hind-
most
 latter,  last (e. g. पश्चिमा सन्ध्या,  the
latter,  i. e. the evening twilight
 पश्चिमा क्रिया, 
the last rite,  burning the dead)
 west,  western, 
westerly
 (आ),  f.,  scil. दिश्,  the west
 (अम्),  n.,  N.
of a Tantra
 (एन),  ind. behind (with acc.),  after
in the west
 (ए),  ind. in the west
 [cf. उत्तर-प्°, 
दक्षिण-प्°।]
—पश्चिम-जन,  आस्,  m. pl.,  Ved.
the people in the west,  the inhabitants of the western
districts of India.
—पश्चिम-तन्त्र,  अम्,  n.,  N. of
a Tantra.
—पश्चिम-तस्,  ind. from behind.
—पश्-
चिम-दर्शन,  अम्,  n. a last look
 पश्चिम-दर्-
शनं द्रष्टुम्,  to see for the last time.
—पश्-
चिम-देश,  अस्,  m.,  N. of a district mentioned in
the Romaka-Siddhānta.
—पश्चिमानूपक (°म-
अन्°),  अस्,  m.,  N. of a prince.
—पश्चिमाभिमुख
(°म-अभ्°),  अस्,  आ or ई,  अम्,  directed towards the
west.
—पश्चिमार्ध (°म-अर्°),  अस्,  m. the latter
half,  the hinder part.
—पश्चिमोत्तर (°म-उत्°), 
अस्,  आ,  अम्,  north-westerly,  north-western
 (अस्याम्), 
loc. sing. f.,  scil. दिशि,  Ved. in the north-west
 (ए),  ind.
in the north-west.
—पश्चिमोत्तर-दिक्पति,  इस्,  m.
the regent of the north-west,  the god of wind,  wind.

Macdonell

English

 पश्चिम paśc-ima,  a.
  hinder
 western
 last,  🞄latest,  final: -ṃ darśanaṃ draṣṭum,  see 🞄for the last time
 ā,  velā,  f.
  evening time,  🞄close of day
 ā saṃdhyā,  f.
  evening twilight
 🞄ā,  f.
  (sc. diś) west.

Benfey

English

 पश्चिम पश्चिम,  i. e. पश्च (cf. 
पश्चात्) + इम,  adj.
 ,  f.
  मा।
 1. Hinder, 
last
 with संध्या,  The evening twi-
light,  Man.  2,  101
 with क्रिया,  Obse-
quies.
 2. Western,  west,  Man.  2,  22.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  1. last. 2. extreme.
दक्षिण-,  adj.
  south-western. 

Hindi

पश्चिम,  शरीर के पीछे

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पश्चिम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ/ಹಿಂದುಗಡೆಯಿರುವ
निष्पत्तिः - > "डिमच्" (वा० ४-३-२३)
व्युत्पत्तिः - > पश्चाद्भवः
पश्चिम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅನಂತರದ/ಮುಂದಿನ/ಎರಡನೆಯ
प्रयोगाः - > "पूर्वां सन्ध्यां जपंस्तिष्ठन्नैशमेनो व्यपोहति। पश्चिमां तु समासीनो मलं हन्ति दिवाकृतम्"
उल्लेखाः - > मनु० २-१०२

L R Vaidya

English

 paScima {% a. (f. मा) %} 1. Being behind,  hindmost
 2. last,  पश्चिमाद्यामिनीयामात्प्रसादमिव चेतना R.xvii.1,  स्मरंतः पश्चिमामाज्ञां भर्तुः संग्रामयायिनः xvii.8,  xix.1,  M.vii.145
 3. westerly,  western.(The inst. sing. पश्चिमेन is used as an indeclinable in the sense of- (1) behind,  after,  (with an acc.)
 (2) in the west.)

Bopp

Latin

 पश्चिम Adj. (a पश्च - v. पश्चात् - suff. इम)
1) posticus, 
posterior.
2) occidentalis. SU. 3. 26. N. 13. 5.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 paścima,  adj. (= Pali pacchima
 Skt. not in this mg.),  (last =) lowest,  mean,  vulgar: °mā janatā (Pali id.,  Vin. 〔ii.108.19〕),  vulgar folk,  AsP 〔182.15,  18〕.

Lanman

English

 paścima,  a. last,  52^16
 westerly. [paśca:
cf. 1224a and b.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पश्चिम Adj. °indirekt,  von einem Dritten herrührend,  in पश्चिमं करणम् Kauṭ. 148,  17.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
एकात्तानायनसर्गाग्राण्यैकाग्रं च तद्गतम् ।
अनन्यवृत्यैकायतनगतं चाथाद्यमादिमम् ॥ १४५८ ॥
पौरस्त्यं प्रथमं पूर्वमादिरग्रमथान्तिमम् ।
जघन्यमन्त्यं चरममन्तपाश्चात्त्यपश्चिमे ॥ १४५९ ॥
-wordlist-
 
एकतान (क्ली),  एकायन (क्ली),  एकसर्ग (क्ली),  एकाग्र (क्ली),  ऐकाग्र (क्ली),  तद्गत (क्ली),  अनन्यवृत्ति (स्त्री),  एकायनगत (क्ली),  आद्य (क्ली),  आदिम (क्ली),  पौरस्त्य (क्ली),  प्रथम (क्ली),  पूर्व (क्ली),  आदि (पुं),  अग्र (क्ली),  अन्तिम (क्ली),  जघन्य (क्ली),  अन्त्य (क्ली),  चरम (क्ली),  अन्त (क्ली),  पाश्चात्त्य (क्ली),  पश्चिम (क्ली)

Tamil

பச்’சிம : மேற்கு.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पश्चिमं,  त्रि,  (पश्चाद्भवम् । “अग्रादिपश्चात्डिमच् ।” ४ । ३ । २३ । इत्यस्य वार्त्तिं इतिडिमच् ।) पश्चाद्भवम् । इत्यमरः । ३ । १ । ८१ ॥
(यथा,  रघुः । १७ । ८ ।“तदात्मसम्भवं राज्ये मन्त्रिवृद्धाः समादधुः ।स्मरन्तः पश्चिमामाज्ञां भर्त्तुः संग्रामयायिनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पश्चिम त्रि०
  पश्चाद्भवः डिमच् । १ पश्चाद्भवे २ प्रतीच्यां दिशि स्त्री

Capeller

German

 पश्चिम der hintere,  westlich,  letzt. f.
  आ
(दिश्) der Westen. 

Stchoupak

French

 पश्चिम-
 a. (flex. pronom.  rare) situé derrière 
 dernier,  final, 
occidental (क्रिया- f.
  rite funéraire,  crémation 
 संध्या- f.
 
crépuscule 
 दिश्- f.
  Occident) 
 -तस् par derrière.
°दर्शन- nt. dernier regard 
 -अं दृश्- voir pour la dernière
fois.
°रात्र- m.
  dernière partie de la nuit.
पश्चिमाम्बु-धि- m.
  océan occidental.
पश्चिमासनिक- a. qui occupe le siège postérieur (sur un
éléphant).
पश्चिमेतर- a. oriental.
पश्चिमोत्तर-पूर्व- a. occidental,  septentrional et oriental.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.