पलित (palita)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishपलित - palita - - hoary
पलित - palita - - old
पलित - palita - - aged
पलित - palita - - grey
पलित - palita - - cow for the first time with calf
पलित - palita - - grey hair
पलित - palita - - burning
पलित - palita - - tuft of hair
पलित - palita - - benzoin
पलित - palita - - mud
पलित - palita - - pepper
पलित - palita - - mire
पलित - palita - - heat
Wilson
EnglishApte
Englishपलित [palita], Weighing or containing so many palas.
पलित [palita], Grey, hoary, grey-haired, old, aged
तातस्य मे पलितमौलिनिरस्तकाशे (शिरसि) 3.19.
तम् Grey hair, or the greyness of hair brought on by old age
न तेन स्थविरो भवति येनास्य पलितं शिरः । बालो$पि यः प्रजानाति तं देवाः स्थविरं विदुः ॥ * 3.133.11-12
6.2
वलिभिर्मुख- माक्रान्तं पलितैरङ्कितं शिरः Bh.
अङ्गं गलितं, पलितं मुण्डम् Śaṅkara. (चर्पटपञ्जरिकास्तोत्रम् 6).
Much or ornamented hair.
A tuft of hair (केशपाश).
Mud, mire.
Heat.
Benzoin. -छद्मन् lurking under grey hair
कैकेयीशङ्कयेवाह पलितच्छद्मना जरा 12.2. -दर्शनम् the sight or appearance of grey hair.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishपलित पलित, अस्, पलिक्नी, अम् (said to be
fr. rt. फल् with substitution of प् for फ्
a doubtful
fem. form पलिता is also given), grey, grey-haired,
hoary, old, aged
(अस्), m., N. of a mouse in Mahā-
bh. Śānti-p. 4933
(पलिक्नी), f. a cow for the first
time with calf
(अम्), n. grey hair
a tuft of hair
(= केश-पाश)
much or ornamented hair
mud,
mire
heat, burning
benzoin
[cf. Gr. πελ-ὀ-ς,
πελ-ιό-ς, πελ-λό-ς, πελιδνό-ς, παλ-ιό-ς: Lat. pall-
e-o, pall-idu-s, pallu-s: Old Germ. falo (fal-w-
er): Angl. Sax. fealo, falu, fealwe, falewe: Slav.
plavŭ, ‘white:’ Lith. pàl-va-s, ‘fallow
’ pī1l-ka-s,
‘ash-coloured.’]
—पलितङ्-करण, अस्, ई, अम्, ren-
dering grey.
—पलितम्-भविष्णु, उस्, उस्, उ, or
पलितम्-भावुक, अस्, आ, अम्, becoming grey.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiपलित
वि* - पल् + क्त
"भूरा, धवल, सफेंद बालों वाला, बृद्ध, बूढ़ा"
पलितम्
- पल् + क्त
सफेद बाल या बालों की सफेदी जो बुढ़ापे के कारण हुई हो
पलितम्
- पल् + क्त
अधिक या अलंकृत केश
पलित
वि* - पल्+क्त
"बूढ़ा, जिसके बाल पक गये हो, जिसके सिर के बाल सफेद हो गये हों"
पलितम्
- पल्+क्त
सफेद बाल
पलितम्
- पल्+क्त
केश पाश
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬಿಳುಪು/ಕೂದಲು ನೆರೆವುದು
निष्पत्तिः - > पल (गतौ) भावे "क्तः" (३-३-११४)
पलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೆಣಸು
विस्तारः - > "मरिचं पलितं श्यामं वेल्लवं पेलवं कटु" वैज०
पलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರ್ದಮ/ಕೆಸರು
पलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಪ/ಬಿಸಿ/ಉಷ್ಣತೆ
पलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಂಬ್ರಾಣಿ
पलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೇಶಪಾಶ
विस्तारः - > "पलितं शैलजे तापे केशपाशे च कर्दमे" मेदि०
पलित
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಧಾತುವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂದಲು ನೆರೆವುದು
प्रयोगाः - > "आसन् व्योमदिशस्तूलैः पलितैरिव पाण्डुराः"
उल्लेखाः - > कुमा० १६-६
विस्तारः - > "क्रोधशोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः। पित्तं च केशान् पचति पलितं तेन जायते"
पलित
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೆರೆಕೂದಲುಳ್ಳ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > पलितमस्यास्ति
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinKridanta Forms
Sanskritपल् (प꣡लँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = पलनम्
अनीयर् = पलनीयः - पलनीया
ण्वुल् = पालकः - पालिका
तुमुँन् = पलितुम्
तव्य = पलितव्यः - पलितव्या
तृच् = पलिता - पलित्री
क्त्वा = पलित्वा
ल्यप् = प्रपल्य
क्तवतुँ = पलितवान् - पलितवती
क्त = पलितः - पलिता
शतृँ = पलन् - पलन्ती
Sanskrit Tibetan
Tibetanskra dkar
पलित
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकेशेषु वर्त्म सीमन्तः पलितं पाण्डुरः कचः ।
सीमन्त (पुं), पलित (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritपलित
पलित, पाण्डुर
पलितं पाण्डुराः केशा व्रतिनां तु जटा सटा ॥ ५३२ ॥
verse 2.1.1.532
page 0061
Tamil
Tamilபலித : தலை நரைத்த, கிழ, வெளுத்த.
Mahabharata
EnglishPalita, name of a mouse. § 646b (Marjāramūshikasaṃv.): XII, 138, 4933, 4938, 4975, 4983, 4987, 4988, 5000, 5002, 5004, 5034, 5036, 5094, 5112, 5113.
पुराणम्
Englishपलित / PALITA. A rat, a character in ‘Biḍālopākhyāna’. This rat held a conversation with lomaśa, a cat. (See under biḍālopākhyāna).
Vedic Reference
EnglishPalita, ‘grey-haired, ’ occurs frequently from the Rigveda^1
onwards.^2 It is the distinctive sign of old age. Those who,
like certain descendants of Jamadagni, do not grow old, ^3 are
said not to become grey-haired, while Bharadvāja is described
as having in his old age become thin and grey-haired.^4 The
Śatapatha Brāhmaṇa^5 in one passage observes that grey hairs
appear first on the head, and elsewhere^6 alludes to the hair on
the arms having become grey.
1) i. 144, 4
164, 1
iii. 55, 9
x. 4, 5,
etc.
2) Vājasaneyi Saṃhitā, xxx. 15, etc.
3) Taittirīya Saṃhitā, vii. 1, 9, 1
Pañcaviṃśa Brāhmaṇa, xxi. 10, 6. Cf.
Hopkins, Transactions of the Connecticut
Academy of Arts and Sciences, 15, 54, and
Rv. iii. 53, 16, where palasti seems to
mean palita.
4) Aitareya Brāhmaṇa, iii. 49.
5) xi. 4, 1, 6. 14.
6) iii. 8, 2, 25.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपलितं, (पलि + भावे क्तः । यद्वा, फलन-मिति । फल + “फलेरितजादेश्च पः ।” उणां ।५ । ३४ । इति इतच् फस्य पत्वम् ।) जरसाकेशादौ शौक्ल्यम् । केशपाकः । इत्यमरः । २ ।६ । ४१ ॥
(यथा, मनुः । ६ । २ ।“गृहस्थस्तु यदा पश्येद्बलीपलितमात्मनः ।अपत्यस्यैव चापत्यं तदारण्यं समाश्रयेत् ॥
”)तस्य निदानं यथाह माधवकरः ।“क्रोधशोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः ।पित्तञ्च केशान् पचति पलितं तेन जायते ॥
”तच्चिकित्सा यथा, --“लौहचूर्णस्य कर्षन्तु दशार्द्धञ्चूतमज्जतः ।धात्रीफलद्बयं पथ्ये द्बे तथैकं विभीतकम् ॥
पिष्ट्वा लोहमये भाण्डे स्थापयेन्निशि वासयेत् ।लेपोऽयमचिराद्धन्ति पलितं नेह संशयः ॥
दशार्द्धं पञ्चकर्षाणि ।काशमर्य्या मूलमादौ सहचरकुसुमं केतकस्यापिमूलंलौहं चर्णं सभृङ्गं त्रिफलपलयुतं तैलमेभिःपचेयुः ।कृत्वा लोहस्य भाण्डे क्षितितलनिहितं स्थापये-न्मासमेकंकेशाः काशप्रकाशा अपि मधुपनिभा अस्ययोगाद्भवन्ति ॥
त्रिफला नीलिकापत्रं भृङ्गराजोऽयसो रजः ।अवीमूत्रेण संपिष्टं लेपात् कृष्णीकरं परम् ॥
”इति भावप्रकाशे मध्यखण्डे क्षुद्ररीगाधिकारे ॥
शैलजम् । तापः । कर्द्दमः । इति मेदिनी । ते, १२२ ॥
(पल गतौ + “लोष्टपलितौ ।” उणां । ३ ।९२ । इति क्तप्रत्ययेन निपातनात् सिद्धम् ।)केशपाशः । इति हेमचन्द्रः उज्ज्वलदत्तश्च ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritपलित पल--भावे क्त । १ केशादौ जरया जातायां श्वेत-तायाम् २ मांसादेर्वलिपरीतभावे च अमरः ३ वृद्धे रित्वयां पलिता । वेदे तु पलिक्रीत्युक्तम् । ४ तापे५ शिलाजे ६ कर्दमे मेदि० । “फलेरितजादेश्च पः” उणा०फल--इतच फस्य पः । ७ केशपाके उज्ज्वलद० “क्रोध-शोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः । पित्तं च केशान्पचति पलितं तेन जायते” माधवकरः । ततः अर्श०अच् । ८ तद्युते ।
Grassman
Germanpalitá, a., das fem.: páliknī [Cu. 〔352〕] grau, altersgrau, greis, mit dem Gegensatze yúvan ({144, 4}
{881, 5}
{356, 4}).
-tás {144, 4} (divā́ ná náktam 〰)
{881, 5} (yúvānam sántam 〰 jagāra)
dūtás {289, 9}
dhūmáketus {830, 5}.
-tásya hótur {164, 1}.
-knīs [N. pl. f.] {356, 4} (〰 íd yuvatáyas bhavanti).
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.