पर्य्यायः (paryyAyaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपर्य्यायः, (परि + इन गतौ + ‘परावनुपात्ययइनः ।’ ३ । ३ । ३८ । इति घञ् । क्रमप्राप्त-स्यानतिपातोऽनुपात्ययः ।) पर्य्ययणम् । क्रमः ।(यथा, कुमारे । २ । ३६ ।“पर्य्यायसेवामुत्सृज्य पुष्पसम्भारतत्पराः ।उद्यानपालसामान्यमृतवस्तमुपासते ॥
”)तत्पर्य्यायः । आनुपूर्व्वी २ आवृत् ३ परिपाटी ४अनुक्रमः ५ । इत्यमरः । २ । ७ । ३७ ॥
आनु-पूर्व्व्यम् ६ आनुपूर्व्वम् ७ आनुपूर्व्वकम् ८ परि-पाटिः ९ । इति भरतादयः ॥
प्रकारः । अव-सरः । इति मेदिनी । ये, ८९ ॥
निर्म्माणम् ।द्रव्यधर्म्मः । इति हेमचन्द्रः ॥
६ । १३९ । क्रमे-णैकार्थवाचकाः शब्दाः पर्य्यायाः । इति विजय-रक्षितः ॥
सम्पर्कविशेषः । येन सह यत्सम्पर्कःसम्बन्धस्तेन सह तत्पर्य्यायः । यथा, --“समानं कुलभावञ्च दानादानन्तथैव च ।तयोर्व्वंशसमानं हि पर्य्यायञ्च प्रचक्षते ॥
”इति कुलदीपिका ॥
(अर्थालङ्कारविशेषः । यथा, साहित्यदर्पणे१० । १०४ ।“क्वचिदेकमनेकस्मिन्ननेकञ्चैकगं क्रमात् ।भवति क्रियते वा चेत् तदा पर्य्याय इष्यते ॥
”उदाहरणं क्रमेण यथा, --“स्थिताः क्षणं पक्ष्मसु ताडिताधराःपयोधरोत्सेधनिपातचूर्णिताः ।वलीषु तस्याः स्खलिताः प्रपेदिरेक्रमेण नाभिं प्रथमोदविन्दवः ॥
विचरन्ति विलासिन्यो यत्र श्रोणिभरालसाः ।वृककाकशिवास्तत्र धावन्त्यरिपुरे तव ॥
विमृष्टरागादधरान्निवर्त्तित-स्तनाङ्गरागादरुणाच्च कन्दुकात् ।कुशाङ्कुरादानपरिक्षताङ्गुलिःकृतोक्षसूत्रप्रणयी तया करः ॥
ययोरारोपितस्तारो हारस्तेऽरिबधूजनैः ।निधीयन्ते तयोः स्थूलाः स्तनयोरश्रुबिन्दवः ॥
एषु च क्वचिदाधारः संहतरूपोऽसंहतरूपश्च ।क्वचिदाधेयमपि । यथा, ‘स्थिताःक्षणं पक्ष्मसु’इत्यत्र उदबिन्दवः पक्ष्मादावसं हतरूप आधारेक्रमेणाभवन् । ‘विचरन्ति’ इत्यत्राधेयभूतावृकादयः संहतरूपारिपुरे क्रमेणाभवन् । एव-मन्यत् । अत्र चैकस्यानेकत्र क्रमेणैव वृत्ते-र्विशेषालङ्काराद्भेदः । विनिमयाभावात् परि-वृत्तेः ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.