| YouTube Channel

पर्य्याप्ति (paryyApti)

 
शब्दसागरः
English
पर्य्याप्ति
f.
 (-प्तिः)
1. Willingness, readiness.
2. Obtaining, acquiring.
3.
Satisfaction, repletion, satiety.
4. Entireness, fulness, sufficiency.
5. Adequacy, competency, fitness.
6. Discrimination or distinction
of objects according to their natural properties.
7. Preserving,
guarding.
8. Warding off a blow.
E.
 परि exceeding, आप्ति obtain-
ing.
Yates
English
पर्य्या_प्ति (प्तिः) 2.
f.
 Willingness
obtaining
satisfaction
entire-
ness
adequacy
discrimination
guarding against.
Wilson
English
पर्य्याप्ति
f.
 (-प्तिः)
1 Willingness, readiness.
2 Obtaining, acquiring.
3 Satisfaction, repletion, satiety.
4 Entireness, fulness, sufficiency.
5 Adequacy, competency, fitness.
6 Discrimination or distinction of objects according to their natural
properties.
7 Preserving, guarding.
8 Warding off a blow.
E.
 परि exceeding, आप्ति obtaining.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पर्य्याप्ति स्त्री परि + आप--भावे क्तिन् । १ सम्यक् प्राप्तौ न्या-यमतसिद्धे २ स्वरूपसम्वन्धभेदे तथाहि “द्वित्वादिकंपर्याप्तिसम्बन्धेन दित्रादिष्वेव वर्त्तते न प्रत्येकम ।समवायेन तु प्रत्येकवृत्ति । “प्रत्येकावृत्तेः समुदायावृ-त्तित्वनियममस्तु समवायादिनैव न पर्य्याप्तिसम्बन्धे-नेति भेदः । स च सवेषामेव पदार्थाना विशिष्टबुद्धि-नियामकः । पदार्थभेदेन नाना यथा “पर्य्याप्तिश्चाय-मेको घट इमौ द्वौ इत्यादि प्रतीतिसाक्षिकः स्वरूप-सम्बन्धविशेषः” इति दीघितिः । समवायेन गुणे गुण-स्यासत्त्वेऽपि चत्वारो गुणा इत्यादिप्रतीत्या गुणादिषुसंख्यादिसत्त्वनियामकोऽपि तादृशः सम्बन्धः” इतिसामान्यभावे जगदीशः द्वितीयवुत्पतिवादे गदा-धरभट्टाचार्यश्च । पर्याप्तिर्द्विविधा अर्धपर्य्याप्तिः पूर्ण-पर्य्याप्तिश्च । तत्र प्रथमा यत्राधिकस्य निरासार्था यापर्य्याप्तिर्निवेश्यते सार्धपर्य्याप्निः यथा पर्वतो वह्निमान्धूमादित्यादौ साध्यतावच्छेदककह्नित्वनिष्टा पर्य्याप्तिः ।द्वितीया । यत्र न्यूनवारणाय या पर्य्याप्तिर्निवेश्यतेसा पूर्णपर्य्याप्तिः । यथा पर्वतो न महानसीयवह्निमा-नित्यादौ साध्यतावच्छेदकीभूतमहानसीवत्वविशिष्टवह्नि-त्वनिष्ठा पर्याप्तिः” ।