पर्यय (paryaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पर्य्यय m.
  (-यः)
	 1. Contrariety,  opposition. 
	 2. Irregular or inverted
order.
	 3. Neglect of enjoined or customary observances.
	 4. Re-
volution,  lapse,  expiration. 
	 5. Change,  alteration. 
	 6. Confusion. 
E.
  परि improperly,  अय् to go or be,  aff.
   अच्.

Capeller Eng

English

 पर्यय m.
  revolution,  lapse (of time)
 change,  mutation, 
inversion. 

Yates

English

 पर्य्य_य (यः) 1.
m.
  Contrariety
 neg-
lect of enjoined ceremonies.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 पर्य्यय
m.
  (-यः)
1 Contrariety,  opposition. 
2 Irregular or inverted order.
3 Neglect of enjoined or customary observances.
E.
  परि improperly,  अय to go or be,  aff.
   अच्.

Apte

English

पर्ययः [paryayḥ],  1 Revolution,  lapse,  expiration
 कालपर्ययात् Mb.
 *  3.179.19
 Y.*
  3.217
 Ms.*
  1.3
11.27
 युगसाहस्र- पर्ययः (कल्पः) Bhāg.*
  8.13.36.

Waste or loss (of time)
 मा भूत् कालस्य पर्ययः Rām.*
  1.22.12.

Change,  alteration. 

Inversion
 confusion,  irregularity.

Deviation from customary observances,  neglect of duty.

Opposition. 

Loss,  destruction
 पक्ष्मणो$पि निपातेन येषां स्यात् स्कन्धपर्ययः Mb.
 *  12.15.26.

Apte 1890

English

 पर्ययः 1 Revolution,  lapse,  expiration
 कालपर्ययात् Y. 3. 217
 Ms. 1. 30.
 11. 27. 
2 Waste or loss (of time). 
3 Change,  alteration. 
4 Inversion
 confusion,  irregularity. 
5 Deviation from customary observances,  neglect of duty. 
6 Opposition. 

Monier Williams Cologne

English

 पर्य्-अय a m.
  revolution,  lapse,  expiration,  waste or loss (of time),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 the time of revolution (of a planet),  Gaṇit.
 

 change,  alteration,  ib.

 inversion,  irregularity,  confusion with (comp. ),  MBh.
  
 Suśr.

 contrariety,  opposition,  W.
 

 deviation from enjoined or customary observances,  neglect of duty,  ib.

 पर्य्-अय b पर्य्-अयण,  पर्य्-आय See under 2. परी.

Monier Williams 1872

English

 पर्य्-अय,  अस्,  m. revolution (of time),  passing
away,  lapse,  expiration (e. g. काल-पर्ययात्,  after
the lapse of a certain time)
 waste or loss (of time)
change,  mutation,  alteration [cf. वास-प्°]
 inver-
sion,  irregular or inverted order,  confusion
 con-
trariety,  opposition
 deviation from enjoined or
customary observances,  neglect of duty.

 पर्यय पर्य्-अय,  पर्य्-अयण। See under
परी,  p. 551,  col. 3.

Macdonell

English

 पर्यय pari‿aya,  m.
  revolution,  expiration (of 🞄a period)
 change,  alteration. 

Benfey

English

 पर्यय पर्यय,  i. e. परि-इ + अ,  m.
 
 1.
Expiration (of a period),  Man.  11,  27.
 2. Loss (of time),  Rām.  1,  24,  11.
 3.
Change,  Man.  1,  30.
 4. Confounding, 
MBh. 12,  449.

Apte Hindi

Hindi

पर्यय
पुं*
  - परि + इ + अच्
"क्रान्ति,  पतन,  निःश्वास"

पर्यय
पुं*
  - परि + इ + अच्
"(समय की) बर्बादी,  या खोना"

पर्यय
पुं*
  - परि + इ + अच्
"परिवर्तन,  अदल-बदल"

पर्यय
पुं*
  - परि + इ + अच्
"उलट-पुलट,  अव्यवस्था,  अनियमितता"

पर्यय
पुं*
  - परि + इ + अच्
"शास्त्रीय मर्यादा का अतिक्रमण,  कर्तव्य की अवहेलना"

पर्यय
पुं*
  - परि + इ + अच्
विरोध

पर्ययः
पुं*
  - परि+इ+अच्
"हानि,  नाश"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पर्यय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರಮವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯುವುದು/ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು/ಶಾಸ್ತ್ರಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಮರ್ಯಾದೆಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ನಡೆಯುವುದು
निष्पत्तिः - > परि+इण् (गतौ) "अच्" (३-३-५६)
पर्यय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಗಿಯುವುದು/ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು/ಅಂತ್ಯ
प्रयोगाः - > "यथर्तुलिङ्गान्यृतवः स्वयमेवर्तुपर्यये"
उल्लेखाः - > मनु० १-३०

L R Vaidya

English

 paryaya {% m. %} 1. Revolution,  lapse,  expiration,  M.i.30,  xi.27
change,  alteration
confusion,  irregularity
deviation from customary or prescribed observances,  neglect of duty.

Bopp

Latin

 पर्यय m. (r. इ praef. परि s. अ) negligentia,  temporis jac-
tura. R. Schl. I. 26. 3.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 -paryaya (m.
 seemingly = paryāya,  q.v.,  which perh. read ?),  course,  regular procedure: ifc. Bhvr. in aviparīta-paryayo (v.l. °pratyayā) śāstuḥ śāsane Mv 〔iii.254.11〕 (prose),  having (adopted) an unreverting course in the Teacherʼs teaching,  said of one who has realized the śrotāpattiphala.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रणतिः प्रणिपातोऽनुनयेऽथ शयने क्रमात् ।
विशाय उपशायश्च पर्यायोऽनुक्रमः क्रमे ॥ १५०३ ॥
परिपाट्यानुपूर्व्यातृदतिपातस्त्वतिक्रमः ।
उपात्ययः पर्ययश्च समौ संबाधसंकटौ ॥ १५०४ ॥
-wordlist-
 
प्रणति (स्त्री),  प्रणिपात (पुं),  अनुनय (पुं),  शयन (क्ली),  विशाय (पुं),  उपशाय (पुं),  पर्याय (पुं),  अनुक्रम (पुं),  क्रम (पुं),  परिपाटी (स्त्री),  आनुपूर्वी (स्त्रीक्ली),  आवृत् (स्त्री),  अतिपात (पुं),  अतिक्रम (पुं),  उपात्यय (पुं),  पर्यय (पुं),  सम्बाध (पुं),  सङ्कट (पुं)

Mahabharata

English

Paryaya = Śiva (1000 names^2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पर्य्ययः,  पुं,
   (परि क्रमशः अयो गमनम् ।) क्रमो-ल्लङ्घनम् । (परि शास्त्रलोकाचारमर्य्यादां परि-त्यज्य अयो गमनमुल्लङ्घनमित्यर्थः ।) व्यति-क्रमः । शास्त्रतो लोकव्यवहाराच्च प्राप्तस्यार्थस्यपरित्यागः । तत्पर्य्यायः । अतिपातः २ उपा-त्ययः ३ । इत्यमरभरता ॥
 विपर्य्ययः ४ अत्ययः ५ ।अतिपतनम् ६ व्यत्ययः ७ अतिक्रमः ८ । इतिशब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  महाभारते । २ । ४८ । १२ ।“अश्नाम्याच्छादये चाहं यथा कुपुरुषस्तथा ।अमर्षं धारये चोग्रं प्रतीक्षन् कालपर्य्ययम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पर्य्यय पु०
  परित्यज्य शास्त्रलौकिकमर्य्यादाम् अयः इण--भावेअच् । शास्त्रलोकव्यवहारातिक्रान्ते आचारे अमरः ।

Capeller

German

 पर्यय n.
  Umlauf,  Ablauf,  Wechsel,  Veränderung.

Stchoupak

French

 पर्य्-अय-
 m.
  révolution,  laps,  période,  écoulement (du temps) 
changement,  altération 
 inversion 
 confusion avec (ifc.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.