| YouTube Channel

परुस् (parus)

 
शब्दसागरः
English
परुस्
n.
 (-रुः) The knot or joint of a cane or reed.
E.
 पॄ to complete,
Unādi
aff.
 उसि.
Capeller Eng
English
प॑रुस्
n.
 knot, joint (of a plant or the body), member,
portion, section.
Yates
English
परुस् (रुः) 1.
n.
 The knot or joint of
a cane, reed or bambu.
Spoken Sanskrit
English
परुस् - parus -
n.
 - limb or member of the body
परुस् - parus -
n.
 - part or portion
परुस् - parus -
n.
 - Phalsa tree [ Grewia Asiatica - Bot. ]
परुस् - parus -
n.
 - joint or knot
Wilson
English
परुस्
n.
 (-रुः) The knot or joint of a cane or reed.
E.
 पॄ to complete, Uṇādi
aff.
 उसि.
Apte
English
परुस् [parus],
n.
A joint, knot
खुरैः क्षुरप्रैर्दरयंस्तदाप उत्पारपारं त्रिपरू रसायाम्
Bhāg.*
 3.13.3.
A limb or member of the body.
Apte 1890
English
परुस् n. 1 A joint, knot.
2 A limb or member of the body.
Monier Williams Cologne
English
प॑रुस्
n.
 a joint or knot (esp. of a cane or reed, orig. ‘fullness’ i.e. the full or thick part of the stalk), a limb or member of the body,
RV.
AV.
VS.
ŚBr.
a part or portion,
RV.
TS.
TBr.
Grewia Asiatica,
L.
Monier Williams 1872
English
परुस्, उस्, n., Ved. a knot or joint of a cane or
reed
a member of the body, limb
a joint, junction
a part cut off, portion.
—परुः-स्रंस, अस्, m., Ved.
fracture of a joint or limb.
Macdonell
English
परुस् pár-us,
n.
 knot
joint
limb
section.
Benfey
English
परुस् परुस्, i. e. पॄ + वन्त् (cf. पर्-
वन् and पर्वत),
n.
 The knot or
joint of a plant.
--
Comp.
त्रि-,
m.
 a sur-
name of Viṣṇu.
Apte Hindi
Hindi
परुस्
नपुं*
 - पृ + उस्
"सन्धि, ग्रन्थि, जोड़, गाँठ"
परुस्
नपुं*
 - पृ + उस्
"अवयव, शरीर का अंग"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
परुस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಂಥಿ/ಗೆಣ್ಣು/ಗಂಟು
निष्पत्तिः - > पृ (पालनपूरणयोः) "उसिः" (उ० २-११७)
L R Vaidya
English
parus {% n. %} 1. A joint, a knot
2. a member of the body.
Lanman
English
párus, n. knot
joint, of a plant or of the
body. [perhaps ‘a fullness, ’ √1pṛ, ‘fill’:
cf. párvan.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
ग्रन्थिः पर्व परुर्बीजकोशी शिम्बा शमी शिमिः ॥ ११३० ॥
शिम्बिश्च पिप्पलोऽश्वत्थः श्रीवृक्षः कुञ्जराशनः ।
कृष्णावासो बोधितरुः प्लक्षस्तु पर्कटी जटी ॥ ११३१ ॥
-wordlist-
ग्रन्थि (पुं), पर्वन् (क्ली), परुस् (क्ली), बीजकोशी (स्त्री), शिम्बा (स्त्री), शमी (स्त्री), शिमि (स्त्री), शिम्बि (स्त्री), पिप्पल (पुं), अश्वत्थ (पुं), श्रीवृक्ष (पुं), कुञ्जराशन (पुं), कृष्णावास (पुं), बोधितरु (पुं), प्लक्ष् (पुं), पर्कटिन् (पुं), जटिन् (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: परुः
Root: परुस्
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Knot or joint (in a reed etc)
Shloka(s):
3|3|11|2 ► परुः पर्व पुमान् ग्रन्थिर्निर्यासः खपुरो लशः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|11|2 ⇢ परुः (परुस्) (पुं) ⇒ Knot or joint (in a reed etc) ⇒
➠ 3|3|11|2 ⇢ पर्व (पर्वन्) (नपुं) ⇒ Knot or joint (in a reed etc) ⇒
➠ 3|3|11|2 ⇢ ग्रन्थिः (ग्रन्थि) (पुं) ⇒ Knot or joint in a plant ⇒
Related word(s):
Vedic Reference
English
Parus means first a ‘limb’ or ‘member’ of the body, ^1 and
is then applied metaphorically to the divisions of the sacrifice^2
or of the year^3 (cf. Parvan).
1) Rv. i. 162, 18
x. 97, 12
100, 5
Av. i. 12, 3
iv. 12, 2. 3, etc.
2) Rv. x. 53, 1
Taittirīya Brāhmaṇa,
i. 6, 9, 1.
3) Taittirīya Saṃhitā, ii. 5, 6, 1.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
परुस्
न०
 पॄ--उसि । ग्रन्थौ (गाँट) पर्वणि अमरः ।
Capeller
German
प॑रुस्
n.
 Knoten (bei Pflanzen), Internodium,
Gelenk, Körperglied, Abschnitt.
Grassman
German
párus, n., Knoten der Pflanzen
der unzweifelhafte Zusammenhang mit párvan, párvata macht es wahrscheinlich, dass der Grundbegriff der der Anschwellung ist, welche von den Knoten der Pflanzen durch die dort reichlicher vorhandene Saftfülle hervorgebracht wird
so werden wir zu der Wurzel 1. par (vgl. parv im dhātupāṭha) geführt. Daher 1〉 Gelenk zwischen den Gliedern des Leibes
2〉 in {727, 6} scheint es die Wolle oder Flocke der Somaseihe zu bezeichnen (vgl. paruṣá 3 und 5)
3〉 Abschnitt, Abtheilung (der Opferhandlung)
4〉 in {926, 5} ist es vielleicht von der (knotig gegliederten) Somapflanze, oder dem daraus bereiteten Safte zu verstehen.
-us 4〉 {926, 5} (índras ‥ 〰 dadhe).
-us-parus 1〉 {162, 18}
{923, 12}.
-uṣā 2〉 {727, 6} (〰 yayivā́n áti).
-uṣas [G.] 3〉 {879, 1} (yajñásya vidvā́n 〰 cikitvā́n).
-uṣi 1〉 {566, 2}.