परिहार (parihAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 प॑रिहार m.
  leading round,  avoiding,  escaping, 
forsaking,  leaving out,  passing over,  reserve,  concealment
 exemption, 
immunity,  privilege (j. ).

Yates

English

 परि-हार (रः) 1.
m.
  Disrespect
 seiz-
ing
 bounty
 objectionable thing.

Spoken Sanskrit

English

परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	 bugfix  [ computer ]
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	 avoidance
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	 liberation
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  reserve
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  abandoning
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  exemption from taxes
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  removing by arguments
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  delivering or handing over
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  cession
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  any objectionable thing or person
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  leaving out
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  giving up
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  immunity
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  confutation
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  seizing
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  shunning
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  repetition of a word
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  omission
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  resigning
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  bounty
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  caution
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  surrounding
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  avoiding
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  remedying or atoning for any improper action
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  taking away
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  largess
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  contempt disrespect
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  concealment
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  excluding
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  extraordinary grant
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  removing
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  leading round
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  ring
परिहार 	-	 parihAra 	-	 m.
  	-	  objection

 
   परिहार  parihAra  m.
    avoidance   
   वर्जन  varjana  n.
    avoidance    
   परिहरति  { परि- हृ }  pariharati  { pari- hR } verb  avoid   
   अतिमुच्यते  atimucyate verb  avoid    
   परियाति  { परिया }  pariyAti  { pariyA } verb  avoid   
   उत्सृजते  { उत्सृज् }  utsRjate  { utsRj } verb  avoid    
   उत्सृजति  { उत्सृज् }  utsRjati  { utsRj } verb  avoid   
   ऋतीयते  { ऋत् }  RtIyate  { Rt } verb  avoid    
   परिजिगाति  { परिगा }  parijigAti  { parigA } verb  avoid   
   परिरक्षति  { परिरक्ष् }  parirakSati  { parirakS } verb  avoid    
   परिवृणक्ति  { परिवृज् }  parivRNakti  { parivRj } verb  avoid   
   परिसञ्चष्टे  { परिसंचक्ष् }  parisaJcaSTe  { parisaMcakS } verb  avoid    
   परिहरते  { परिहृ }  pariharate  { parihR } verb  avoid   
   विमुञ्चते  { विमुच् }  vimuJcate  { vimuc } verb  avoid    
   समतिवर्तते  { समतिवृत् }  samativartate  { samativRt } verb  avoid   
   समवजहाति  { समवहा }  samavajahAti  { samavahA } verb  avoid    
   सञ्चष्टे  { संचक्ष् }  saJcaSTe  { saMcakS } verb  avoid   
   सन्त्यजति  { संत्यज् }  santyajati  { saMtyaj } verb  avoid    
   व्यतिवर्तते  { व्यतिवृत् }  vyativartate  { vyativRt } verb  avoid   
   अपासरति  { अपासृ }  apAsarati  { apAsR } verb 1  avoid        

 
   परिहार  parihAra  m.
    avoidance    
   वर्जन  varjana  n.
    avoidance     
   विगम  vigama m.
   avoidance   
   रसवर्ज  rasavarja m.
   avoidance of tastes or flavours     
            

 
   परिहार  parihAra  m.
    liberation    
   मुक्ति  mukti  m.
    liberation     
   विमुक्ति  vimukti  m.
    liberation    
   मोचन  mocana  n.
    liberation     
   विमोचन  vimocana  n.
    liberation    
   निर्वाण  nirvANa  n.
   final  liberation     
   निर्मुक्ति  nirmukti f.
   liberation   
   परिमुक्ति  parimukti f.
   liberation    
   विनिर्मुक्ति  vinirmukti f.
   liberation   
   प्रमुक्ति  pramukti f.
   liberation    
   मोक्ष  mokSa m.
   liberation   
   विमोक्ष  vimokSa m.
   liberation    
   निर्मोक्ष  nirmokSa m.
   liberation   
   निर्वाणमस्तक  nirvANamastaka m.
   liberation    
   परिमोक्ष  parimokSa m.
   liberation   
   पुनर्जन्मजय  punarjanmajaya m.
   liberation    
   प्रमोक  pramoka m.
   liberation   
   प्रमोक्ष  pramokSa m.
   liberation    
   प्रतिमोक्ष  pratimokSa m.
   liberation   
   विनिर्मोक्ष  vinirmokSa m.
   liberation        

 
   परिहार  parihAra m.
   largess

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 परिहार
m.
  (-रः)
1 Disrespect.
2 Seizing,  surrounding.
3 Bounty,  largess.
4 Any thing or person objectionable.
E.
  परि,  हृ to take away,  aff.
   घञ्.

Apte 1890

English

 परि(री)हारः 1 Leaving,  quitting,  giving up,  abandoning. 
Removing,  taking away
 as in विरोधपरिहार. 
Shunning,  avoiding. 
Refuting,  repelling. 
Omitting to mention,  omission,  leaving out. 
Reserve,  concealment. 
A tract of common land round a village or town
 धनुःशतं परीहारो ग्रामस्य स्यात्समंततः Ms. 8. 237. 
A special grant,  immunity,  privilege,  exemption from taxes
 Ms. 7. 201. 
Contempt,  disrespect. 
An objection. 
Seizing,  keeping back. 
Bounty. 
(In gram.) The repetition of a word before and after इति
 cf. परिग्रह. 
Atoning for any improper action. 

Monier Williams Cologne

English

 परि-हार a &c.
   See परि-√ हृ.

 प॑रि-हार b (प॑रि-),  m.
  leading round,  KātyŚr.
  

 delivering or handing over,  Nyāyam.
  ,  Sch.

 shunning,  avoiding,  excluding,  abandoning,  giving up,  resigning,  ŚBr.
   &c.
   &c.
  

 seizing,  surrounding,  W.
 

 concealment,  reserve,  MBh.
  
 Śak.

 leaving out,  omission,  Sāh.
 

 taking away,  removing,  (esp.  ) removing by arguments,  confutation,  Śaṃk.
 

 caution,  Car.
 

 contempt disrespect,  L.
 

 objection,  L.
 

 any objectionable thing or person,  W.
 

 (in gram.
  ) the repetition of a word (before and after इति cf.
   परि-ग्रह),  APrāt.
  

 (in dram. ) remedying or atoning for any improper action,  Sāh.
 

 an extraordinary grant,  exemption from taxes,  immunity,  Mn.
  
 R.
 
 MārkP.
  
 Rājat.

 =
  -स्थान (below),  Mn.
   viii,  237

 bounty,  largess,  W.
  (cf.   परी-ह्°)

 a ring,  Inscr.
 

Monier Williams 1872

English

 परिहार परि-हार। See परि-हृ below.

 परि-हार,  अस्,  m. leading round
 avoiding, 
shunning,  leaving,  deserting,  abandoning,  giving up, 
resigning
 taking away,  removing (e. g. विरोध-
परिहार,  removing a contradiction)
 repelling (a
charge),  confutation
 seizing,  keeping back
 omit-
ting,  concealing
 reserve,  concealment
 omitting to
mention,  leaving out
 an extraordinary grant,  ex-
emption from taxes,  granting privileges,  immunity
bounty,  largess
 a circuit of common land round a
village or town
 (in grammar) the repetition of a
word before and after इति (= परि-ग्रह,  q. v.)
contempt,  disrespect
 any objectionable thing or per-
son
 objection
 remedying or atoning for any im-
proper action.
—परिहार-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  avoid-
able.

Benfey

English

 परिहार and परीहार परी̆हार, 
i. e. परि-हृ + अ,  m.
 
 1. Avoiding,  MBh.
12,  848.
 2. Escaping,  Hariv. 577.
 3.
Abandoning,  Vikr. 32,  15.
 4. Re-
moving.
 5. Reserve,  MBh. 13,  5116.
 6. Concealment,  Śāk. 39,  9 (ed. Will.).
 7. Leaving out.
 8. Largess,  Man.  7, 
201.
 9. A space round a town or
village left for pasture,  Man.  8,  237.

Apte Hindi

Hindi

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"छोड़ना,  तजना,  तिलांजलि देना,  त्याग देना"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"हटाना,  दूर करना"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"निराकरण करना,  निवारण करना"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"उल्लेख न करना,  भूल,  चूक"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"आरक्षण,  गुप्त रखना"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
गाँव या नगर के चारों ओर सामान्य भूखण्ड

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"विशेष अनुदान,  छूट,  विशेषाधिकार,  शुक्ल से माफ़ी या छुटकारा"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
"तिरस्कार,  अनादर"

परिहारः
पुं*
  - परि + हृ + घञ्
आपत्ति

परिहारः
पुं*
  - परि+हृ+घञ्
"त्यागना,  छोड़ना"

परिहारः
पुं*
  - परि+हृ+घञ्
"हटाना,  दूर करना"

परिहारः
पुं*
  - परि+हृ+घञ्
निराकरण करना

परिहारः
पुं*
  - परि+हृ+घञ्
टालना

परिहारः
पुं*
  - परि+हृ+घञ्
शुल्क से मुक्ति

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರ್ಜಿಸುವುದು/ತ್ಯಜಿಸುವುದು/ತೊರೆದುಬಿಡುವುದು
निष्पत्तिः - > परि+हृञ् (हरणे) "घञ्" (३-३-१८),  वा दीर्घः (६-३-१२२)
प्रयोगाः - > "दुर्वृत्तस्य प्रभोरन्यपरिहारात् न भेषजम्"
उल्लेखाः - > राजत०
परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಪ್ಪಿಸುವುದು/ದೂರಮಾಡುವುದು/ನಿವಾರಿಸುವುದು
परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುವುದು/ಮರೆಮಾಚುವುದು/ಗುಟ್ಟಾಗಿಡುವುದು
प्रयोगाः - > "कथमिदानीमात्मानं निवेदयामि। कथं वात्मनः परिहारं करोमि"
उल्लेखाः - > शाकु० १
परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು/ದೋಷವನ್ನು ನಿರಸನಮಾಡುವುದು
परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಊರಿನ ಹೊರಗಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶ/ಜನತೆಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭೂಮಿ/ಗೋಮಾಳ
प्रयोगाः - > "धनुःशतं परीहारो ग्रामस्य स्यात्समन्ततः"
उल्लेखाः - > मनु० ८-२३७
परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿನಾಯಿತಿ/ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ
प्रयोगाः - > "जित्वा सम्पूजयेद्देवान् ब्राह्मणांश्चैव धार्मिकान्। प्रदद्यात् परिहारांश्च ख्यापयेदभयानि च"
उल्लेखाः - > मनु० ७-२०१
परि(री)हार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಜ್ಞೆ/ಅನಾದರ/ತಿರಸ್ಕಾರ

L R Vaidya

English

 pari(rI)hAra {% m. %} 1. Leaving,  abandoning
removing,  (e.g. विरोधपरिहार)
refuting,  repelling
omitting to mention,  omission
contempt,  disrespect
objection
common land round a village or town,  M.viii.237
a grant,  a privilege,  a donation,  M.vii.201.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 parihāra (m.
 = Pali id.
 to pariharati,  1),  watchful care,  guard,  ward,  act or process of guarding: teṣāṃ bhavanto ardhaparihārā (em.) Mv 〔iii.63.8〕,  of these (disciples) you (two) have half the guardianship (Bhvr.
 are half-guardians)
 parihāradharmaṃ na mārgayati Śikṣ 〔152.6〕,  he seeks not to follow the law of watchful care (of religious practices
 wrongly Bendall and Rouse)
 saparihārā śikṣā Śikṣ 〔178.13〕,  full of watchful care (here B. and R. correctly).

Indian Epigraphical Glossary

English

 parihāra (IE 8-5
 EI 6
 SITI),  same as maryādā-parihāra
exemptions from taxes and obligations granted to the donees of
rent-free land
 privileges of the donee of rent-free holdings
 for
many such privileges,  see Appendix I. Cf. certain privileges
in respect of a number of taxes and obligations enumerated in
Tamil records as follows: vaṭṭi-nāḻi (payment of one nāḻi per
vaṭṭi),  pudā-nāḻi (or pidā°,  cess on each door or tax for the main-
tenance of sluices),  maṇṟupādu (fine imposed by a court of law), 
ūrāṭci (tax for running the village administration),  taragu (tax
on brokers),  kūlam (tax on grains),  īl13am-puṭi (tax on toddy-
drawers),  nāḍu-kāval (tax for the policing of a district),  ūḍupokku
(meaning uncertain),  uppu-kocceygai (tax for the manufacture of
salt),  nall-ā (tax for maintaining specimen cows),  nallerudu (tax
for maintaining specimen buffaloes),  nerv-āypuvum (meaning un-
certain) and others. See Ep. Ind.,  Vol. XVIII,  p. 124.
(IA 17),  a ring.

Abhyankara Grammar

English

परिहार  (1) removal of a difficulty,  cf. अन्यथा कृत्वा चोदितमन्यथा कृत्वा परिहारं: M. Bh. on P. IV. 1.7. Vart. 3: (2) repetition in the Padapatha,  Kra- mapatha etc. e. g अकरित्यक:. In this sense the word is found in the neuter gender 
 cf. रेफपरिहाराणि A. Pr. III. 1.1.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परिहारः,  पुं,
   (परिह्रियतेऽनेनेति । परि + हृ +घञ् ।) अवज्ञा । अनादरः । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 (“परिहारो नाम तस्यैव दोषवचनस्यपरिहरणं यथा नित्यमात्मनि शरीरस्थे जीव-लिङ्गान्यपलभ्यन्ते तस्य चापगमान्नोपलभ्यन्तेतस्मादत्यः शरीरादामा नित्यः शरीराच्चेति ।”इति चरके विमानस्थानेऽष्टमेऽध्याये ॥
 त्यागः ।परिवर्ज्जनम् । यथा,  राजतरङ्गिण्याम् । ४ ।६७६ ।“दुर्व्वृत्तस्य प्रभोरन्यत् परिहारात् न भेषजम् ॥
”गोपनम् । यथा,  शकुन्तलायां १ म अङ्के ।“कथमिदानीमात्मानं निवेदयामि कथं वाआत्मनः परिहारं करोमि ॥
” विजितद्रव्यादि-कम् । यथा,  मनुः । ७ । २०१ ।“जित्वा सम्पूजयेत् देवान् ब्राह्मणांश्चैवधार्म्मि-कान् ।प्रदद्यात परिहारांश्च ख्यापयेदभयानि च ॥
”स्थानविशेषः । यथा,  मनुः । ८ । २३७ ।“धनुः शतं परीहारो ग्रामस्य स्यात् समन्ततः ॥
”अत्र कुल्लूकभट्टः । “चतुर्हस्तो धनुः शम्यायष्टिस्तस्याः पातः प्रक्षेपो ग्रामसमीपे सर्व्वासुदिक्षु चत्वारि हस्तशतानि त्रीन् वा यष्टिप्रक्षे-पान् यावत् पशुप्रचारार्थं शस्यवपनादिसंरोध-परिहारः कार्य्यः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परि(री)हार पु०
  परि + हृ० घञ् वा दीर्घः । १अवज्ञायांअनादरे शब्दरत्ना० । २ दोषाद्युद्धारणे

Capeller

German

 प॑रिहार m.
  = परिहरण
 das Übergehen, 
Verheimlichen,  Zurückhaltung,  Vorsicht.

Stchoupak

French

 परि-हार-
 m.
  fait d'éviter,  d'abandonner,  de céder 
 fait de cacher 
privilège,  exemption,  immunité 
 espace inculte autour d'un village ou d'une
ville 
 -इन्- a. ifc. qui évite 
 -य- a. v. qui doit être évité,  qui
doit être omis 
 qui doit être séparé.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.