| YouTube Channel

परिसङ्ख्या (parisaGkhyA)

 
शब्दसागरः
English
परिसङ्ख्या
f.
 (-ङ्ख्या)
1. Total or complete enumeration or specification,
implying exclusion of any other.
2. Reckoning, enumerating.
E.
परि, and सङ्ख्या a number.
Capeller Eng
English
परिसंख्या
f.
 °न
n.
 enumeration, sum, total.
Yates
English
परि-संख्या (ख्या) 1.
f.
 Reckoning
total enumeration.
Wilson
English
परिसङ्ख्या
f.
 (-ङ्ख्या)
1 Total or complete enumeration or specification, implying exclusion of any
other.
2 Reckoning, enumerating.
E.
 परि, and सङ्ख्य a number.
Apte 1890
English
परिसंख्या {c2c} P. 1 To count or reckon up, add together.
2 To enumerate.
परिसंख्या 1 Enumeration, computation.
2 Sum, total, number
वित्तस्य विद्यापरिसंख्यया मे R. 5. 21.
3 (In Mīm. phil.) Exclusion, specification, limitation to that which is enumerated or expressly mentioned, so that everything else is excluded
(परिसंख्या is opposed to विधि which lays down a rule for the first time, and to नियम which restricts the choice to an alternative which is expressly stated when several such alternatives are possible)
विधिरत्यंतमप्राप्तौ नियमः पाक्षिके सति । तत्र चान्यत्र च प्राप्तौ परिसंख्येति गीयते ॥ e. g. पंच पंचनखा भक्ष्याः usually quoted by the Mīmāṃsakas
अयं नियमविधिर्न तु परिसंख्या Kull. on Ms. 3. 45.
4 (In Rhet.) Special mention or exclusive specification, i. e. where with or without a query something is affirmed for the denial, expressed or understood, of something else similar to it
(this figure is particularly striking when it is based on a श्लेष or pun)
यस्मिन् महीं शासति चित्रकर्मसु वर्णसंकराश्चापेषु गुणच्छेदाः &c. or यस्य नूपुरेषु मुखरता विवाहेषु करग्रहणं तुरंगेषु कशाभिघातः &c. K
for other examples see S. D. 735.
5 Recapitueation.
Monier Williams Cologne
English
1. परि-सं-√ ख्या
P.
 -ख्याति (inf. ख्यातुम्), to count, enumerate,
ŚāṅkhŚr.
Mn.
MBh.
to limit to a certain number,
KātyŚr.
 , Sch.
to reckon up, calculate, add together,
MBh.
R.
Suśr.
to make good, restore,
Car.
Jaim.
 , Sch.
2. परि—संख्या
f.
 enumeration, computation, sum, total, number,
ŚāṅkhŚr.
Mn.
MBh.
&c.
(in
phil.
 ) exhaustive enumeration (implying exclusion of any other), limitation to that which is enumerated,
Jaim.
Kull.
 on
Mn.
 iii, 45
(in rhet.) special mention or exclusive specification,
Kpr.
Sāh.
Monier Williams 1872
English
परिसङ्ख्या 1. परि-सङ्-ख्या, cl. 2. P. -ख्या-
ति, -ख्यातुम्, to count over, count up, reckon up,
calculate, add together
to enumerate.
2. परि-सङ्ख्या, f. enumerating one by one,
computation
sum
total, a number
an exhaustive
enumeration, exclusive specification, limitation to
that which is enumerated or expressly mentioned
recapitulation.
Benfey
English
परिसंख्या परिसंख्या, i. e. परि
-सम्-ख्या,
1. Full number, totality,
Man. 1, 72.
2. Number.
3. Full
enumeration (leaving nothing unsaid).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
परिसङ्ख्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ/ಮೊತ್ತ/ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆ
निष्पत्तिः - > परि+सम्+ख्या (प्रकथने) भावे० "अङ्" (३-३-१०६)
प्रयोगाः - > "वित्तस्य विद्यापरिसङ्ख्यया मे कोटीश्चतस्रो दश चाहरेति"
उल्लेखाः - > रघु० ५-२१
परिसङ्ख्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಣನೆ/ಎಣಿಕೆ
परिसङ्ख्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಯಮ/ನಿಯಮಪೂರ್ವಕ ವಿಧಿ/ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಒಮ್ದು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವ ನಿಯಮ
विस्तारः - > "तत्र चान्यत्र प्राप्तौ परिसङ्ख्येति कथ्यते" , "पञ्च पञ्चनखा भक्ष्याः"
परिसङ्ख्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಭೇದ/ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಹೇಳುವುದು
प्रयोगाः - > "परिसङ्ख्या निषिध्यैकमेकस्मिन् वस्तुयन्त्रणाम्"
उल्लेखाः - > चन्द्रा०
विस्तारः - > उदा : "स्नेहक्षयः प्रदीपेषु न स्वान्तेषु नतभ्रुवाम्"
L R Vaidya
English
parisaMKyA {% f. %} 1. Enumeration, computation
2. sum, total
3. exclusion of every thing but that which is expressly mentioned, as opposed to नियम (q.v.) in which where several alternatives are possible the choice is limited to the one expressly mentioned
while विधि lays down a rule or restriction for the first time
(the familiar instance of परिसंख्या is पंच पंचनखा भक्ष्याः in Mīmānsa phil.)
4. such an implied exclusion or an expressed one treated as a figure of speech in rhetoric
(in order to be considered a figure of speech, this exclusion must have some charm, i.e. must generally be based on a श्लेष, e.g. यस्य च परलोकाद्भयमंतःपुरिकालकेषु भंगो नूपुरेषु मुखरता विवाहेषु करग्रहणमनवरतमखाग्निधूमेनाश्रुपातस्तुरंगेषु कशाभिघातो मकरध्वजे चापध्वनिरभूत् Kad.)
Lanman
English
parisaṃkhyā, f. complete tale or enumeration
sum. [√khyā + pari-sam.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सूचिः, सूची, आवलिः, आवली, अनुक्रमणिका, परिसङ्ख्या, परिगणना
noun
विषयस्य मुख्यविन्दुनां क्रमशः रचनायाः सूचना।
"तेन क्रीतानां वस्तूनां सूचिः कृता।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
परिसंख्या स्त्री परि + सम्--ख्या--भावे अङ् । १ परिगणिते२ विधिभेदे नियमशब्दे ४०७८ पृ० ऋतुकालशब्दे च १४३७ पृ० दृश्यम् ।
Capeller
German
परिसंख्या
f.
 ,
°न
n.
 Aufzählung, volle Zahl,
Summe, Gesamtheit.
Stchoupak
French
१ परि-सं-ख्या-
compter, énumérer
calculer
additionner.
२ परि-संख्या-
f.
 énumération, calcul, somme, total, nombre
-न- nt. énumération, total, nombre
spécification exclusive.