परिषद् (pariSad)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishपरिषद् - pariSad - - conclave
सभा - sabhA - - conclave
समाज - samAja - - conclave
ब्राह्मण - brAhmaNa - - conclave
परिषद् pariSad besetting
परिषद् pariSad surrounding
परिषद् pariSad assembly
परिषद् pariSad council
परिषद् pariSad group
परिषद् pariSad meeting
परिषद् pariSad circle
परिषद् pariSad audience
परिषद् pariSad group
परिषद् pariSad conclave
परिषदति { परिषद् } pariSadati { pariSad } verb beset
परिषदति { परिषद् } pariSadati { pariSad } verb suffer damage
परिषदति { परिषद् } pariSadati { pariSad } verb be impaired
परिषदति { परिषद् } pariSadati { pariSad } verb sit round
परिषदति { परिषद् } pariSadati { pariSad } verb besiege
परिषीदति { परिषद् } pariSIdati { pariSad } verb beset
परिषीदति { परिषद् } pariSIdati { pariSad } verb suffer damage
परिषीदति { परिषद् } pariSIdati { pariSad } verb be impaired
परिषीदति { परिषद् } pariSIdati { pariSad } verb sit round
परिषीदति { परिषद् } pariSIdati { pariSad } verb besiege
राज्य-परिषद् rAjya-pariSad Council of State
युद्ध-परिषद् yuddha-pariSad council of war
अधिविद्य-परिषद् adhividya-pariSad academic council
Wilson
EnglishApte
Englishपरिषद् [pariṣad],
An assembly, a meeting, council, audience
परिषत् स्याद्दशावरा 12.111
अभिरूपभूयिष्ठा परिषदि- यम् 1.
A religious assembly or synod
चातुर्वैद्यः प्रकल्पी च अङ्गविद् धर्मपाठकः । त्रयश्चाश्रमिणो वृद्धाः परिषत् स्याद्दशा- वरा ॥ Aṅgirasasmṛiti.
A group, collection, circle
बटुपरिषदं पुण्यश्रीकः श्रियेव सभाजयन् 4.19
2.111.5. Also परिषत्त्वम्
सहस्रशः समेतानां परिषत्त्वं न विद्यते 12.114.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English2. परि-षद्, त्, त्, त्, Ved. surrounding, besetting
(त्), f. an assembly, meeting, audience, congregation,
council.
—परिषत्-त्व, अम्, n. the state of con-
stituting a legal assembly
a legal assemblage of
councillors.
—परिषद्-वल, अस्, आ, अम्, surrounded
by a council
convoking assemblies
(अस्), m. a mem-
ber of an assembly, assessor, associate, spectator.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiपरिषद्
- परितः सीदन्ति अस्याम् परि + सद् + क्विप्
"सभा, सम्मिलन, मन्त्राणासभा, श्रोत्रृगण"
परिषद्
- परितः सीदन्ति अस्याम् परि + सद् + क्विप्
"धर्मसभा, मीमांसासभा"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपरिषद्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಭೆ/ಗೋಷ್ಠಿ/ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವುದು
निष्पत्तिः - > परि+षदॢ (विशरणगत्यवसादनेषु) "क्विप्" (वा० ३-३-९४)
व्युत्पत्तिः - > परितः सीदन्त्यस्याम्
प्रयोगाः - > "वटुपरिषदं पुण्यश्रीकः श्रियैव सभाजयन्"
उल्लेखाः - > उ० रा० ४-१९
परिषद्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮಸಭೆ/ವಿದ್ವಜ್ಜನರು ಸೇರಿ ಧರ್ಮನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವ ಸಭೆ
प्रयोगाः - > "परिषदियमृषीणामत्र वीरो युधाजित्सह नृपतिरमात्यैरोमपादश्च वृद्धः"
उल्लेखाः - > म० वी० ३-५
परिषद्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಟಕ ನೋಡಲು ಉಪನ್ಯಾಸಾದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸೇರುವ ಜನರ ಗುಂಪು
प्रयोगाः - > "अभिरूपभूयिष्ठा परिषदियम्" , "श्रीहर्षो निपुणः कविः परिषदप्येषा गुणग्राहिणी"
उल्लेखाः - > शाकु० १, रत्ना० १
Indian Epigraphical Glossary
EnglishWordnet
Sanskrit सभा, परिषद्, समितिः
विचार-विमर्शार्थं जनानाम् एकत्रीकरणम्।
"सभायां भिन्नान् विषयान् अधिकृत्य विचार-विमर्शः जातः।"
परिषद्
समितिविशेषः या पर्यवेक्षणं कर्तुं शक्नोति।
"परिषदः निर्णयः सर्वमान्यः भविष्यति।"
परिषद्
नियुक्तानां सदस्यानां सभा।
"परिषदि सर्वे निर्वाचिताः सदस्याः उपस्थिताः न सन्ति।"
सभा, घटा, परिषद्, पर्षद्
कस्यचित् विशेषस्य कार्यस्य कृते जनानां सम्मेलनम्।
"अहं सज्जनानां सभायां भागं ग्रहीतुं गच्छामि।"
सभा, गोष्ठी, परिषद्, संनयः
एकस्थाने समागताः बहवः जनाः।
"निर्वाचनसमये स्थाने स्थाने सभाः दृश्यन्ते।"
समूहः, परिषद्, सङ्घः, निकायः, गणः, अनीकः, वर्गः, षण्डः, सार्थः, मण्डलम्, वृन्दम्
कस्यापि विशेषस्य कार्यादेः पूर्त्यर्थे सम्मिलिताः जनाः।
"अस्माकं नगरे चित्रकूटस्थ रामलीलायाः समूहः आगतः।"
परिषद्
एकः ग्रामः ।
"परिषद् उत्तरदिशि आसीत्"
Sanskrit Tibetan
Tibetankhor
अनुजीविन् २) अनुवार ३) अन्तःपुर ४) जनता ५) परिवार ६) परिषद् ७) पर्षद् ८) पर्षद्य ९) पारिषद्य १०) पार्षद्य ११) भृत्य १२) भ्रमति १३) मण्डल १४) राष्ट्र १५) वधू १६) संसार १७) १८)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसभ्याः सदस्याः पार्षद्याः सभास्ताराः सभासदः ॥ ४८० ॥
सामाजिकाः सभा संसत्समाजः परिषत्सदः ।
पर्षत्समज्यागोष्ठ्यास्था आस्थानं समितिर्घटा ॥ ४८१ ॥
सभ्य (पुं), सदस्य (पुं), पार्षद्य (पुं), सभास्तार (पुं), सभासद (पुं), सामाजिक (पुं), सभा (स्त्री), संसद् (स्त्री), समाज (पुं), परिषद् (स्त्री), सदस् (स्त्री), पर्षद् (स्त्री), समज्या (स्त्री), गोष्ठी (स्त्री), आस्था (स्त्री), आस्थान (क्ली), समिति (स्त्री), घटा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritसमाज
समाज, संसद्, आस्थानी, सभा, परिषद्, सदस्
समाजः संसदास्थानी सभा स्यात्परिषत्सदः ।
verse 4.1.1.745
page 0085
नाममाला
Sanskritपरिषद्, सभा, आस्थान
परिषत्सभाऽस्थानपती राजसूयो नृपक्रतुः ॥ ११२ ॥
verse 0.1.1.112
page 0056
Tamil
Tamilபரிஷத்3 : சபை, கூட்டம்.
Vedic Reference
EnglishPari-ṣad (lit., ‘sitting around’) denotes in the Upaniṣads^1 an
‘assemblage’ of advisers in questions of philosophy, and the
Gobhila Gṛhya Sūtra^2 refers to a teacher with his Pariṣad or
‘council.’ In the later literature the word denotes a body of
advisers on religious topics, but also the assessors of a judge,
or the council of ministers of a prince.^3 But in none of these
senses is the word found in the early literature, though the
institutions indicated by it must have existed at least in
embryo.
1) Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, vi. 1, 1
(Mādhyaṃdina = vi. 2, 1 Kāṇva)
daivī
pariṣad, Jaiminīya Upaniṣad Brāhmaṇa,
ii. 11, 13. 14.
2) iii. 2, 40.
3) Cf. Jolly, Recht und Sitte, 136, 137
Foy, Die königliche Gewalt, 16-19
33-
37
66
Bühler, Zeitschrift der Deutschen
Morgenländischen Gesellschaft, 48, 55, 56
Hillebrandt, Vedische Mythologie, 2, 124.
वाचस्पत्यम्
Sanskritपरिषद् स्त्री परिषीदत्यस्यां परि + सद--आधारे क्विप् ।सभायां धर्मनिर्णयार्थं विद्वद्भेदयुक्तायां २ सभायाञ्चयथोक्तं मनुना “अनाम्नातेषु धर्मेषु कथे स्यादितिचेद्भवेत् । यं शिष्टा ब्राह्मणा ब्रूयुः स धर्मः स्यादसंशयः”प्रायश्चित्तनिर्णयार्थं परिषदुपस्थानप्रकारः परिषद्वि-शेषव्यवस्थादिक प्रा० वि० उक्तं यथा“अथ प्रायश्चित्तिनः परिषदुपस्थानम् । तत्राङ्गिराः“कृते निःसंशये पापे न भुञ्जीतानुपस्थितः । भुञ्जानोवर्द्धयेत् पापमसत्यं संसदि ब्रुवन् । सचेलं बाग्मतःस्तात्वा क्लिन्नवासाः समाहितः । उपस्थाय ततः शोघ्र-मार्त्तिमान् धरणीं गतः । गात्रैश्च शिरसा चैव न चकिञ्चिदुदाहरेत्” । उपस्थानञ्च वस्त्रादिना ब्राह्मणान्तोषयित्वा कार्य्यम् “तोषयित्वा द्विजोत्तमानिति”देवलवचनात् । महत्सु पापेषु राज्ञाप्युपस्थितिः कार्य्ये-त्याह देवलः “स्वयं वा ब्राह्मणैः कृच्छ्रमल्पदोषे विधी-यते । राज्ञा च ब्राह्मणैश्चैव महत्सु परिचक्षतं” ।परिषदमाह अद्भिराः “एकविंशतिसंख्यातैर्मीमासा-न्यायन्यायपारगैः । वेदाङ्गकुशलैश्चैव परिषत्त्वं प्रक-ल्पयेत् । चातुर्वेद्यः प्रकल्पी च अङ्गबिङ्गर्मपाठकः ।त्रयश्चाश्रमिणो वृद्गाः परिषत् स्याद्दशावरा” । परिषच्छब्दोऽत्र सभार्हपरः । चातुर्वैद्यः चतुर्येदपारगः ।विकल्पी सर्वधर्मपमाणज्ञः धर्मपाठकः धर्मशास्त्रज्ञः ।मनुः “त्रैविद्यो हेतुकस्तर्की नैरुक्तो धर्मपाठकः ।त्रयश्चाश्रमिणो वृद्गाः परिषत् स्याद्दशावरा” । अङ्गिराः“एषा तु लथुकार्य्येषु मध्यमेषु तु मध्यमाः । महापा-तकशोध्येषु शतशो भूय एव वा” प्रदर्शनार्थमिदं याव-द्भिरेव निरूपणं भवति तावद्भिरेव परिषत् दृष्टार्थ-त्वादस्याः । तथाच यमः “एको द्वौ वा त्रयो वापियद्ब्रूबुर्धर्मपाठकाः । स धर्म इति विज्ञेयो नेतरेषांसहस्रशः । यद् वदन्ति तमोमूढा मूर्खा धर्मपतद्विदः ।तत्पापं शतधा भूत्वा तद्वक्तॄ ननुगच्छति” । वृद्धशाता-तपः “अबुद्ध्वा धर्मशास्त्राणि प्रायश्चित्तं वदन्ति ये ।प्रायश्चित्ती भवेत् पूतस्तत् पापं तेषु गच्छति” । अङ्गिराः“श्रार्त्तानां मार्गमाणानां प्रायश्चित्तानि ये द्विजाः । जा-नन्तो न प्रयच्छन्ति तेऽपि तद्दोषमागिनः । अनर्च्चितै-रनाहूतैरपृष्टैश्चैव संसदि । प्रायश्चित्तं न वक्तव्यं जान-द्भिरपि जल्पतः” । तघा न्यायतो मार्गमाणस्य क्षत्रियादेःप्रणामिनः । श्रन्तरा ब्राह्मणं कृत्वा व्रतमेतत् समा-दिशेत्” ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.