| YouTube Channel

परिवेषः (pariveSaH)

 
Apte Hindi
Hindi
परिवेषः
पुं*
 - परि + विष् + घञ्
"भोजन के समय सेवा करना, भोजन बांटना, भोजन परोसना"
परिवेषः
पुं*
 - परि + विष् + घञ्
"वृत्त, चक्र, (दीप्ति) मंडल"
परिवेषः
पुं*
 - परि + विष् + घञ्
(विशेषतः) सूर्यमंडल या चन्द्रमण्डल
परिवेषः
पुं*
 - परि + विष् + घञ्
वृत्त की परिधि
परिवेषः
पुं*
 - परि + विष् + घञ्
"सूर्यबिंब, चन्द्रबिंब"
परिवेषः
पुं*
 - परि + विष् + घञ्
कोई वस्तु जो घेरती है या रक्षा करती है
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 परिवेषः
noun
यः बालिकायाः स्त्रियः वा रक्षार्थं तया सह सार्वजनिकस्थानं गच्छति।
"अनुराधायाः रक्षार्थं द्वौ परिवेषौ स्तः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: परिवेषः
Root: परिवेष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ द्विरज्जुकः
Meaning(s):
⇒ Measure of 2 rajjus or 384 inches
Shloka(s):
3|1|59|2 ► स प्रावेशनिकश्चाथ परिवेशो द्विरज्जुकः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
3|1|60|1 ► निवर्तनं तु तिसृभी रज्जुभिर्बलिशं च तत्। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|59|2 ⇢ परिवेषः (परिवेष) (पुं) ⇒ Measure of 2 rajjus or 384 inches ⇒ द्विरज्जुकः
➠ 3|1|60|1 ⇢ निवर्तनम् (निवर्तन) (नपुं) ⇒ Measure of 2 rajjus or 384 inches ⇒ द्विरज्जुकः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
परिवेषः,
पुं,
 (परितो विष्यते व्याप्यतेऽनेन ।विषिरौ व्यापने + घञ् ।) परिवृतिः । परिधिः ।(बृहत्संहितायाम् ३४ अध्याये तल्लक्षणादिक-मुक्तम् । तद्यथा, --“सम्मूर्च्छिता रवीन्द्वोः किरणाः पवनेन मण्डली-भूताः ।नानावर्णाकृतयस्तन्वभ्रे व्योम्नि परिवेषाः ॥
ते रक्तनीलपाण्डुरकापोताभ्राभशबलहरिशुक्लाः ।इन्द्रयमवरुणनिरृ तिश्वसनेशपितामहाग्नि-कृताः ॥
धनदः करोति मेचकमन्योऽन्यगुणाश्रयेणचाप्यन्ये ।प्रविलीयते मुहुर्मुहुरल्पफलः सोपि वायुकृतः ॥
चाषशिखिरजततैलक्षीरजलाभः स्वकाल-सम्भूतः ।अविकलवृत्तः स्निग्धः परिवेषः शिवसुभिक्षकरः ॥
सकलगगनानुचारी नैकाभः क्षतजसन्निभोरूक्षः ।असकलशकटशरासन शृङ्गाटकवत्स्थितः पापः ॥
शिखिगलसमेऽतिवर्षं बहुवर्णे नृपवधो भयं धूम्रे ।हरिचापनिभे युद्धान्यशोककुसुमप्रभे चापि ॥
वर्णेनैकेन यदा बहुलः स्निग्धः क्षुराभ्रकाकीर्णः ।स्वर्त्तौ सद्यो वर्षं करोति पीतश्च दीप्तार्कः ॥
दीप्तविहङ्गमृगरुतः कलुषः सन्ध्यात्रयोत्थितो-ऽतिमहान् ।भयकृत्तडिदुल्काद्यैर्हतो नृपं हन्ति शस्त्रेण ॥
प्रतिदिनमर्कहिमांश्वोरहर्निशं रक्तयोर्नरेन्द्रवधः ।परिविष्टयोरभीक्ष्णं लग्नास्तनभःस्थयोस्तद्बत् ॥
सेनापतेर्भयकरो द्बिमण्डलो नातिशस्त्रकोप-करः ।त्रिप्रभृतिशस्त्रकोपं युवराजभयं नगररोधम् ॥
वृष्टिस्त्र्यहेन मासेन विग्रहोवा ग्रहेन्दुभनिरोधे ।होराजन्माधिपयोर्जन्मर्क्षे वाशुभो राज्ञः ॥
परिवेषमण्डलगतो रवितनयः क्षुद्रधान्यनाश-करः ।जनयति च वातवृष्टिं स्थावरकृषिकृन्निहन्ता च ॥
भौमे कुमारबलपतिसैन्यानां विद्रवोऽग्निशस्त्र-भयम् ।जीवे परिवेषगते पुरोहितामात्यनृपपीडा ॥
मन्त्रिस्थावरलेखकपरिवृद्धिश्चन्द्रजे सुवृष्टिश्च ।श्रुक्रे यायिक्षत्त्रियराज्ञां पीडा प्रियं चान्नम् ॥
क्षुदनलमृत्युनराधिपशस्त्रेभ्यो जायते भयं केतौ ।परिविष्टे गर्भभयं राहौ व्याधिर्नृपभयञ्च ॥
युद्धानि विजानीयात् परिवेषाभ्यन्तरे द्बयो-र्ग्रहयोः ।दिवसकृतः शशिनो वा क्षुदवृष्टिभयं त्रिषुप्रोक्तम् ।याति चतुर्षु नरेन्द्रः सामात्यपुरोहितो वशंमृत्योः ।प्रलयमिव विद्धि जगतः पञ्चादिषु मण्डलस्थेषु ॥
ताराग्रहस्य कुर्य्यात् पृथगेव समुत्थितो नरेन्द्र-वधम् ।नक्षत्राणामथवा यदि केतोर्नोदयो भवति ॥
विप्रक्षत्त्रियविट्शूद्रहा भवेत् प्रतिपदादिषुक्रमशः ।श्रेणीपुरकोशानां पञ्चम्यादिष्वशुभकारी ॥
युवराजस्याष्टम्यां परतस्त्रिषु पार्थिवस्य दोष-करः ।पुररोधो द्बादश्यां सैन्यक्षोभस्त्रयोदश्याम् ॥
नरपतिपत्नीपीडां परिवेषोऽभ्युत्थितश्चतुर्द्दश्याम् ।कुर्य्यात्त् पञ्चदश्यां पीडां मनुजाधिपस्यैव ॥
नागरकाणामभ्यन्तरस्थिता यायिनाञ्च वाह्यस्था ।परिवेषमध्यरेखा विज्ञेया क्रन्दसाराणाम् ॥
रक्तः श्यामो रूक्षश्च भवति येषां पराजय-स्तेषाम् ।स्निग्धः श्वेतो द्युतिमान् येषां भागो जय-स्तेषाम् ॥
”)परिवेषणम् । इति हेमचन्द्रः ॥