परिवृत्तिः (parivRttiH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

परिवृत्तिः [parivṛttiḥ],  f.
 

Revolution
 अभजत परिवृत्तिं साथ पर्यस्त- हस्ता Śi.*
  1.91.

Return
 turning back.

Barter,  exchange.

End,  termination. 

Surrounding.

Staying or dwelling in a place.

Contraction of the prepuce.

(In Rhet.
 ) A figure of speech in which there is an exchange of a thing for what is equal,  less or greater
 परिवृत्तिर्विनिमयो यो$र्थानां स्यात् समासमैः K. P.*
   1
 e. q. दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम । मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः ॥ S. D.*  734.

Substitution of one word for another without affecting the sense
 as in
 शब्दपरिवृत्तिसहत्वम् K. P.*
   1
 e. g.  in वृषध्वज,  ध्वज may be substituted by लाञ्छन or वाहन.

Apte 1890

English

 परिवृत्तिः f. 1 Revolution
 Śi. 10. 91. 
2 Return
 turning back. 
3 Barter,  exchange. 
4 End,  termination. 
5 Surrounding. 
6 Staying or dwelling in a place. 
7 Contraction of the prepuce. 
8 (In Rhet.) A figure of speech in which there is an exchange of a thing for what is equal,  less or greater
 परिवृत्तिर्विनिमयो योऽर्थानां स्यत्समासमैः K. P. 10
 e. g. दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम । मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः ॥ S. D. 734. 
9 Substitution of one word for another without affecting the sense
 as in शब्दपरिवृत्तिसहत्वं K. P. 10
 e. g. in वृषध्वज,  ध्वज may be substituted by लांछन or वाहन. 

Apte Hindi

Hindi

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
क्रांति

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"वापसी,  लौटना"

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"विनिमय, अदला-बदली"

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"अन्त,  समाप्ति "

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
घेरा

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"किसी स्थान पर टिकना,  बसना "

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"एक अलंकार जिसमें किसी समान,  कम या बड़ी वस्तु से विनिमय हो"

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
अर्थ को बिना बदले एक शब्द के स्थान में दूसरा शब्द रखना

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  परिवृत्तिः
noun
 
अर्थालङ्कारभेदः।
 "परिवृत्तौ परिवर्तनस्य कथनं भवति।"

Synonyms:
  प्रत्यागमनम्,  प्रत्यावृत्तिः,  पुनरागमनम्,  पुनरागमः,  पुनरायनम्,  पुनरावृत्तिः,  पुनरावर्तः,  उपावृत्तिः,  परिवृत्तिः,  प्रत्यावृत्तिः,  आगतिः
noun
 
पुनः आगमनस्य क्रिया।
 "अतिथीनां प्रत्यागमनेन गृहसदस्याः खिन्नाः जाताः।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परिवृत्तिः,  पुं,
   (परिवर्ज्जने वर्त्तते इति । परि +वृत् + क्तिच् ।) परिवित्तिः । इति हड्डः ॥
 (परि+ वृत् + भावे क्तिन् । परिवर्त्तनम् । यथा, महाभारते । १४ । १८ । २९ ।“तस्य कालपरीमाणमकरोत् स पितामहः ।भूतेषु परिवृत्तिञ्च पुनराघृत्तिमेव च ॥
”अर्थालङ्कारविशेषः । यथा,  साहित्यदर्पणे ।१० । १०५ ।“परिवृत्तिर्विनिमयः समन्यूनाधिकैर्भवेत् ॥
”क्रमेणोदाहरणं यथा,  --“दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम ।मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः ॥
”अत्र प्रथमेऽर्द्धे समेन द्वितीयेऽर्द्धे न्यूनेन ॥
)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.