परिवृत्ति (parivRtti)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परिवृत्ति f.
  (-त्तिः)
	 1. Exchange,  barter.
	 2. Revolution,  return. 
	 3. End, 
termination. 
	 4. An unmarried elder brother.
	 5. Surrounding, 
encompassing.
	 6. A striking exchange,  one producing charm, 
considered as a figure of speech in rhetoric.
 E.
  परि mutually,  वृत्
to be,  क्तिन aff.
  

Capeller Eng

English

 परिवृत्ति f.
  rolling,  turning round,  turn,  return, 
change,  barter. 

Yates

English

 परि-वृत्ति (त्तिः) 2.
f.
  Exchange
 re-
turn
 end
 surrounding
 elder
unmarried brother. Also परिवित्ति.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  moving to and fro or staying or dwelling in a place
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  turning
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  termination
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  contraction of the prepuce
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  phimosis
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  rolling
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  encompassing
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  return
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  revolution
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  end
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  exchange
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  substitution of one word for another without affecting the sense
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  operating  [ a machine ]
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  kind of figure in which one thing is represented as exchanged with another
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  barter
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  surrounding
परिवृत्ति 	-	 parivRtti 	-	 f.
  	-	  handling  [ a machine ]

 
   परिवृत्ति  parivRtti f.
   phimosis   
   परिवर्तिका  parivartikA f.
   phimosis [Med.]     
            

Wilson

English

 परिवृत्ति
f.
  (-त्तिः)
1 Exchange,  barter.
2 Revolution,  return. 
3 End,  termination. 
5 An unmarried elder brother: see परिवित्ति.
4 Surrounding,  encompassing.
E.
  परि mutually,  वृत to be,  क्तिच् aff.
  

Apte

English

परिवृत्तिः [parivṛttiḥ],  f.
 

Revolution
 अभजत परिवृत्तिं साथ पर्यस्त- हस्ता Śi.*
  1.91.

Return
 turning back.

Barter,  exchange.

End,  termination. 

Surrounding.

Staying or dwelling in a place.

Contraction of the prepuce.

(In Rhet.
 ) A figure of speech in which there is an exchange of a thing for what is equal,  less or greater
 परिवृत्तिर्विनिमयो यो$र्थानां स्यात् समासमैः K. P.*
   1
 e. q. दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम । मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः ॥ S. D.*  734.

Substitution of one word for another without affecting the sense
 as in
 शब्दपरिवृत्तिसहत्वम् K. P.*
   1
 e. g.  in वृषध्वज,  ध्वज may be substituted by लाञ्छन or वाहन.

Apte 1890

English

 परिवृत्तिः f. 1 Revolution
 Śi. 10. 91. 
2 Return
 turning back. 
3 Barter,  exchange. 
4 End,  termination. 
5 Surrounding. 
6 Staying or dwelling in a place. 
7 Contraction of the prepuce. 
8 (In Rhet.) A figure of speech in which there is an exchange of a thing for what is equal,  less or greater
 परिवृत्तिर्विनिमयो योऽर्थानां स्यत्समासमैः K. P. 10
 e. g. दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम । मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः ॥ S. D. 734. 
9 Substitution of one word for another without affecting the sense
 as in शब्दपरिवृत्तिसहत्वं K. P. 10
 e. g. in वृषध्वज,  ध्वज may be substituted by लांछन or वाहन. 

Monier Williams Cologne

English

 परि-वृत्ति f.
  turning,  rolling,  revolution,  MBh.
  
 Śiś.
 

 return (into this world),  Āpast.
 

 exchange,  barter (°त्त्या ind.
  alternately),  BhP.
  

 moving to and fro or staying or dwelling in a place,  MBh.
  

 end,  termination,  Kir.
 

 surrounding,  encompassing,  ib.

 (in rhet.) a kind of figure in which one thing is represented as exchanged with another (e.g. Mālav.
  iii,  16
 cf.
   Vām.
   iv,  3,  16)

 substitution of one word for another without affecting the sense (e.g. वृष-लाञ्छन for वृषध्वज),  Kpr.
  

 contraction of the prepuce,  phimosis (=  °वर्तिका),  Suśr.
 

 परि-वृत्ति m.
  w.r. for परि-वित्ति

Monier Williams 1872

English

 परि-वृत्ति,  इस्,  f. revolution,  return
 exchange, 
barter
 end,  termination
 surrounding,  encompassing
staying in a place,  dwelling
 contraction of the pre-
puce,  phimosis
 (त्या),  ind. alternately
 (sometimes
परि-वृत्ति is a wrong reading for परि-वित्ति,  q. v.)

Benfey

English

 परिवृत्ति परि-वृत् + ति,  f.
 
 1. Ex-
change,  barter
 instr. Alternately, 
Bhāg. P. 4,  27,  14.
 2. Dwelling,  MBh.
14,  525.

Apte Hindi

Hindi

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
क्रांति

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"वापसी,  लौटना"

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"विनिमय, अदला-बदली"

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"अन्त,  समाप्ति "

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
घेरा

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"किसी स्थान पर टिकना,  बसना "

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
"एक अलंकार जिसमें किसी समान,  कम या बड़ी वस्तु से विनिमय हो"

परिवृत्तिः
स्त्री*
  - परि + वृत् + क्तिन्
अर्थ को बिना बदले एक शब्द के स्थान में दूसरा शब्द रखना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परिवृत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿನಿಮಯ/ಬದಲಾವಣೆ
निष्पत्तिः - > परि+वृतु (वर्तने) "क्तिन्" (३-३-९४)
परिवृत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುತ್ತುವುದು/ತಿರುಗುವುದು
परिवृत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದು/ಸುತ್ತುಗಟ್ಟುವುದು
परिवृत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು/ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗುವುದು
प्रयोगाः - > "अभजत परिवृत्तिं साथ पर्यस्तहस्ता रजनिरवनतेन्दुर्लज्जयाधोमुखीव"
उल्लेखाः - > माघ० १०-१९
परिवृत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಭೇದ
प्रयोगाः - > "परिवृत्तिर्विनिमयो न्यूनाभ्यधिकयोर्मिथः" ,  "दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम। मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः"
उल्लेखाः - > चन्द्रा०,  सा० द०
विस्तारः - > "जग्राहैकं शरं मुक्त्वा कटाक्षान् स रिपुश्रियाम्"
परिवृत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬದಲಾಗಿಡುವುದು/ಪ್ರತಿಯಾಗಿಡುವುದು/ಒಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು
विस्तारः - > ಸಮಾನವಾದ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಭಿನ್ನವಾದ ಆನುಪೂರ್ವಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಪರಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಜಲಧಿ ಪದದಲ್ಲಿರುವ ಜಲ ಪದದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತೋಯ ನೀರ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯು ಶಬ್ದಪರಿವೃತ್ತಿಯೆನಿಸುವುದು. ತೋಯಧಿ ನೀರಧಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಗಳು ಅರ್ಥವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಜಲಧಿ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಕೊಡುವುವು. ಇದಕ್ಕೆ "ಪರಿವೃತ್ತಿಸಹಃ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ.

L R Vaidya

English

 parivftti {% f. %} 1. Revolution,  return
end,  termination
barter,  exchange
a striking exchange,  one producing charm,  considered as a figure of speech in rhetoric (परिवृत्तिर्विनिमयो योऽर्थानां स्यात्समासमैः K.Pr.x.).

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 परिवृत्ति jy. Oppert 80. 1900 (ny.).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 परिवृत्ति auch: das Rollen,  MBh. 11,  6,  14. — Ausgang,  Ende,  Kir. 9,  2. 74. 76.

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

परिवृत्ति
परिवृत्ति,  विनिमय,  वैमेय
परिवृत्तिर्विनिमयो वैमेयश्च निगद्यते ।
verse 2.1.1.573
page 0065

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परिवृत्तिः,  पुं,
   (परिवर्ज्जने वर्त्तते इति । परि +वृत् + क्तिच् ।) परिवित्तिः । इति हड्डः ॥
 (परि+ वृत् + भावे क्तिन् । परिवर्त्तनम् । यथा, महाभारते । १४ । १८ । २९ ।“तस्य कालपरीमाणमकरोत् स पितामहः ।भूतेषु परिवृत्तिञ्च पुनराघृत्तिमेव च ॥
”अर्थालङ्कारविशेषः । यथा,  साहित्यदर्पणे ।१० । १०५ ।“परिवृत्तिर्विनिमयः समन्यूनाधिकैर्भवेत् ॥
”क्रमेणोदाहरणं यथा,  --“दत्त्वा कटाक्षमेणाक्षी जग्राह हृदयं मम ।मया तु हृदयं दत्त्वा गृहीतो मदनज्वरः ॥
”अत्र प्रथमेऽर्द्धे समेन द्वितीयेऽर्द्धे न्यूनेन ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परिवृत्ति स्त्री परि + वृत--क्तिन् । १ परिवर्त्ते २ अर्थालङ्कारभेदे अर्थालङ्कारशब्दे ३८८ पृ० दृश्यम् ।

Capeller

German

 परिवृत्ति f.
  das Rollen,  Wandern
 Wiederkehr, 
Tausch,  Wechsel.

Burnouf

French

 परिवृत्ति परिवृत्ति f.
  (वृत्) retour,  échange,  troc.
		 Action d'envelopper,  de couvrir.
		 Qqf.  mms. que परिविल्लि।

Stchoupak

French

 परि-वृत्ति-
 f.
  tour,  révolution 
 change,  échange 
 fait de rouler 
fait de bouger par ci par là 
 fait d'habiter dans un endroit 
 -या
alternativement.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.