| YouTube Channel

परिवर्त्त (parivartta)

 
Yates
English
परि-वर्त्त (र्त्तः) 1.
m.
 Turning back or
round
flight
exchange
re-
quital
king of tortoises
end of
the world
a chapter or book.
Wilson
English
परिवर्त्त
m.
 (-र्त्तः)
1 Going or turning back.
2 Turning round, revolving.
3 Flight, retreat, desertion.
4 Exchange, barter.
5 Requital, return.
6 The end of a period of four ages, or destruction of the world.
7 A chapter, a book, a canto, &c.
8 The king of the tortoises, or the tortoise incarnation.
E.
 परि severally, &c. वृत to be,
aff.
 अप्.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
परि(री)वर्त्त परि + वृत--मावे घञ् वा दीर्थः । १ विनिमये ।आधारे घञ् । २ युगान्तकाले हेमच० ३ ग्रन्यविच्छेदे अ-ध्यायादौ जटा० कर्त्तरि अच् । ४ कूर्म्मराजे । ५ मृत्युपुत्र-दुःसाध्यपुत्रभेदे मार्कण्डे०
पु०
 ५१ अ० । तन्नामनिरुक्ति-स्तत्रैव “अन्यगर्भे परान् गर्भान् सदैव परिवर्त्तयन् ।इतिमाज्ञोति वाक्यञ्च बिवक्षोरन्यदेव हि । परिवर्त्तनसंज्ञीऽयम्” । तस्य सुतौ च विरूपविकृतौ तयोः कर्म चतत्रोक्तं यथा “परिवर्त्तसुतौ द्वौ तु विरूपविकृतौद्विज! । तौ तु वृक्षाग्रपरिखाप्राकाराम्भोधिसंश्रयौ ।गुर्विण्याः परिवर्त्तं तौ कुरुतः पादपादिषु । क्रौष्टुकेपरिवर्तन्त्या गर्भस्यान्योदरात्ततः । न वृक्षं चैव नैवाट्टंन प्राकारं महोदधिम् । परिखां वा समाक्रामेदवलागर्भधारिणी” । ६ आवृत्तौ “युगानां परिवर्त्तेन” सू० सि० ।यत् स्थानमारम्य ग्रहश्चलितः स चेत् पुनस्तत्स्थानमा-याति तादृशे राशिचक्रस्य ७ परिवर्त्ते च “तेषान्तु परिव-र्त्तेन पोष्णान्ते भगणः स्मृतः” सू० सि० । परिवर्त्तते परि +वृत--अच् । ८ परिवृत्तियुक्ते धनादौ ताण्ड्य० माष्यम् ।