| YouTube Channel

परिणम् (pariNam)

 
Apte
English
परिणम् [pariṇam], 1
U.
To stoop, bend down (as an elephant to strike with his tusks)
विष्के नागः पर्यणंसीत् स्व एव
Śi.*
 18.27.
To bend or bow down, be inclined
लज्जापरिणतैः (वदनकमलैः)
Bh.*
 1.4.
To be changed or transformed into, assume the form of (with
instr.
 )
लताभावेन परिणतमस्या रूपम्
V.*
 4
4.28
क्षीरं जलं वा स्वयमेव दधिहिमभावेन परिणमते Ś. B.
स्रोतोमूर्त्या भुवि परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिम्
Me.*
 47.
To result
happen
सर्वं विपरीतं परिणमति
Mk.*
 1.
To be developed or matured, be ripe
छन्नोपान्तः परिणतफलद्योतिभिः काननाम्रैः
Me.*
 18
शाखाभृतां परि- णमन्ति न पल्लवानि
Ki.*
 5.37
M.*
 3.8
परिणतदलशाखाः (वृक्षाः)
Ṛs.*
 1.26
Mv.*
 1.12
see परिणत below.
To be advanced (in age), grow old, be aged, decay
परिणत- शरच्चन्द्रिकासु क्षपासु
Me.*
 112
so जरापरिणत
&c.
To set, decline in the west (as the sun)
अनेन समयेन परिणतो दिवसः
K.*
 47.
To be digested
ग्रस्तं परिणमेच्च यत्
Mb.
To be cooked or roasted
निष्टापस्विद्यदस्थ्नः क्वथनपरिणम- न्मेदसः प्रेतकायान्
Māl.
 5.17.
To elapse (as time).Caus.
To make ripe, mature, develop, perfect.
To pass (as the night)
परिणाम्य निशां तत्र
Rām.*
 3.8.1
तत्र काकसहस्राणि तां निशां पर्यणामयन्
Mb.
 * 1.1.36.
To stoop, bend oneself down.
Apte 1890
English
परिणम् {c1c} U. 1 To stoop, bend down (as an elephant to strike with his tusks)
वप्रक्रीडापरिणतगजप्रेक्षणीयं ददर्श Me. 2
विष्के नागः पर्यणंसीत् स्व एव Śi. 18. 27.
2 To bend or bow down, be inclined
लज्जापरिणतैः (वदनकमलैः) Bh. 1. 4.
3 To be changed or transformed into, assume the form of (with instr.)
लताभावेन परिणतमस्या रूपं V. 4
4. 28
क्षीरं जलं वा स्वयमेव दधिहिमभावेन परिणमते Ś. B.
Me. 45.
4 To result, happen
सर्वं विपरीतं परिणमति Mk. 1.
5 To be developed or matured, be ripe
Me. 18
Ki. 5. 37
M. 3. 8
Rs. 1. 26
Mv. 1. 12
see परिणत below.
6 To be advanced (in age), grow old, be aged, decay
परिणतशरच्चाद्रिकासु क्षपासु Me. 110
so जरापरिणत &c.
7 To set, decline in the west (as the sun)
अनेन समयेन परिणतो दिवसः K. 47.
8 To be digested
ग्रस्तं परिणमेच्च यत् Mb.
9 To be cooked or roasted
Māl. 5. 17.
10 To elapse (as time).
Caus. 1 To make ripe, mature, develop, perfect.
2 To pass (as the night).
3 To stoop, bend oneself down.
Monier Williams Cologne
English
परि-णम् (√ नम्)
P.
 Ā. -णमति, °ते (aor. पर्य्-अणंसीत्
ind.
p.
 परि-णम्य), to bend or turn aside,
AV.
to bend down, stoop,
Kāv.
to change or be transformed into (instr.),
Vedāntas.
Madhus.
to develop, become ripe or mature,
Bālar.
to become old,
Kir.
to be digested,
MBh.
Pañc.
to be fulfilled (as a word),
Pañc.
 :
Caus.
 -णामयति (ind.
p.
 -णाम्य
Pass.
 -णाम्यते,
p.
 णाम्यमान, or °म्यत्),
to make ripe, ripen, mature,
ŚvetUp.
to bring to an end, pass (as a night),
R.
to bend aside or down, stoop,
MBh.
Monier Williams 1872
English
परिणम् परि-णम्, cl. 1. P. A. -णमति, -ते,
-णन्तुम्, to stoop (as an elephant about to strike),
bend down, bend aside
to change into, be trans-
formed into (with inst.)
to become ripe or mature,
ripen
to be digested
to become old, grow old
to
set (as the sun)
to elapse (as time): Caus. -णम-
यति or -णामयति, to make ripe, ripen, mature
to bring to an end, pass (as the night)
to bend
one's self down, stoop, bend to one side: Pass. of
Caus. -णाम्यते, to become ripe, ripen.
Apte Hindi
Hindi
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
"नीचे को ढलना, झुकना"
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
"झुकना, नमस्कार करना, झुकाव होना"
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
"परिवर्तित होना, रूपांतरित होना, रूप धारण करना"
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
"विकसित या परिपक्व होना, पकना"
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
"बढ़ना, बड़ा होना, बूढ़ा होना, क्षीण होना"
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
"डूबना, पश्चिम में छिपना"
परिणम्
भ्वा* पर* परि-नम् -
पच जाना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 परिणम्, पच्, परिपच्, सम्प्रपच्, पक्व अस्
verb
अभ्यवहाराय अर्हणानुकूलः व्यापारः।
"मञ्जूषायां वर्तमानानि सर्वाणि आम्रफलानि परिणमन्ति।"
Stchoupak
French
परि-णम्-
(नम्-) se courber, s'incliner en avant (comme l'éléphant.
avant de donner un coup avec ses défenses)
se plier, être incliné
assumer
la forme de, être transformé en (instr.)
arriver
mûrir, être mûr
vieillir, déchoir
être digéré
être cuit
passer (nuit)
caus. faire
mûrir, mûrir
passer (la nuit)
s'incliner (cf. °णत-
m.
 )
°णत- courbé, incliné en avant
changé, transformé en (instr. ifc.),
développé, mûri, parfait
pleine (lune)
couchant (soleil)
avancé
(वयसा d'âge avancé)
digéré
passé (temps)
m.
 éléphant.
incliné en avant (prêt à donner un coup avec ses défenses).
परिणत-दिक्-करिक- a. qui contient des éléphants mythiques inclinés
(pour donner un coup avec leurs défenses).
°द्विरद-
m.
 éléphant incliné en avant.
°प्रज्ञ- a. qui a un esprit mûr.
°शरद्-
f.
 dernière partie de l'automne.
परिणतारुण-
m.
 soleil couchant.