परिघ (parigha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परिघ m.
  (-घः)
	 1. A bludgeon,  a stick mounted with iron,  or an iron
club.
	 2. Killing,  striking,  destroying.
	 3. The nineteenth of the
astronomical Yogas.
	 4. The pin or bolt of a door.
	 5. A glass
vessel.
	 6. A pike,  a spear.
	 7. A water jar.
	 8. The outer door or
gate of a palace.
	 9. A house: see पलिघ
 E.
  परि round about,  हन्
to kill,  अप् aff.
  ,  घ substituted for the root.

Capeller Eng

English

 परिघ m.
  iron bar for locking a gate,  du.
  gate
 iron
club,  fig.
   obstacle,  hindrance,  esp.
    a current of clouds before the sun. 

Yates

English

 परि-घ (घः) 1.
m.
  A bludgeon
 kil-
ling
 bolt
 spear
 water-jar
outer gate of a palace
 a
Yoga.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	 ironmace
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  obstacle
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  child which presents a peculiar cross position in birth
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  iron bar or beam used for locking or shutting a gate
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  iron bar for locking a gate
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  pitcher
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  gate of a palace
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  iron bludgeon or club studded with iron
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  any gate
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  striking
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  glass pitcher
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  killing
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  bar
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  two birds flying on each side of a traveller
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  hindrance
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  line of clouds crossing the sun at sunrise or sunset
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  blow
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  water-jar
परिघ 	-	 parigha 	-	 m.
  	-	  house

Wilson

English

 परिघ
m.
  (-घः)
1 A bludgeon,  a stick mounted with iron,  or an iron club.
2 Killing,  striking,  destroying.
3 The nineteenth of the astronomical Yogas.
4 The pin or bolt of a door.
5 A glass vessel.
6 A pike,  a spear.
7 A water jar.
8 The outer door or gate of a palace: see पलिघ.
E.
  परि round about,  हन to kill,  अप् aff.
  ,  घ substituted for
the root.

Apte

English

परिघः [parighḥ],  1 An iron (or wooden) beam or bar used for locking or shutting a gate (अर्गल)
 एकः कृत्स्नां नगरपरिघप्रांशुबाहुर्भुनक्ति Ś.*
  2.16
 R.*
  16.84
 Śi.*
  19.32
 M.*
  5.2.

(Hence) A bar,  barrier,  hindrance,  obstacle
 भार्गवस्य सुकृतो$पि सो$भवत् स्वर्गमार्गपरिघो दुरत्ययः R.*
  11.88.

A stick or club studded or tipped with iron
 पादपाविद्धपरिघः R.*
  12.73.

An iron club in general. It is a kind of weapon (परितो हन्तीतीसर्वतः कण्टकितो लोहदण्डः com.  on Mb.
 *  1.19.17)
...... हन्तुं घोरं परिघमाददे Śiva B.14.99.

A water-jar,  pitcher.

A glass-pitcher.

A house,  dwelling.

Killing,  destroying.

Striking,  a stroke or blow.

A child which assumes a peculiar cross position in birth.

A line of clouds crossing the sun at sunrise or sunset.

The gate of a palace,  town or house. Hence perhaps it means 'Gate-duty'
 मूलं भागो व्याजी परिघः क्लृप्तं रूपिकमत्ययश्चाय-मुखम् Kau. A.
 2.6.24.

(In astrol.
 ) N.
  of the 19th Yoga.  -घौ m.
  (du. ) Two birds flying on each side of a traveller (regarded as an omen).Comp.   -गुरु a.
  as heavy as an iron bar
 M. -स्तम्भः a door-post
 M.

Apte 1890

English

 परिघः 1 An iron (or wooden) beam or bar used for locking or shutting a gate (अर्गल))
 एकः कृत्स्नां नगरपरिघप्रांशुबाहुर्भुनक्ति Ś. 2. 15
 R. 16. 84
 Śi. 19. 32
 M. 5. 2. 
2 (Hence) A bar barrier,  hindrance,  obstacle
 भार्गवस्य सुकृतोऽपि सोऽ भवत्स्वर्गमार्गपरिघो दुरत्ययः R. 11. 88. 
3 A stick or club studded or tipped with iron
 R. 12. 73. 
4 An iron club in general. 
5 A water-jar,  pitcher. 
6 A glass-pitcher. 
7 A house,  dwelling. 
8 Killing,  destroying. 
9 Striking,  a stroke or blow. 
10 A child which assumes a peculiar cross position in birth. 
11 A line of clouds crossing the sun at sunrise or sunset. 
12 The gate of a palace,  town or house. 
घौ (m. dual) Two birds flying on each side of a traveller (regarded as an omen). 

Monier Williams Cologne

English

 परि-घ m.
  (√ हन्) an iron bar or beam used for locking or shutting a gate (=  अर्गल),  ChUp.
   
 MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 (fig.) a bar,  obstacle,  hindrance,  Ragh.
 
 Kathās.

 (once n.
 ) an iron bludgeon or club studded with iron,  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 a child which presents a peculiar cross position in birth,  Suśr.
 

 a line of clouds crossing the sun at sunrise or sunset,  Var.
 
 MBh.
   &c.
  

 (du. ) two birds flying on each side of a traveller (regarded as an omen),  Var.
 

 the gate of a palace,  any gate,  R.
 

 a house,  L.
 

 (in astrol.
 ) N.
  of the 19th Yoga,  L.
 

 a pitcher,  water-jar,  L.
 

 a glass pitcher,  L.
 

 killing,  striking,  a blow,  L.
 

 N.
  of one of the attendants of Skanda,  MBh.
  

 of a Cāṇḍāla,  ib.

 of a virtuous man,  Cat.
 

Monier Williams 1872

English

 परिघ परि-घ,  अस्,  m. (fr. rt. हन् with
परि),  an iron beam or bar used for locking or
shutting a gate [cf. अर्गल]
 a bar,  obstacle,  hin-
drance (figuratively)
 an iron bludgeon or stick
studded with iron,  an iron club
 a child which
assumes a peculiar cross-position in birth
 a line of
clouds crossing the sun at sun-rise or sun-set
 the
gate of a palace,  of a town,  of a house
 (in astron.)
N. of the nineteenth Yoga
 killing,  striking,  de-
stroying,  a blow
 a pitcher,  water-jar
 a glass
pitcher
 N. of one of Skanda's attendants
 N. of a
Cāṇḍāla
 of a certain virtuous man
 (औ),  m. du.
two birds flying one on each side of a traveller
(regarded as an omen).
—परिघ-प्रांशु-बाहु, 
उस्,  m. one whose arm is as long as an iron beam.
—परिघ-बाहु,  उस्,  m. one whose brawny arm
resembles a knotty club.
—परिघोपम (°घ-
उप्°),  अस्,  आ,  अम्,  resembling an iron club.

Macdonell

English

 परिघ pari-gha,  m.
  iron gate-bar (with which 🞄powerful arms are often compared)
 bar,  🞄obstacle (fig.)
 iron club,  mace encased with 🞄iron
 streak of cloud across the rising or setting 🞄sun
 palace-gate,  gate
 -ghaṭṭana,  n.
  🞄friction
 -ghāta,  m.
  removal
 -ghātin,  a.
  🞄transgressing (—°)
 -gha‿upama,  a.
  like iron 🞄bars.

Benfey

English

 परिघ परि-घ (vb. हन्),  m.
 
 1.
An iron bar for shutting a gate, 
Suśr. 2,  92,  12.
 2. An iron club,  or a
bludgeon mounted with iron,  MBh. 1, 
1174.
 3. A line of clouds covering
partially the rising or setting sun,  5, 
4855.
 4. The gate of a palace,  Rām. 
2,  72,  1 Gorr.
 5. A proper name.

Hindi

एक गेट बंद करने के लिए एक बोल्ट

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಬ್ಬಿಣದ ಹಿಡಿ ಹಾಕಿದ ಮರದ ದೂಲ/ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ದೊಡ್ಡ ದೊಣ್ಣೆ
निष्पत्तिः - > परि+हन (हिंसागत्योः) "अप्" घादेशश्च (३-३-८४)
व्युत्पत्तिः - > परिहन्यते अनेन
प्रयोगाः - > "निकुम्भो वानरेन्द्रस्य प्राहैषीत् परिघं ततः । हनूमांश्चापतन्तं तमभाङ्क्षीद्भोगिभीषणम्"
उल्लेखाः - > भट्टि० १५-१२१
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗಳಿ/ಅಡ್ಡಮರ
प्रयोगाः - > "भार्गवस्य सुकृतोऽपि सोऽभवत्स्वर्गमार्गपरिघो दुरत्ययः"
उल्लेखाः - > रघु० ११-८८
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಬ್ಬಿಣದ ಗದೆ
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸುವುದು/ಕೊಲ್ಲುವುದು
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಭ/ಕಲಶ/ಬಿಂದಿಗೆ
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಕಂಭ ಮೊದಲಾದ ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಗ
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಪುರ
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಕಾರ
परिघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾಜಿನ ಹೂಜಿ
विस्तारः - > "परिघो योगभेदेऽस्त्रविशेषेऽर्गलघातयोः" मेदि०

L R Vaidya

English

 pariGa {% m. %} 1. An iron or wooden bar used for locking a gate,  धरित्रीमेकः कृत्स्नां नगरपरिघप्रांशुबाहुर्भुनक्ति Sak.ii.
a bar,  an obstacle,  a hindrance,  भार्गवस्य सुकृतोऽपि सोऽभवत्स्वर्गमार्गपरिघो दुरत्ययः R.xi.88
a stick mounted with iron,  R.xii.73
an iron club
a pitcher,  a water-jar
a glass-pitcher
a house
killing,  striking.

Bopp

Latin

 परिघ m. (r. हन् ferire,  praef. परि,  ह् mutato in घ्,  cf.
gr. 367.,  abjecto अन् ante suffixum अ)
1) clava.
2) pes-
sulus. SAK. 38. 9.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

परिघ
पु
परिघ,  परिघात,  दण्ड
परिघः परिघातः स्यात् परिघो दण्ड उच्यते ॥ ५६ ॥
verse 2.1.1.56
page 0011

Indian Epigraphical Glossary

English

 parigha (HRS),  ‘door-bolt’
 one of the seven sources of
revenue specified in the Arthaśāstra.

Lanman

English

 parigha,  m. iron bar for locking a gate.
[√han + pari,  1143c,  333: for mg,  cf. Ger.
Schlag,  ‘coach-door, ’ and schlagen,  ‘strike’:
force of prep. unclear.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 परिघ m. *ein astrol. योग,  S I,  318,  16 v.u. (Ko.). — °Tormaut,  Kaut. 85,  2.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
भिन्दिपाले सृगः कुन्ते प्रासोऽथ द्रुघणो घनः ॥ ७८५ ॥
मुद्गरः स्यात्कुठारस्तु परशुः पर्शुपर्श्वधौ ।
परश्वधः स्वधितिश्च परिघः परिघातनः ॥ ७८६ ॥
-wordlist-
 
भिन्दिपाल (पुं),  सृग (पुं),  कुन्त (पुं),  प्रास (पुं),  द्रुघण (पुं),  घन (पुं),  मुद्गर (पुंस्त्री),  कुठार (पुंस्त्री),  परशु (पुं),  पर्शु (पुं),  पर्श्वध (पुं),  परश्वध (पुं),  स्वधिति (पुं),  परिघ (पुं),  परिघातन (पुं)

--source--
 
वलजं प्रतिहारो द्वार्द्वारेऽथ परिघोऽर्गला ॥ १००४ ॥
-wordlist-
 
वलज (क्ली),  प्रतिहार (पुं),  द्वार् (स्त्री),  द्वार (क्ली),  परिघ (पुं),  अर्गला (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अर्गला
अर्गला,  परिघ
द्वार्द्वारं बलजं ज्ञेयमर्गला परिघः स्मृतः ।
verse 2.1.1.300
page 0036

परिघ
परिघ,  परिघातन
क्रकचं करपत्त्रं स्यात्परिघः परिघातनः ॥ ४७५ ॥
verse 2.1.1.475
page 0054

Mahabharata

English

Parigha^1,  a companion of Skanda. § 615u (Skanda): IX,  45,  2536 (given to Skanda by Aṃśa).

Parigha^2,  name of a caṇḍāla. § 646b (Mārjāramūshikasamv.): XII,  138,  5028.

पुराणम्

English

परिघ १ / PARIGHA I. One of the five pārṣadas presented to subrahmaṇya by the deva,  aṁśa. The other four are:-vaṭa,  bhīma,  dahati and Dahana. (Chapter 138,  śānti Parva).

परिघ २ / PARIGHA II. A forester. (See under biḍālopākhyāna).

Vedic Reference

English

 Pari-gha denotes an iron bolt or bar in the Chāndogya
Upaniṣad (ii. 24,  6. 10. 15) as often later.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परिघः,  पुं,
   (परि हन्यतेऽनेनेति । परि + हन् +“परौ षः ।” ३ । ३ । ८४ । इति अप्घादेशश्च ।) लोहबद्धलगुडः । लोहमय-लगुडः लोहमुखलगुडः । तत्पर्य्यायः । परि-घातनः २ । इत्यमरः । २ । ८ । ९१ ॥
 परि-घातकः ३ । इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा, महाभारते । ६ । ६७ । २४ ।“बाहूनामुत्तमाङ्गानां कार्म्मुकाणाञ्च भारत ! ।गदानां परिघाणाञ्च हस्तानाञ्चोरुभिः सह ॥
”)परिघातः । परितो हननम् । इत्यमरभरतौ ॥
विष्कम्भादिसप्तविंशतियोगान्तर्गत ऊनविंशति-योगः । (यथा,  ज्योतिषे ।“वज्रोऽसृक् च व्यतीपातो वरीयान् परिघस्तथा ॥
”अस्य अर्द्धांशं परित्यज्य शुभं कर्म्म कुर्य्यात् ।यदुक्तं तत्रैव ।“परिघस्य त्यजेदर्द्धं शुभकर्म्म ततः परम् ॥
”)अथ परिघयोगजातफलम् ।“उत्पत्तिकाले परिघो यदि स्या-न्नरस्तदा वंशकुठारकल्पः ।असत्यसाक्षी क्षमया विहीनःस्वल्पानुभोक्ता विजितारिपक्षः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
अर्गलः । इति मेदिनी ॥
 मुद्गरः । शूलः । इत्य-जयः ॥
 कलसः । काचघटः । गोपुरम् । सद्म ।इति शब्दरत्नावली ॥
 ॥
 * ॥
 (कार्त्तिकानुचर-विशेषः । यथा,  महाभारते । ९ । ४५ । ३३ ।“परिघञ्च वटञ्चैव भीमञ्च सुमहाबलम् ।दहतिं दहनञ्चैव प्रचण्डौ वीर्य्यसम्मतौ ॥
अंशोऽप्यनुचरान् पञ्च ददौ स्कन्दाय धीमते ॥
”चण्डालविशेषः । यथा,  महाभारते । १२ ।१३८ । ११४ ।“लम्बकर्णो महावक्त्रो मलिनो घोरदर्शनः ।परिघो नाम चण्डालः शस्त्रपाणिरदृश्यत ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परि(लि)घ पु०
  परिहन्यतेऽनेन “परौ घः” पा० परौ हन्तेरप्घश्चान्तादेशः रस्य वा लः । १ लोहबद्धलगुडे २ लोहमयल-गुडे च अमरः । विस्कम्भादिषु ३ उनविंशे योगे ४ अर्गलेद्वारावरोधिकाष्ठे मेदि० । ५ मुद्गरे ६ शूले अजयः । ७ गृहे८ कुम्भे ९ काचघटे शब्दरत्ना० । १० कुमारानुचरगणभेदेभा० शल्य० ५६ अ० । ११ चण्डालभेदे भा० शा० १ ३८ अ० ।

Capeller

German

 परिघ m.
  Thorbalken (Du. Thor)
 Keule, 
Wolkenstreif vor der Sonne.

Burnouf

French

 परिघ परिघ m.
  (हन्) action de frapper,  de tuer.
bâton,  massue
		 barre ou verrou d'une porte,  par ext. porte
extérieure,  porte de palais:
		 pique,  fance.
		 Le 19ᵉ yoga
astronomique.
		 Qqf.  pot-à-l'eau,  vase de verre.
परिघात m.
  action de frapper,  de tuer.
		 Arme.
परिघातन n.
  massue,  bâton ferré.

Stchoupak

French

 परि-घ-
 m.
  barre de fer (servant à fermer une porte),  verrou 
obstacle,  empêchement 
 massue de bois (renforcée de fer) 
 rangée de nuages
(que rencontre le soleil au lever et au coucher) 
 porte d'un palais,  porte (en
gén. ).
°गुरु- a. aussi lourd qu'une barre de fer.
°प्रांशु-बाहु- m.
  dont le bras est aussi long qu'une barre de fer.
°बाहु- dont le bras est comme une barre de fer.
°संकाश- a. semblable à une barre de fer.
°स्तम्भ- m.
  gond.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.