| YouTube Channel

परिकृशः (parikRzaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कृश तनूकरणे”@} 2 कर्शकः-र्शिका, कर्शकः-र्शिका, चिकर्शिषकः-षिका, 3 चरीकृशकः-शिका
4 कर्शिता-त्री, कर्शयिता-त्री, चिकर्शिषिता-त्री, चरीकृशिता-त्री
5 कृश्यन्-न्ती, कर्शयन्-न्ती, चिकर्शिषन्-न्ती
-- कर्शिष्यन्-न्ती-ती, कर्शयिष्यन्-न्ती-ती, चिकर्शिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 6 व्यतिकृश्यमानः, कर्शयमानः, -- चरीकृश्यमानः
व्यतिकर्शिष्यमाणः, कर्शयिष्यमाणः, -- चरीकृशिष्यमाणः
चरीकृशितः-तवान्
7 कृट्-कृड्-कृशौ-कृशः
-- 8 कृशः, 9 प्रकृशितः, 10 कृशितवान्, 11 परिकृशः, कर्शितः, चिकर्शिषितः, कृशः, कर्शः, चिकर्शिषुः, चरीकृशः
कर्शितव्यम्, कर्शयितव्यम्, चिकर्शिषितव्यम्, चरीकृशितव्यम्
कर्शनीयम्, कर्शनीयम्, चिकर्शिषणीयम्, चरीकृशनीयम्
12 कृश्यम्, कर्श्यम्, चिकर्शिष्यम्, चरीकृश्यम्
ईषत्कर्शः-दुष्कर्शः-सुकर्शः
-- -- कृश्यमानः, कर्श्यमानः, चिकर्शिष्यमाणः, चरीकृश्यमानः
13 कर्शः, कर्शः, चिकर्शिषः, चरीकृशः
कर्शितुम्, कर्शयितुम्, चिकर्शिषितुम्, चरीकृशितुम्
कृष्टिः, कर्शना, चिकर्शिषा, चरीकृशा
कर्शनम्, कर्शनम्, चिकर्शिषणम्, चरीकृशनम्
14 कृशित्वा-कर्शित्वा, कर्शयित्वा, चिकर्शिषित्वा, चरीकृशित्वा
परिकृश्य, प्रकर्श्य, प्रचिकर्शिष्य, सञ्चरीकृश्य
कर्शम् २, कृशित्वा २, कर्शित्वा २, कर्शम् २, कर्शयित्वा २, चिकर्शिषम् २, चिकर्शिषित्वा २, चरीकृशम्
चरीकृशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२५४)
02
=>
(४-दिवादिः-१२२७। अक। सेट्। पर।)
03
=>
[[१। ‘रीगृदुपधस्य च’ (७-४-९०) इत्यभ्यासस्य रीक्। अल्लोपस्य स्थानिवद्भावात् लघूपधगुणो न। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
[[२। ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-३-८६) इति गुणः।]]
05
=>
[[३। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ‘सार्वधातुकमपित्’ (१-२-४) इति ङिद्वद्भावात् अङ्गस्य गुणो न।]]
06
=>
[[४। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानच्।]]
07
=>
[[५। ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इत्यादिना षत्वम्। जश्त्वम्। चर्त्वविकल्पः।]]
08
=>
[[६। ‘अनुपसर्गात् फुल्लक्षीबकृशोल्लाघाः’ (८-२-५५) इति अनुपसृष्टाद्धातोः निष्ठातकारस्य लोपः, इडभावश्च निपातितः। सोपसर्गात् तु प्रकृशित इत्येव।]]
09
=>
[[आ। ‘मुस्तामोष्यमसः किटिस्त्वमसमो लुठ्यन् खलानोकसः मृश्यद्भ्रंशनवर्शकाकृशदयस्तृष्णाहरो हृष्य मे।।’ धा। का। २-६६।]]
10
=>
[[७। ‘अनुपसर्गात्--’ (८-२-५५) इत्येतत् क्तवतौ नेष्यते। तेन एवं रूपम्।]]
11
=>
[[८। कृशधात्वर्थक्रियानिरूपितोपसर्गत्वाभावात् परेः, परिगतः कृशं--परिकृशः इति प्रादिसमासः। तेन, ‘अनुपसर्गात्--’ (८-२-५५) इति निषेधो शङ्क्यः। परेः कृशधात्वर्थक्रियानिरूपितोपसर्गत्वं नास्तीत्यर्थः।]]
12
=>
[[९। ‘ऋदुपधात्--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
13
=>
[पृष्ठम्०२५४+ २२]
14
=>
[[१। ‘तृषिमृषिकृशेः काश्यपस्य’ (१-२-२५) इति क्त्वायाः कित्त्वं वा। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इत्यस्यापवादः।]]