| YouTube Channel

परिकरः (parikaraH)

 
Apte
English
परिकरः [parikarḥ], 1 Retinue, train, attendants, followers.
A multitude, collection, crowd
संध्याकृष्टावशिष्टस्वकर- परिकरस्पृष्टहेमारपङ्क्तिः
Ratn.*
 3.5.
A beginning, commencement
गतानामारम्भः किसलयितलीलापरिकरः
Bh.*
 1.6.
A girth, waist-band, cloth worn round the loins
अहिपरिकरभाजः
Śi.*
 4.65
परिकरं बन्ध् or कृ 'to gird up one's loins, to make oneself ready, prepare oneself for any action'
बध्नन् सवेगं परिकरम्
K.*
 17
कृतपरिकरः कर्मसु जनः Śivamahimna 2
कृतपरिकरस्य भवादृशस्य त्रैलोक्यमपि न क्षमं परिपन्थीभवितुम्
Ve.*
 3
G. L.* 47
बद्धो मानपरिग्रहे परिकरः सिद्धिस्तु दैवे स्थिता
Amaru.*
 97
U.*
 5.12.
A sofa.
(in
Rhet.
 )
N.
 of a figure of speech which consists in the use of significant epithets
विशेषणैर्यत् साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः K.
P.*
 1
e. g. सुधांशुकलितोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः
Chandr.*
 5.59.
(In dramaturgy) Covet or indirect intimation of coming events in the plot or a drama, the germ or the बीज q. v.
see S. D.* 34.
Judgment.
A helper, colleague, co-worker.
Apte 1890
English
परिकरः 1 Retinue, train, attendants, followers.
2 A multitude collection, crowd
Ratn. 3. 5.
3 A beginning, commencement
Bh. 1. 6.
4 A girth, waist-band, cloth worn round the loins
अहिपरिकरभाजः Śi. 4. 65
परिकरं बंध् or कृ ‘to gird up one's loins, to make oneself. ready, prepare oneself for any action’
बध्नन्सवेगं परिकरं K. 170
कृतपरिकरस्य भवादृशस्य त्रैलोक्यमपि न क्षमं परिपंथीभवितुं Ve. 3
G. L. 47
Amaru. 92
U. 5. 12.
5 A sofa.
6 (In Rhet.) N. of a figure of speech which consists in the use of significant epithets
विशेषणैर्यत्साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः K. P. 10
e. g. सुधांशुकालतोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः Chandr. 5. 59.
7 (In dramaturgy) Covert or indirect intimation of coming events in the plot of a drama, the germ or the बीज q. v.
see S. D. 340.
8 Judgment.
9 A helper, colleague, co-worker.
Hindi
Hindi
प्रयास
Apte Hindi
Hindi
परिकरः
पुं*
 - -
"परिजन, अनुचर वर्ग, नौकर-चाकर, अनुयायिवर्ग"
परिकरः
पुं*
 - -
"समुच्चय, संग्रह, समूह"
परिकरः
पुं*
 - -
"आरंभ, उपक्रम"
परिकरः
पुं*
 - -
"परिधि, कटिबंध, कटिवस्त्र"
परिकरः
पुं*
 - -
सोफा
परिकरः
पुं*
 - -
एक अलंकार जिसके सार्थक विशेषणों का उपयोग होता है
परिकरः
पुं*
 - -
"नाटक की वस्तु कथा में आने वाली घटनाओं का परोक्षसूचन, बीज का मूलतत्त्व"
परिकरः
पुं*
 - -
निर्णय
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अवसक्थिका, खट्टा, पर्यस्तिका, परिकरः
noun
स्वनाम्ना प्रसिद्धे आसने पृष्ठस्य जानुनोः च बन्धनार्थं प्रयुक्तं वस्त्रम्।
"अवसक्थिकायाः ग्रन्थिः शिथिला जाता।"
Tamil
Tamil
பரிகர: : சுற்றம், குடும்பம், சேர்க்கை, தொடக்கம், இடுப்பில் கட்டும் துணி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
परिकरः,
पुं,
 (परिकीर्य्यते इति । कॄ शविक्षेपे +“ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ । इति अप् । यद्बापरिक्रियतेऽनेनेति पुंसीति घः ।) पर्य्यङ्कः ।परिवारः । इत्यमरः । ३ । ३ । १६५ ॥
समा-रम्भः । बृन्दः । इति शब्दरत्नावली ॥
प्रगाढ-गात्रिकाबन्धः । (यथा, मार्कण्डेये । १६ । २५ ।“गाढं परिकरं बद्धा शुक्लसादाय चाधिकम् ।स्कन्धे भर्त्तारमादाय जगाम मृदुगामिनी ॥
”)विवेकः । इति विश्वः । सहकारी । यथा, --“परिकरः सहकारी स च व्याप्तिपक्षधर्म्मत्वादिः ।”इति सामान्यनिरुक्तौ जगदीशः ॥
(अलङ्कारविशेषः । यथा, साहित्यदर्पणे । १० । ७५ ।“उक्तिर्विशेषणैः साभिप्रायैः परिकरो मतः ॥
”उदाहरणं यथा तत्रैव । “अङ्गराज ! सेना-पते ! द्रोणोपहासिन् ! कर्ण ! रक्षैनं भीमाद्-दुःशासनम् ॥
”)