परिकर (parikara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परिकर mfn.
   (-रः-री-रं) Who or what helps or assists.
	 m.
  (-रः)
	 1. A
sofa,  a bed.
	 2. Dependents,  retinue,  train. 
	 3. Multitude,  numbers, 
a crowd.
	 4. A firm girth,  a waist,  a zone or sash.
	 5. Commence-
ment.
	 6. Discrimination,  judgment.
	 7. Covert or indirect inti-
mation of wish or purpose,  or of coming events in the plot of a
drama. (In dramaturgy.)
	 8. Unusual meaning or expression. 
9. Name of a figure of speech consisting in the employment of
suggestive epithets (in rhetoric.)
 E.
  परि round about,  कर making.

Capeller Eng

English

 परिकर m.
  attendance,  assistance,  followers,  servants, 
troop,  multitude (also pl.
 )
 a girdle.

Yates

English

 परि-कर (रः) 1.
m.
  A bed
 retinue, 
multitude
 girth
 beginning
judgment
 hint.
a. Helping.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परिकर 	-	 parikara 	-	 adj.
  	-	  who or what helps or assists
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  particular figure in which many significant epithets or adjectives are employed one after the other to give force to a statement
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  train
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  waist-band
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  attendants
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  multitude
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  girdle to keep up a garment
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  followers
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  abundance
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  covert or indirect intimation of coming events in a plot
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  entourage
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  girth
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  germ of the bIja
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  retinue
परिकर 	-	 parikara 	-	 m.
  	-	  zone

Wilson

English

 परिकर
mfn.
   (-रः-री-रं) Who or what helps or assists.
m.
 
(-रः)
1 A bed.
2 Dependants,  retinue,  train. 
3 Multitude,  numbers.
4 A firm girth,  a waist,  a zone or sash.
5 Commencement.
6 Discrimination,  judgment.
7 Covert or indirect intimation of wish or purpose.
8 Unusual meaning or expression. 
E.
  परि round about,  कर making.

Apte

English

परिकरः [parikarḥ],  1 Retinue,  train,  attendants,  followers.

A multitude,  collection,  crowd
 संध्याकृष्टावशिष्टस्वकर- परिकरस्पृष्टहेमारपङ्क्तिः Ratn.*
  3.5.

A beginning,  commencement
 गतानामारम्भः किसलयितलीलापरिकरः Bh.*
  1.6.

A girth,  waist-band,  cloth worn round the loins
 अहिपरिकरभाजः Śi.*
  4.65
 परिकरं बन्ध् or कृ 'to gird up one's loins,  to make oneself ready,  prepare oneself for any action'
 बध्नन् सवेगं परिकरम् K.*
  17
 कृतपरिकरः कर्मसु जनः Śivamahimna 2
 कृतपरिकरस्य भवादृशस्य त्रैलोक्यमपि न क्षमं परिपन्थीभवितुम् Ve.*
  3
 G. L.*  47
 बद्धो मानपरिग्रहे परिकरः सिद्धिस्तु दैवे स्थिता Amaru.*
  97
 U.*
  5.12.

A sofa. 

(in Rhet.
 ) N.
  of a figure of speech which consists in the use of significant epithets
 विशेषणैर्यत् साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः K. P.*
   1
 e. g.  सुधांशुकलितोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः Chandr.*
  5.59.

(In dramaturgy) Covet or indirect intimation of coming events in the plot or a drama,  the germ or the बीज q. v. 
 see S. D.*  34.

Judgment.

A helper,  colleague,  co-worker.

Apte 1890

English

 परिकरः 1 Retinue,  train,  attendants,  followers. 
2 A multitude collection,  crowd
 Ratn. 3. 5. 
3 A beginning,  commencement
 Bh. 1. 6. 
4 A girth,  waist-band,  cloth worn round the loins
 अहिपरिकरभाजः Śi. 4. 65
 परिकरं बंध् or कृ ‘to gird up one's loins,  to make oneself. ready,  prepare oneself for any action’
 बध्नन्सवेगं परिकरं K. 170
 कृतपरिकरस्य भवादृशस्य त्रैलोक्यमपि न क्षमं परिपंथीभवितुं Ve. 3
 G. L. 47
 Amaru. 92
 U. 5. 12. 
5 A sofa. 
6 (In Rhet.) N. of a figure of speech which consists in the use of significant epithets
 विशेषणैर्यत्साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः K. P. 10
 e. g. सुधांशुकालतोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः Chandr. 5. 59. 
7 (In dramaturgy) Covert or indirect intimation of coming events in the plot of a drama,  the germ or the बीज q. v.
 see S. D. 340. 
8 Judgment. 
9 A helper,  colleague,  co-worker. 

Monier Williams Cologne

English

 परि-कर a परि-कर्मन् &c.
   See परि-कृ,  col. 3.

 परि-कर b mf(ई)n.  who or what helps or assists,  W.
 

 परि-कर m.
  (ifc.  f(आ). ) attendants,  followers,  entourage,  retinue,  train (sg. and pl.
 ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 परि-कर m.
  multitude,  abundance,  Bhartṛ.
 
 Bālar.
 

 a girth,  zone,  waist-band,  (esp.  ) a girdle to keep up a garment (°रम्-√ बन्ध्,  or °रं-√ कृ,  ‘to gird up one's loins,  make preparations’,  and so परि-कर =
  आरम्भ,  L.
 ),  Hariv.
 
 Kāv.
 
 Rājat.
  &c.
  

 (in dram. ) covert or indirect intimation of coming events in a plot,  the germ of the Bīja,  Daśar.
 

 (in rhet.) a partic.  figure in which many significant epithets or adjectives are employed one after the other to give force to a statement,  Kpr.
  
 Sāh.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 परिकर परि-कर,  परि-कर्मन्। See under
परि-कृ below.

 परि-कर,  अस्,  ई,  अम्,  who or what helps or
assists,  a helper
 (अस्),  m. attendants,  dependants, 
retinue,  train,  followers (in these senses also आस्,  m.
pl.)
 a multitude,  crowd
 preparation (परिकरम्
बन्ध् or कृ,  to make preparations)
 beginning, 
commencement,  effort
 a girdle for confining a
loose garment,  a girth,  zone,  sash,  a cloth worn
round the loins
 (in dramatic language) covert or
indirect intimation of coming events in the plot of
a drama,  the germ of the Vīja
 (in rhetoric) a par-
ticular figure,  the employment of allusive epithets
discrimination,  judgment.

Benfey

English

 परिकर परिकर,  i. e. परि-कृ + अ, 
m.
 
 1. Retinue,  dependents,  MBh. 10, 
274.
 2. Preparation,  commencement, 
Kathās. 26,  200.
 3. Effort,  Utt. Rāmac.
125,  2.
 4. Judgment,  Rājat. 5,  481.
 5. A girth,  Hariv. 3652.
 -- Comp.
 
स-, 
adj.
  With (one's) dependents,  Pañc.
81,  22.

Apte Hindi

Hindi

परिकरः
पुं*
  - -
"परिजन,  अनुचर वर्ग,  नौकर-चाकर,  अनुयायिवर्ग"

परिकरः
पुं*
  - -
"समुच्चय,  संग्रह,  समूह"

परिकरः
पुं*
  - -
"आरंभ,  उपक्रम"

परिकरः
पुं*
  - -
"परिधि,  कटिबंध,  कटिवस्त्र"

परिकरः
पुं*
  - -
सोफा

परिकरः
पुं*
  - -
एक अलंकार जिसके सार्थक विशेषणों  का उपयोग होता है

परिकरः
पुं*
  - -
"नाटक की वस्तु कथा में आने वाली घटनाओं का परोक्षसूचन,  बीज का मूलतत्त्व"

परिकरः
पुं*
  - -
निर्णय

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೂಹ/ಗುಂಪು/ರಾಶಿ
निष्पत्तिः - > परि_कॄ(विक्षेपे) "अप्" (३-३-५७)
प्रयोगाः - > "सन्ध्याकृष्टावशिष्टस्वकरपरिकरैः स्पष्टहेमारपङ्क्तिः"
उल्लेखाः - > रत्ना० ३-५
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಿವಾರ/ಪರಿಜನ
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಟಿಬಂಧ/ನಡುಕಟ್ಟು
प्रयोगाः - > "अहिपरिकरभाजो भास्मनैरङ्गरागैरधिगतधवलिम्नः शूलपाणेरभिख्याम्"
उल्लेखाः - > माघ० ५-६५
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಪಸ್ವಿಯು ನಡುವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟುವ ಬಟ್ಟೆ
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿವೇಚನೆ/ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ಯಂಕ/ಮಂಚ
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಂಭ/ಉಪಕ್ರಮ
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಹಾಯಕ/ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು
विस्तारः - > "भवेत्परिकरः सङ्घे पर्यङ्कपरिवारयोः। प्रगाढगात्रिकाबन्धे समारम्भविवेकयोः" मेदि०
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಭೇದ/ಅಭಿಪ್ರಾಯಗರ್ಭಿತವಾದ ವಿಶೇಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ
विस्तारः - > "अलङ्कारः परिकरः साभिप्राये विशेषणे" उदा: "सुधांशुकलितोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः" चन्द्रा०
परिकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೂಪಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಸಂಧಿಯ ಒಂದು ಅಂಗ
विस्तारः - > "समुत्पन्नार्थबाहुल्यं ज्ञेयः परिकरः पुनः" सा०द० ६-८३

L R Vaidya

English

 parikara {% m. %} 1. Retinue,  train,  followers
a multitude,  a crowd
beginning,  commencement
a sofa
a girth,  cloth worn round the loins
 (परिकरं बंध् or परिकरं कृ ‘to gird up the loins,  i.e. to be ready,  to be prepared, ’ e.g. बधान द्रागेव द्रढिमरमणीयंपरिकरम् G.L.47,  कृतपरिकरस्य भवादृशस्य त्रैलोक्यमपि न क्षमं परिपंथीभवितुम् Ve.iii.,  Am.S.92)
name of a figure of speech consisting in the employment of suggestive epithets (in rhetoric),  (विशेषणैर्यत्साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः K.Pr.x.)
covert intimation of coming events in the plot of a drama (in dramaturgy).

Indian Epigraphical Glossary

English

 parikara (IE 8-5
 CII 4),  same as uparikara,  occasional or
minor taxes
 cf. sa-parikara (EI 23) which is the same as s-opari-
kara.
(SITI),  requisites of a village.
(HA),  accessory decoration round the figure of a Jina, 
the motifs being taken from the Jain conception of the eight
chief objects attendant upon a Jina (aṣṭa-mahāprātihāryāṇi,  viz.
the wheel of law,  the caitya-tree,  the lion-seat,  the aureole behind
the head,  two attendant flywhisk-bearers,  drum-beaters and
pipe-players,  and garland-bearers).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 परिकर 2. °श्लोक versus auxiliaris,  Alaṃkārar. 2,  a. परिकर allein dass. 6,  a
 8,  a.

 परिकर m. ° = परिच्छद (Decke,  Haut),  S I,  82,  4. — °Sitzen mit untergeschlagenen Beinen,  S I,  164,  7.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dkyil dkrungs
१) परिकर २) पर्यङ्ग

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पर्यस्तिका परिकरः पर्यङ्कश्चावसक्थिका ॥ ६७९ ॥
-wordlist-
 
पर्यस्तिका (स्त्री),  परिकर (पुं),  पर्यङ्क (पुं),  अवसक्थिका (स्त्री)

--source--
 
परिस्यन्दः परिकरः परिवारः परिग्रहः ॥ ७१५ ॥
परिच्छदः परिबर्हस्तन्त्रोपकरणे अपि ।
-wordlist-
 
परिस्यन्द (पुं),  परिकर (पुं),  परिवार (पुं),  परिग्रह (पुं),  परिच्छद (पुं),  परिबर्ह (पुं),  तन्त्र (क्ली),  उपकरण (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

परिवार
परिवार,  परिकर,  परिस्पन्द,  परिग्रह,  उपकरण,  परिवर्ह,  परिच्छद
परिवारः परिकरः परिस्पन्दः परिग्रहः ।
तथोपकरणं प्रोक्तं परिवर्हः परिच्छदः ॥ ३०६ ॥
verse 2.1.1.306
page 0037

पर्यस्तिका
पर्यस्तिका,  परिकर,  पर्यङ्क
पर्यस्तिका परिकरः पर्यङ्कश्चेति कथ्यते ॥ ४१० ॥
verse 2.1.1.410
page 0047

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परिकरः,  पुं,
   (परिकीर्य्यते इति । कॄ शविक्षेपे +“ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ । इति अप् । यद्बापरिक्रियतेऽनेनेति पुंसीति घः ।) पर्य्यङ्कः ।परिवारः । इत्यमरः । ३ । ३ । १६५ ॥
 समा-रम्भः । बृन्दः । इति शब्दरत्नावली ॥
 प्रगाढ-गात्रिकाबन्धः । (यथा,  मार्कण्डेये । १६ । २५ ।“गाढं परिकरं बद्धा शुक्लसादाय चाधिकम् ।स्कन्धे भर्त्तारमादाय जगाम मृदुगामिनी ॥
”)विवेकः । इति विश्वः । सहकारी । यथा,  --“परिकरः सहकारी स च व्याप्तिपक्षधर्म्मत्वादिः ।”इति सामान्यनिरुक्तौ जगदीशः ॥
(अलङ्कारविशेषः । यथा,  साहित्यदर्पणे । १० । ७५ ।“उक्तिर्विशेषणैः साभिप्रायैः परिकरो मतः ॥
”उदाहरणं यथा तत्रैव । “अङ्गराज ! सेना-पते ! द्रोणोपहासिन् ! कर्ण ! रक्षैनं भीमाद्-दुःशासनम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परिकर पु०
  परि + कॄ--अप् । १ पर्य्यङ्के २ परिवारे ३ समारम्भेच अमरः ४ समूहे ५ पगाढगात्रबन्धे हेमच० ६ विवेकेमेदि० ७ सहकारिणि च विश्वः ।

Capeller

German

 परिकर m.
  Umgebung,  Dienerschaft,  Beistand, 
Hilfsmittel (auch Pl.)
 Menge, 
Schar
 Gürtel zum Außchürzen. 

Burnouf

French

 परिकर परिकर m.
  (कृ) sangle,  ceinture,  baudrier
qqf.  lit.
		 Cortège
		 par ext. multitude,  grand nombre.
Dietmction,  discernement.
		 Action de commencer,  d'entreprendre.
परिकर्मन् m.
  serviteur. -- N. ornement,  parure,  décoration. 
परिकर्मयामि (dén. ) parer,  orner.
परिकर्मिन् m.
  [f.  इणी] serviteur.

Stchoupak

French

 परि-कर-
 m.
  sg. et pl.
  serviteur,  suite,  entourage 
 multitude, 
abondance 
 ceinture 
 -अं बन्ध्- कृ- se nouer la ceinture,  se préparer
à (loc. inf. ).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.