परायण (parAyaNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परायण mfn.
   subst. (-णः-णा-णं)
	 1. Adherence to any pursuit,  attachment
to any object.
	 2. Dependance upon. 
	 3. Best refuge. adj.
	 1. Adher-
ing or attached to.
	 2. Connected with,  depending upon. 
	 3. Wish-
ed,  desired.
	 n.
  (-णं) A religious order or division. 
 E.
  पर only, 
(one object, ) अयन going.

Capeller Eng

English

 परा॑यण n.
  going away,  departure,  last way or exit
final end or aim,  last resort or refuge
 essence,  sum,  chief matter
 N.
 
of a work. —° having a thing as highest object or occupation,  i.e.
 
quite filled with,  devoted to,  or intent upon (cf.   प॑र). — Adj. 
violent,  strong,  being the last refuge or essential matter of,  conducive
to,  dependent on (gen.  ).

Yates

English

 परा_यण (णः-णा-णं)
a. Adhering to
dependent on
 desired.
n.
  A re-
ligious order or division. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 परायण
mfn.
   subst. (-णः-णा-णं)
1 Adherence to any pursuit,  attachment to any object.
2 Dependance upon.  adj.
1 Adhering or attached to.
2 Connected with,  depending upon. 
3 Wished,  desired.
n.
  (-णं) A religious order or division. 
E.
  पर only,  (one object, ) अयन going.

Apte

English

परायण [parāyaṇa],  See under पर (पर-अयन).

Apte 1890

English

 परायण See under पर (पर-अयन). 

Monier Williams Cologne

English

 1. परा॑यण n.
  (for 2. See p.
  590,  col. 3) final end or aim,  last resort or refuge,  principal object,  chief matter,  essence,  summary (°णं-√ कृ,  to do one's utmost),  ŚBr.
  
 Up.
  
 MBh.
   &c.
  

 (in medic.
  ) a universal medicine,  panacea,  Car.
 

 a religious order or division,  W.
 

 (ifc. 
 f(आ). ) making anything one's chief object,  wholly devoted or destined to,  engaged in,  intent upon,  filled or occupied with,  affected or possessed by (-ता f.
 ,  Daś.
 ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 परा॑यण mf(आ)n.  violent,  strong (as pain),  MBh.
   i,  8367 (Nīlak. )

 principal,  being the chief object or final aim,  ib.

 dependent on (gen.  ),  R.
 

 leading or conducive to (gen.  ),  MBh.
  

 परा॑यण m.
  N.
  of a pupil of Yājñavalkya,  VāyuP.
  

 2. परायण n.
  (परा +
  √ इ) going away,  departure or way of departure,  final end,  last resort,  RV.
  
 AV.
  
 ŚBr.
   (cf.   1. परायण,  p.
  587.)

Monier Williams 1872

English

 परायण परायण,  अम्,  n. (fr. rt. 5. इ with
परा,  or in some senses fr. पर + अयन),  going
away,  departure (Ved.)
 way of departure,  exit
(Ved.)
 final end or aim,  last resort or refuge
principal object,  chief aim or purport
 essence,  sum, 
summary
 परायणं कृ,  to do one's utmost,  to
do all one can
 (often at the end of a comp. with
fem. आ,  in the sense of) making anything one's chief
object,  wholly devoted to,  zealously engaged in, 
wholly occupied with,  intent on,  affected by,  wholly
possessed by
 (according to some authorities परा-
यणम्,  n.,  has also the sense of a religious order or
division)
 (अस्),  m.,  N. of a pupil of Yājñavalkya
(अस्,  आ,  अम्),  principal,  being the chief or final end
or aim,  attached to,  adhering to (with acc.)
 con-
nected with
 dependant on,  subject to
 leading to, 
conducive to.
—परायण-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  occupying
the principal or highest point,  most elevated.

Macdonell

English

 परायण parā́‿ayaṇa,  n.
  〈1.〉 departure
 〈2.〉 🞄(a‿ayaṇa),  highest aim,  last resort,  refuge
 🞄chief thing,  essence
 determining agent (of,  🞄g.)
 a certain work
 a.
  —°,  wholly occupied 🞄with,  intent on,  devoted to,  engrossed by,  🞄exclusively referring to
 a.
  being the last 🞄refuge for (g.).

Benfey

English

 परायण परायण,  i. e. पर-अयन, 
 I. n.
 
 1. Chief,  principal,  MBh. 1,  1624.
 2. with कृ,  To do one's utmost,  6, 
3929.
 II. adj.
 
 1. Principal,  4,  2269.
 2. Adhering (with accus.),  Rām.  1,  7, 
9.
 3. Connected with (gen. ),  MBh. 7, 
8252 (leading to victory).
 III. When
latter part of a comp. adj.
  it implies, 
 1. Wholly occupied with,  Man.  4,  10, 
 2. Intent on,  MBh. 3,  2482.
 3. Affected
by,  Nal. 23,  1.

Apte Hindi

Hindi

परायण
वि* पर-अयण -
"अनुरक्त,  भक्त,  संसक्त"

परायण
वि* पर-अयण -
"आश्रित,  वशीभूत"

परायण
वि* पर-अयण -
"तुला हुआ,  अनन्य भक्त,  सर्वथा लीन "

परायणम्
नपुं*
   पर-अयणम् -
"प्रधान या चरम उद्देश्य,  मुख्य ध्येय,  सर्वोत्तम या अन्तिम सहारा"

परायण
वि* - -
"अनुरक्त,  भक्त,  संसक्त"

परायण
वि* - -
"आश्रित,  वशीभूत"

परायण
वि* - -
"तुला हुआ,  अनन्य भक्त,  सर्वथा लीन "

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परायण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು/ಪರಮಾತ್ಮ
व्युत्पत्तिः - > समाधिमतां परम् अतिशयितम् अयनम् अव्यवहितप्रापिका भक्तिरस्मात्। "यस्मात्तु परमा भक्तिः चरमप्रापिका मता। तस्मात्परायण इति स्मृतो ह्यष्टार्ण उत्तमः" इति निरुक्तिः
प्रयोगाः - > "निष्ठा शान्तिः परायणः"
उल्लेखाः - > वि०स०
परायण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಕ್ತಿ/ಶ್ರದ್ಧೆ/ಅತಿಶಯವಾದ ಆಸಕ್ತಿ
परायण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಳ್ಳೆಯ ಆಶ್ರಯ/ಒಳ್ಳೆಯ ಆಸರೆ
परायण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ/ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ
परायण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಲಾಷೆಯುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "प्रभुर्धनपरायणः सततदुर्गतिः सज्जनः"
उल्लेखाः - > भर्तृ० १-४५
परायण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಇಷ್ಟವಾದ/ಪ್ರಿಯವಾದ

L R Vaidya

English

 para-ayaRa {% (I) n. %} principal object,  chief aim,  best refuge,  Bg.v.16,  K.S.iv.1.

 para-ayaRa {% (II) a. %} 1. attached to,  adhering to
 2. dependant on,  subject to.

Bopp

Latin

 परायण (e पर et अयन itio) in fine compositorum BAH. ae-
quat vocem पर (v. gr. 666.)
 e. c. शोकपरायण moero-
rem tanquam praecipuum habens,  moerori deditus,  in
moerore defixus. N. 12. 83. 23. 1. BH. 5. 17.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

परायण
पु
परायण,  ऋण,  स्थान,  तत्पर
परायण ऋणे स्थाने तत्परश्च परायणः ।
verse 2.1.1.63
page 0012

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 [परायण] am Ende eines Komp. °f. -ई,  S II,  260,  4.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  व्यस्त,  कार्यरत,  अभिमुख,  परायण
adjective
 
कस्मिन्नपि कार्ये रतः।
 "सः कृषिकार्ये व्यस्तः।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kun tu zhen pa
१) आसक्त २) परायण

gro bar 'gyur
१) अस्मि ॥॥॥ गतः २) उपसंक्रमिष्यसि ३) गमिष्यसि ४) ५) परायण ६) याति ७) यान्ति ८) यायात् ९) विगच्छति

chos la mthu tshol ba
परायण

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
यद्भविष्यो दैवपरोऽथालस्यः शीतकोऽलसः ॥ ३८३ ॥
मन्दस्तुन्दपरिमृजोऽनुष्णो दक्षस्तु पेशलः ।
पटूष्णोष्णकसूत्थानचतुराश्चाथ तत्परः ॥ ३८४ ॥
आसक्तः प्रवणः प्रह्वः प्रसितश्च परायणः ।
-wordlist-
 
यद्भविष्य (पुं),  दैवपर (पुं),  आलस्य (पुं),  शीतक (पुं),  अलस (पुं),  मन्द (पुं),  तुन्दपरिमृज (पुं),  अनुष्ण (पुं),  दक्ष (पुं),  पटु (पुं),  उष्ण (पुं),  उष्णक (पुं),  सूत्थान (पुं),  चतुर (पुं),  तत्पर (पुं),  आसक्त (पुं),  प्रवण (पुं),  प्रह्व (पुं),  प्रसित (पुं),  परायण (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रवण
प्रवण,  प्रह्व,  तत्पर,  परायण
उच्यते प्रवणः प्रह्वस्तत्परश्च परायणः ।
verse 2.1.1.352
page 0042

Mahabharata

English

Parāyaṇa(ṃ) = Sūrya (the Sun): III,  147.--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परायणं,  त्रि,  आसङ्गवचनम् । इत्यमरः । ३ । २ । २ ॥
परं केवलमयनमासक्तिस्थानमिति परायणम् ।यथा धर्म्मपरायणो धर्म्मासक्तः । इति भरतः ॥
आश्रयः । (यथा,  मनुः । ४ । १० ।“वर्त्तयंश्च शिलोञ्छाभ्यामग्निहोत्रपरायणः ॥
”तत्परम् । अभीष्टम् । इति मेदिनी ॥
 (नित्य-प्रतिष्ठा । यथा,  रामायणे । २ । ४८ । १७ ।“पादच्छायासुखं भर्त्तुस्तादृशस्य महात्मनः ।स हि नाथोजनस्यास्य स गतिः स परायणम् ॥
”“परायणं शाश्वतप्रतिष्ठा ।” इति रामानुजः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परायण न०
  परमयनं णत्वम् । १ अत्यन्तासक्ता २ उत्तमाश्रयेच ६ ब० । ३ अत्यासक्ते यथा घमेपरायणः धम अत्यन्ता-सक्तः । ४ तत्परे ५ अभीष्टे च त्रि०
  मेदि० परममुत्-कृष्टं पुनर्वृत्तिरहितं स्थानमस्य । ६ विष्णौ पु०
  “निष्ठाशान्तिः परायणः” विष्णुसं० ।

Capeller

German

 परा॑यण n.
  Hingang,  letztes Ziel,  Zuflucht, 
Inbegriff,  Hauptsache (adj. —° = पर)
N. eines Werkes (g.). Adj. heftig,  stark, 
das Höchste o. Liebste seiend
 abhängig
von (Gen. ).

Grassman

German

 parā́yaṇa,  n.,  das Weggehen [von i mit párā,  vgl. áyana].
-am {845, 4}. _{845, 5}
 {850, 6}.
-e {968, 8}.

Burnouf

French

 परायण परायण a. à la fin des composés,  mms. que
पर।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.