परान्नं (parAnnaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपरान्नं, (परस्य अन्नम् ।) अन्यस्वामिकभक्त-पिष्टकादि ॥
परकर्त्तृकशस्यपाकजद्रव्यमात्रम् ।परस्पृष्टान्नम् । तस्य त्याज्यत्वं यथा, --“परान्नं परवासश्च नित्यं धर्म्मरतस्त्यजेत् ।”इति स्मृतिः ॥
संयमदिने तस्य त्याज्यत्वं यथा, --“कांस्यं मांसं मसूरञ्च चणकं कोरदूषकम् ।शाकं मधु परान्नञ्च त्यजेदुपवसन् स्त्रियम् ॥
” * ॥
पारणदिने तस्य त्याज्यत्वं यथा, --“अभ्यङ्गञ्च परान्नञ्च तैलं निर्म्माल्यलङ्घनम् ।तुलसीचयनं द्यूतं पुनर्भोजनमेव वा ॥
वस्त्रपीडां तथा क्षारं द्वादश्यां वर्ज्जयेद्बुधः ॥
” * ॥
तद्भोक्तुर्यागादेर्विफलत्वं यथा, --“परपाकेन जुष्टस्य द्बिजस्य गृहमेधिनः ।इष्टं दत्तं तपोऽधीतं यस्यान्नं तस्य तद्भवेत् ॥
” * ॥
तद्भुक्त्वा पुत्त्रोत्पादने दोषो यथा, --“यस्यान्नेन तु भुक्तेन भार्य्यां समधिगच्छति ।यस्यान्नं तस्य ते पुत्त्रा अन्नाद्रेतः प्रवर्त्तते ॥
” * ॥
ब्राह्मणादिस्वामिकान्नभोजने दोषो यथा, --“ब्राह्मणान्नेन दारिद्र्यं क्षत्त्रियान्नेन प्रेष्यताम् ।वैश्यान्नेन तु शूद्रत्वं शूद्रान्नैर्नरकं व्रजेत् ॥
”इत्येकादशीतत्त्वम् ॥
* ॥
परान्नभोजनेन तीर्थगमने फलस्याल्पत्वं यथा, --“षोडशांशं स लभते यः परान्नेन गच्छति ।अर्द्धं तीर्थफलं तस्य यः प्रसङ्गेन गच्छति ॥
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
* ॥
महागुरुनिपाते तस्य त्याज्यत्वं यथा, --“अन्यश्राद्धं परान्नञ्च गन्धं माल्यञ्च मैथुनम् ।वर्ज्जयेद्गुरुपाते तु यावत् पूर्णो न वत्सरः ॥
”इति शुद्धितत्त्वम् ॥
* ॥
तद्भोक्तुर्मन्त्रसिद्धिहानिर्यथा, --“जिह्वा दग्धा परान्नेन करौ दग्धौ प्रतिग्रहात् ।मनो दग्धं परस्त्रीभिः कथं सिद्धिर्व्वरानने ! ॥
”इति तन्त्रम् ॥
* ॥
तद्भोजने प्रतिप्रसवो यथा, --“गुर्व्वन्नं मातुलान्नं वा श्वशुरान्नं तथैव च ।पितुः पुत्त्रस्य चैवान्नं न परान्नमिति स्मृतिः ॥
”इत्येकादशीतत्त्वम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.