| YouTube Channel

पराच् (parAc)

 
शब्दसागरः
English
परभूमिष्ठ
mfn.
 (-ष्ठः-ष्ठा-ष्ठं) Living or being in a foreign or an enemy's
country.
E.
 परभूमि, and स्थ who stays.
पराच्
mfn.
 (-ङ्ः-ची-क्)
1. Situated beyond or on the other side.
2. Dis-
tant.
E.
 परा + अञ्चति-क्किप्ः see परञ्च् ।
Apte
English
पराच् [parāc] पराञ्च् [parāñc], पराञ्च्
a.
 (-ची
f.
 )
Situated beyond or on the other side
ये चामुष्मात् पराञ्चो लोकाः Ch. Up
दिग्देश- कालवचनो हि पराक्शब्दो भवति ŚB. on MS.* 1.5.47.
Having the face turned away
आत्मीयास्ते ये पराञ्चः पुरस्तात् (पराङ्मुख)
Śi.*
 18.18.
Unfavourable, adverse
दैवे पराचि
Bv.*
 1.15
or दैवे पराग्वदनशालिनि हन्त जाते 3.1.
Distant.
Directed outwards
पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् Kaṭh.2.1.1
Bhāg.*
 8.19.9.
Turned away, averted.
Departing or returning from.
Inverted, reversed.
Not repeated
अनभ्यासे पराक्शब्दस्य तादर्थ्यात् MS.* 1.5.45
अनभ्यासे पराक्शब्दो वर्तते ŚB. On MS.* 1.5.45.
n.
 The body
यदात्मानं पराग्गृह्य पशुवद्भूतवैशसम्
Bhāg.*
 4.11.1.
ind.
Away, off.
Outwards.Comp. -दृश्
a.
 having the eyes turned towards the outer world. -पुष्पः The कदम्ब tree. -पुष्पी The अपामार्ग. tree (Mar. आघाडा). -मुख
a.
(पराङ्मुख) having the face turned away or averted, turning the back upon
विग्रहाच्च शयने पराङ्मुखीर्नानुनेतुमबलाः स तत्वरे
R.*
 19.38
Amaru.*
 9
Ms.*
 2.195
1.119.
(a) averse from
मातुर्न केवलं स्वस्याः श्रियो$प्यासीत् पराङ्मुखः
R.*
 12.13. (b) not disposed towards, shunning, avoiding
प्रवृत्तिपराङ्मुखो भावः
V.*
 4.2
Ś.*
 5.28.
adverse, unfavourable
तनुरपि न ते दोषो$स्माकं विधिस्तु पराङ्मुखः
Amaru.*
 3.
not caring about, regardless of
मर्त्येष्वास्थापराङ्मुखः
R.*
 1.43. (-खः) a magical formula pronounced over weapons. -खम्, -मुखता, -मुखत्वम् Turning away, aversion.
Apte 1890
English
परा(रां)च् a. (ची f.) 1 Situated beyond or on the other side
ये चामुष्मात्परांचो लोकाः Ch. Up.
2 Having the face turned away (पराङ्मुख)
Śi. 18. 18.
3 Unfavourable, adverse
दैवे पराचि Bv. 1. 105
or दैवे पराग्वदनशालिनि हंत जाते 3. 1.
4 Distant.
5 Directed outwards.
6 Turned away, avert ed.
7 Departing or returning from.
8 Inverted, reversed.
Comp.
मुख a. (पराङ्मुख) {1} having the face turned away or averted, turning the back upon
विग्रहाच्च शयने पराङ्मुखीर्नानुनेतुमबलाः स तत्वरे R. 19. 38
Amaru. 90
Ms. 2. 195
10. 119. {2} (a) averse from
मातुर्न केवलं स्वस्याः श्रियोऽप्यासीत् पराङ्मुखः R. 12. 13. (b) not disposed towards, shunning, avoiding
प्रवृत्तिपराङ्मुखो भावः V. 4. 20
Ś. 5. 28. {3} adverse, unfavourable
तनुरपि न ते दोषोऽस्माकं विधिस्तु पराङ्मुखः Amaru. 27. {4} not caring about, regardless of
मर्त्येष्वास्थापराङ्मुखः R. 10. 43. (
खः) a magical formula pronounced over weapons.
Apte Hindi
Hindi
पराच्
वि* - -
परे या दूसरी ओर स्थित
पराच्
वि* - -
मुँह मोड़ कर (पराङमुख)
पराच्
वि* - -
"जो अनुकूल न हो, प्रतिकूल"
पराच्
वि* - -
दूरस्थ
पराच्
वि* - -
बाहरकी ओर निदेशित
पराच्
वि* - परा+अञ्च्+क्विन्
"अनावृत्त, जो दुहराया न गया हो"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಿಂತಿರುಗಿಕೊಂಡ/ಮುಖವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ/ಹಿಂದುಮುಂದಾದ
निष्पत्तिः - > अञ्चु(गतिपूजनयोः) "क्विन्" (३-२-५९)
व्युत्पत्तिः - > परा अञ्चति
प्रयोगाः - > "आत्मीयास्ते ये पराञ्चः पुरस्तादभ्यावर्ती सम्मुखो यः परोऽसौ"
उल्लेखाः - > माघ० १८-१८
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿರುದ್ಧವಾದ/ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶದ
पराच्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮುಂದಿನ ಕಾಲದ
पराच्
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ
पराच्
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶದ ಕಡೆಗೆ
पराच्
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ/ಆಕಾಲದ ನಂತರ
विस्तारः - > "उदक्प्रत्यक्परागर्वाक् प्राक् च तिर्यगवागपाक्। विष?वक् चैवमुदीचीनप्रमुखाः स्युर्यथाक्रमम्। दिग्दशवचनकालमुदगादिकमव्ययम्। दिग्देशकालसम्बन्धिपदार्थेष्वभिधेयवत्" वैज०
L R Vaidya
English
parAc {% a. (f. ची) %} 1. Situated beyond or on the other side
2. distant
3. directed outwards.
Bopp
Latin
पराच् Adj. (r. अञ्च् praef. परा, v. gr. 196.) aversus.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पराच्
त्रि०
 परा--अञ्चति--क्विप् । १ प्रतिलोमगामिनि २ ऊर्द्ध्व-गामिनि च “ये चामुष्मात् पराञ्चो लोकाः” छा० उ० ।३ अप्रत्यक्षगम्ये परस्यात्मादौ
पु०
 । पुंसि सर्वनामस्थानेपराङ् पराञ्चौ इत्यादि स्त्रियां ङीप् । पराची । परा-ञ्चति क्विप् । ४ परगामिति बाह्यपुदार्थबोधके ५ प्रत्यग्रूपात्मभिन्ने च “पराञ्चि खानि व्यतृणत् स्वयम्भूः, तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् । कश्चिद्धीरःप्तत्यगात्मानमैक्षदावृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन्” कठोप० ।“पराञ्चि परागच्छन्तीति स्वोपलक्षितानि श्रोत्रादीनी-न्दियाणि खानीत्युच्यन्ते । तानि पराञ्च्येव शब्दादि-विषयप्रकाशनाय प्रवर्त्तन्ते । यस्मादेवं स्वाभाविकानितानि व्यतृणद्धिंसितवान् हननं कृतबानित्यर्थः । कोऽसौस्वयम्भूर्य्यः परमेश्वरः स्वयमेव स्वतन्त्रो मवति सर्वदान परतन्त्र इति । तस्मात् पराङ प्रत्यग्रूपभिन्नाना-त्मभूतान् शब्दादीन् पश्यत्युपलभते नान्तरा-त्मन् नान्तरात्मानमित्यर्थः । एवं स्वभावेऽपि सति लो-कस्य कश्चिन्नद्याः प्रतिस्रोतःप्रवर्त्त नमिव धीरो धीमान्विवेकी प्रत्यगात्मानं प्रत्यक् चासावात्मा चेति प्रत्यगात्माप्रतीच्येवात्मशब्दो रूढो लोके नान्यस्मिन् व्युत्पत्तिपक्षेऽपि तत्रैवात्मशब्दो वर्त्तते “यच्चाप्नोति यदादत्तेयच्चात्ति विषयानिह । यच्चास्य सन्ततो भावस्तस्मादा-त्मेति कीर्त्त्यते” इत्यात्मशब्दव्युत्पत्तिस्मरणात् । तंप्रत्यगात्मानं स्त्वस्वभावमैक्षद् पश्यतीत्यर्थः छन्दमिकालानियमात् । कथं पश्यतीत्युच्यते । आवृत्तचक्षु-रावृत्तं व्यावृत्तं चक्षुः श्रोत्रादिकमिन्द्रियजातमशेषविषया-द्यस्य स आवृत्तचक्षुः स एवं संस्कृतः प्रत्यगात्मानं प-श्यति । न हि बाह्यविषयालोचनपरत्वं प्रत्यगात्मेक्षण-ञ्चैकस्य सम्भवतीति । किमिच्छन् पुनरित्थं महता प्र-यासेन स्वभावप्रवृत्तिनिरोधं कृत्वा धीर प्रत्यगात्मानपश्यतीत्युच्यते अमृतत्वममरणधर्मत्वं नित्यस्वभावता-मिच्छन्नात्मन इत्यर्थः” भा० ।
Grassman
German
párāc, a., stark párāñc [von párā und ac], fortgewandt, abgewandt, in die Ferne gewandt, Gegensatz arvā́c ({164, 19})
daher 2〉 den Rücken kehrend (um zu fliehen), Gegensatz pratyác, anvác ({264, 6}). — 3〉 fortlaufend (zeitlich).
-āñcas 1〉 {164, 19}.
-ācas [A. pl.] 1〉 {164, 19}. — 2〉 śátrūn {264, 6}
{485, 17}
(vanúṣas) {466, 3}
amítrāu {601, 2}.
-ācīs [A. pl. f.] 3〉 saṃvátas {191, 15}.
Burnouf
French
पराच् पराच् a. (परा
अञ्च्) qui va en sens
contraire
opposé, contraire, adverse. M§ 112, 5°.
पराचीन a. (sfx. ईन) mms.