| YouTube Channel

पराङ्मुख (parAGmukha)

 
शब्दसागरः
English
पराङ्मुख
mfn.
(-खः-खी-खं) Turning away, having the face averted.
E.
पराञ्च्, and मुख the face.
Capeller Eng
English
पराङ्मुख
f.
a.
having the face turned backwards,
averted, turned away
flying from, avoiding, shunning, not caring for
(abl. ,
loc.
,
gen.
, प्रति
w.
acc.
, or —°)
contrary, unfavourable.
—n.
adv.
,
abstr.
°ता
f.
, °त्व
n.
Yates
English
परा_ङ्मुख (खः-खा-खं)
a. Turning away
having the face averted.
Spoken Sanskrit
English
पराङ्मुख - parAGmukha -
adj.
- averse
अनिच्छ - aniccha -
adj.
- averse
अपशुष्क - apazuSka -
adj.
- averse
विमनस् - vimanas -
adj.
- averse
विमर्षिन् - vimarSin -
adj.
- averse
विमुखीकृत - vimukhIkRta -
adj.
- averse
विमुखित - vimukhita -
adj.
- averse
विरक्त - virakta -
adj.
- averse
विप्रतिपन्न - vipratipanna - ppp. - averse
पराण्मुख - parANmukha -
adj.
- averse to
विमुख - vimukha -
adj.
- averse to
अपचेतस् - apacetas -
adj.
- averse to
प्रतिकूल - pratikUla - ppp. - averse to
विमत - vimata - ppp. - averse to
विरक्त - virakta - ppp. - averse to
अपचेतस् - apacetas -
adj.
- averse from
पराङ्मुख - parAGmukha -
adj.
- averse from
पराङ्मुखभूत - parAGmukhabhUta -
adj.
- averse from
परिग्लान - pariglAna -
adj.
- averse from
विमुखिन् - vimukhin -
adj.
- averse from
विषुण - viSuNa -
adj.
- averse from
विक्लव - viklava -
adj.
- averse from
अपवेति { अप- वी } - apaveti { apa- vI } - verb 2 - be averse to
विमुखयति { विमुखय } - vimukhayati { vimukhaya } - verb - render averse
पर्यध्ययन - paryadhyayana -
adj.
- averse from study
शास्त्रविमुख - zAstravimukha -
adj.
- averse from study
न्यस्तशस्त्र - nyastazastra -
adj.
- averse from strife
युद्धपराङ्मुख - yuddhaparAGmukha -
adj.
- averse from fighting
विमुख - vimukha -
adj.
- averse or opposed to
प्रतिपत्तिपराङ्मुख - pratipattiparAGmukha -
adj.
- averse from compliance
व्ययपराङ्मुख - vyayaparAGmukha -
adj.
- averse from expenditure
प्रणयविमुख - praNayavimukha -
adj.
- averse from love or friendship
विमुखी करोति { विमुखीकृ } - vimukhI karoti { vimukhIkR } - verb - render averse or indifferent to
विषयपराङ्मुख - viSayaparAGmukha -
adj.
- averted or averse from mundane affairs
मध्यान्तयमक - madhyAntayamaka -
n.
- yamaka in the midland and end of averse
पराचीन - parAcIna -
adj.
- being opposite or beyond or outside of averse from
ग्लायति { ग्लै } - glAyati { glai } - verb - be averse or reluctant or unwilling or disinclined to do anything
भवलाभलोभसत्कारपराङ्मुख - bhavalAbhalobhasatkAraparAGmukha -
adj.
- averse to the benefit to the longing for attainment of worldly existence
क्रियाद्वेषिन् - kriyAdveSin -
m.
- one who is averse to judicial investigation performed exclusively by witness testimony
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
hostile to
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
unfavourable
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
averse from
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
regardless of
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
unkind
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
avoiding
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
shunning
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
flying from
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
having the face turned away or averted
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
turning the back upon
पराङ्मुख parAGmukha
adj.
averse
पराङ्मुख parAGmukha
m.
spell or magical formula pronounced over weapons
Wilson
English
पराङ्मुख
mfn.
(-खः-खी-खं) Turning away, having the face
averted.
E.
पराञ्च, and मुख the face.
Monier Williams Cologne
English
पराङ्—मुख mf(ई)n. having the face turned away or averted, turning the back upon (also अम्
ind.
)
flying from
averse from, hostile to, regardless of, shunning, avoiding (loc.
gen.
acc.
with प्रति, or comp. ),
Mn.
MBh.
Kāv.
&c.
unfavourable, unkind (as fate
&c.
),
MBh.
Kālid.
पराङ्—मुख
m.
a spell or magical formula pronounced over weapons,
R.
पराङ्—मुख
n.
(ch. of
MBh.
)
Monier Williams 1872
English
पराङ्मुख पराङ्-मुख। See under पराञ्च्।
Macdonell
English
पराङ्मुख parāṅ-mukha,
a.
(ī) having oneʼs 🞄face averted
turned oneʼs back upon (g.), 🞄fleeing from (ab.)
averted (gaze)
averse 🞄from, not caring for, avoiding, indifferent to 🞄(prati, g., lc., —°)
adverse: -tā,
f.
aversion of 🞄the face
-tva,
n.
aversion, to (—°)
ī-bhū, 🞄avert the face, flee
not care for (g.)
become 🞄adverse (fate).
Apte Hindi
Hindi
पराङ्मुख
वि* पराच्-मुख
पराङ्मुख
वि* पराच्-मुख -
"विमुख, उलट"
पराङ्मुख
वि* पराच्-मुख -
"उदासीन, कतराने वाला, टाल जाने वाला"
पराङ्मुख
वि* पराच्-मुख -
"प्रतिकूल, अनुकूल"
पराङ्मुख
वि* पराच्-मुख -
उपेक्षा करने वाला
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पराङ्मुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಮುಖ/ಹಿಮ್ಮುಖ/ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಕೊಂಡಿರುವ
निष्पत्तिः - > अञ्चु(गतिपूजनयोः) "क्विन्" (३-२-५९)
व्युत्पत्तिः - > परा अञ्चति। पराक् मुखं यस्य
प्रयोगाः - > "प्रणयकोपभृतोऽपि पराङ्मुखाः सपदि वारिधरारवभीरवः"
उल्लेखाः - > माघ० ६-३८
पराङ्मुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಮುಖ/ಪ್ರತಿಕೂಲ
प्रयोगाः - > "तनुरपि ते दोषोऽस्माकं विधिरस्तु पराङ्मुखः"
उल्लेखाः - > अमरु०
पराङ्मुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿರುದ್ಧ ನಡವಳಿಕೆಯುಳ್ಳ/ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ/ದ್ವೇಷದ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "मातुर्न केवलं स्वस्याः श्रियोऽप्यासीत्पराङ्मुखः"
उल्लेखाः - > रघु० १२-१३
पराङ्मुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಲಕ್ಷ್ಯ/ಗಣನೆಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳದ/ತಿರಸ್ಕಾರದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "दैवात्सर्गादवध्यत्वं मर्त्येष्वास्थापराङ्मुखः"
उल्लेखाः - > रघु० १२-१३
पराङ्मुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಪ್ಪಿಸುವ/ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ/ತೊರೆದುಬಿಡುವ
L R Vaidya
English
parANmuKa {% a. %} 1. having the face turned away, turning the back upon, विग्रहाच्च शयने पराह्मुखीर्नानुनेतुमबलाः तत्वरे R.xix.38, Am.S.90
2. averse from, मातुर्न केवलं स्वस्याः श्रियोऽप्यासीत् पराङ्मुखः R.xii.1
3. unfavourable, तनुरपि ते दोषोऽस्माकं विधिस्तु पराङ्मुखः Am.S.27
4. not caring about, regardless of, मर्त्येऽवास्थापराङ्मुखः R.x.43.
Bopp
Latin
पराङ्मुख (BAH. e पराक् - secundum r. 59. pro पराच् aver-
sus, mutato क् in ङ् secundum r. 58. - et मुख os, vul-
tus) aversum os habens. IN. 2. 4. N. 8. 9.
Lanman
English
parāṅ-mukha, a. having the face
averted
turning the back upon, avoiding.
[parāñc, 1249a, 217, 161.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyab kyis phyogs pa
पराङ्मुख
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
संमुखीनमभिमुखं पराचीनं पराङ्मुखम् १४३७
-wordlist-
सम्मुखीन (क्ली), अभिमुख (क्ली), पराचीन (क्ली), पराङ्मुख (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विपरीत
विपरीत, पराचीन, अपाचीन, पराङ्मुख
विपरीतं पराचीनमपाचीनं पराङ्मुखम्
verse 4.1.1.757
page 0087
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पराङ्मुखः, त्रि, (पराक् प्रतिलोमगामि मुखंयस्य ।) विमुखः तत्पर्य्यायः पराचीनः ।इत्यमरः ३३
(यथा, मनुः १० ।११९ ।“स्वधर्म्मो विजयस्तस्य नाहवे स्यात् पराङ्मुखः
तन्त्रोक्तमन्त्रविशेषे, पुं यथा, तन्त्रसारे ।“कामबीजं मुखे माया शिरस्यङ्कुशमेव ।असौ पराङ्मुखः प्रोक्तो मध्ये तु बिन्दुलाञ्छितः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पराङ्मुख
त्रि०
पराक् मुखमस्य विमुखे क्रियादौप्रतीपाचारिणि स्त्रियां ङीप् निवृत्तकृत्ये “कामवीज्रंमुखे माया शिरस्यङ्कुशमेव असौ पराङ्मुखःप्रोक्तो मध्ये तु विन्दुलाञ्छितः” तन्त्रसारोक्ते मन्त्रभेदे
पु०
Capeller
German
पराङ्मुख
f.
mit abgekehrtem Gesicht
abgewandt, fliehend vor (Gen. o. Abl.),
abgeneigt, meidend (Loc., Gen. , Acc.
o. —°), widrig, ungünstig.
n.
adv.
Abstr.
°ता
f.
,
°त्व
n.
Burnouf
French
पराङ्मुख पराङ्मुख a. (पराच्) qui a la face
tournée en sens contraire
contraire, opposé
ennemi.