परमेष्ठिन् (parameSThin)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परमेष्ठिन् m.
  (-ष्ठी)
	 1. A name of BRAMHĀ.
	 2. A Jina or deified teacher
of the Jaina sect.
	 3. A kind of Sālagrām stone.
	 4. A Guru or
spiritual guide.
 E.
  परमे in the most exalted place,  in heaven,  स्था
to be,  Unādi aff.
   निन्.

Capeller Eng

English

 परमेष्ठि॑न् a.
  standing in the highest place,  chief, 
supreme
 E.
  of sev.
  gods (esp.    Prajāpati),  heroes,  or sages. 

Yates

English

 परमे-ष्ठिन् (ष्ठी) 5.
m.
  Idem
 Brahma
a
Jaina
 a
guru
 shālgrām. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 adj.
  	-	  principal
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 adj.
  	-	  chief
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 adj.
  	-	  highest
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 adj.
  	-	  standing at the head
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 m.
  	-	  kind of ammonite
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 m.
  	-	  teacher of the teacher of any one's teacher
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 m.
  	-	  kind of virAj
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 m.
  	-	  viSNu and zrI
परमेष्ठिन् 	-	 parameSThin 	-	 m.
  	-	  son of prajApati

 
   परमेष्ठिन्  parameSThin m.
   kind of ammonite   
   श्रीधर  zrIdhara n.
   ammonite of a particular form   
   विष्णुशिला  viSNuzilA f.
   sacred stone of viSNu which contains an ammonite   
   चक्र  cakra n.
   convolutions or spiral marks of the zAlagrAma or ammonite    
   स्वर्णनाभ  svarNanAbha m.
   coiled,  flat,  chambered fossil shell of an extinct cephalopod mollusk     
            

Wilson

English

 परमेष्ठिन्
m.
  (-ष्ठी)
1 A name of BRAHMĀ.
2 A Jina or deified teacher of the Jaina sect.
3 A kind of Śālagrāma stone.
4 A Guru or spiritual guide.
E.
  परमे in the most exalted place,  in heaven,  स्था to be,  Uṇādi
aff.
   निन्.

Apte

English

परमेष्ठिन् [paramēṣṭhin],  a Standing at the head,  highest,  chief
 परमेष्ठिनां प्रभुः Bhāg.*
  1.89.58. m.
  

An epithet of Brahman. 

Of Śiva. 

Of Viṣṇu.

Of Garuḍa. 

Of Agni.

Any spiritual teacher.

(with Jainas) An Arhat.

Apte 1890

English

 परमेष्ठिन् m. 1 An epithet of Brahman. 
Of Śiva. 
Of Viṣṇu. 
Of Garuḍa. 
Of Agni. 
Any spiritual teacher. 
(with Jainas) An Arhat. 

Monier Williams Cologne

English

 परमे—ष्ठि॑न् mfn.
   standing at the head,  highest,  chief,  principal,  AV.
   &c.
   &c.
  

 परमे—ष्ठि॑न् m.
  N.
  of any supreme being,  of Agni,  AV.
  

 of Prajā-pati,  ib. &c.
  

 a son of Pr°,  Br.
 

 of Brahmā,  MBh.
  

 of Śiva,  ib.

 of Viṣṇu,  Ragh.
 

 of Garuḍa,  MBh.
  

 of Manu Cakṣus,  MārkP.
  

 (with Jainas) =
  -ष्ठि,  L.
 

 the teacher of the t° of any one's t°,  L.
 

 a kind of Virāj,  RPrāt.
  

 a kind of ammonite,  L.
 

 N.
  of a son of Aja-mīḍha,  MBh.
  

 of a son of Indradyumna (Devadyumna.),  Pur.
 

 du.
  Viṣṇu and Śrī,  BhP.
  

Macdonell

English

 परमेष्ठिन् parame-ṣṭh-ín,  a.
  standing at the 🞄head or in the highest place,  supreme
 m.
  🞄lord,  ep. of various gods or divine beings.

Benfey

English

 परमेष्ठिन् परमेष्ठिन्,  i. e. पर-
म + इ-स्थिन् (vb. स्था), 
 1. m.
  The
supreme being,  a name of Brahman, 
Śiva,  etc.
 2. m.
  A proper name.

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परमेष्ठिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮ/ಚತುರ್ಮುಖ
निष्पत्तिः - > ष्ठा(गतिनिवृत्तौ) "इनिः" (उ० ४-१०)। षत्वम् (वा० ८-३-९७)। अलुक्(६-३-१४)
व्युत्पत्तिः - > परमे व्योमनि ब्रह्मपदे तिष्ठति
प्रयोगाः - > "मन्वन्तराण्यसङ्ख्यानि सर्गः संहार एव च। क्रीडन्निवैतत् कुरुते परमेष्ठी पुनः पुनः"
उल्लेखाः - > मनु० १-८०
परमेष्ठिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು/ಪರಮಾತ್ಮ
प्रयोगाः - > "यथैव श्लाघ्यते गङ्गा पादेन परमेष्ठिनः। प्रभवेण द्वितीयेन तथैवोच्छिरसा त्वया",  "भूतार्थव्याहृतिः सा हि न स्तुतिः परमेष्ठिनः"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-७०,  रघु० १०-३३
परमेष्ठिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ/ಪರಮೇಶ್ವರ

L R Vaidya

English

 paramezWin {% m. %} 1. an epithet of Brahman (m.)
of Śiva
of Vishṇu
of Garuḍa.

Bopp

Latin

 परमेष्ठिन् m. (e Loc. परमे in altissimo et स्थिन्,  qui est, 
mutato स् in ष् ad analogiam r. 80.,  v. etiam euph. r.
101^a).) nomen dei Brahmae.

Lanman

English

 parame-ṣṭhín,  a. standing in the highest
place
 supreme,  as epithet of Prajāpati.
 [parame (1250c) + sthin,  186.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।
शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥
स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।
देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥
-wordlist-
 
अर्हन् (पुं),  जिन (पुं),  पारगत (पुं),  त्रिकालवित् (पुं),  क्षीणाष्टकर्मन् (पुं),  परमेष्ठिन् (पुं),  अधीश्वर (पुं),  शम्भु (पुं),  स्वयम्भू (पुं),  भगवत् (पुं),  जगत्प्रभु (पुं),  तीर्थङ्कर (पुं),  तीर्थकर (पुं),  जिनेश्वर (पुं),  स्याद्वादिन् (पुं),  अभयद (पुं),  सार्व (पुं),  सर्वज्ञ (पुं),  सर्वदर्शिन् (पुं),  केवलिन् (पुं),  देवाधिदेव (पुं),  बोधिद (पुं),  पुरुषोत्तम (पुं),  वीतराग (पुं),  आप्त (पुं)

--source--
 
द्रुहिणो विरिञ्चिर्द्रुघणो विरिञ्चः परमेष्ठ्यजोऽष्टश्रवणः स्वयंभूः ।
कमनः कविः सात्त्विकवेदगर्भौ स्थविरः शतानन्दपितामहौ कः ॥ २११ ॥
धाता विधाता विधिवेधसौ ध्रुवः पुराणगो हंसगविश्वरेतसौ ।
प्रजापतिर्ब्रह्मचतुर्मुखौ भवान्तकृज्जगत्कर्तृसरोरुहासनौ ॥ २१२ ॥
शंभुः शतधृतिः स्रष्टा सुरज्येष्ठो विरिञ्चनः ।
हिरण्यगर्भो लोकेशो नाभिपद्मात्मभूरपि ॥ २१३ ॥
-wordlist-
 
द्रुहिण (पुं),  विरिञ्चि (पुं),  द्रुघण (पुं),  विरिञ्च (पुं),  परमेष्ठिन् (पुं),  अज (पुं),  अष्टश्रवण (पुं),  स्वयम्भू (पुं),  कमन (पुं),  कवि (पुं),  सात्त्विक (पुं),  वेदगर्भ (पुं),  स्थविर (पुं),  शतानन्द (पुं),  पितामह (पुं),  क (पुं),  धातृ (पुं),  विधातृ (पुं),  विधि (पुं),  वेधस् (पुं),  ध्रुव (पुं),  पुराणग (पुं),  हंसग (पुं),  विश्वरेतस् (पुं),  प्रजापति (पुं),  ब्रह्मन् (पुं),  चतुर्मुख (पुं),  भवान्तकृत् (पुं),  जगत्कर्तृ (पुं),  सरोरुहासन (पुं),  शम्भु (पुं),  शतधृति (पुं),  स्रष्टृ (पुं),  सुरज्येष्ठ (पुं),  विरिञ्चन (पुं),  हिरण्यगर्भ (पुं),  लोकेश (पुं),  नाभिभू (पुं),  पद्मभू (पुं),  आत्मभू (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

ब्रह्मन्
ब्रह्मन्,  स्रष्टृ,  परमेष्ठिन्,  धातृ,  पद्मभू,  सुरज्येष्ठ,  वेधस्,  विधि,  विरिञ्च,  हिरण्यगर्भ,  शतानन्द,  शम्भु,  स्वयम्भू,  द्रुहिण,  चतुर्वक्त्र,  प्रजापति,  पितामह,  जगत्कर्तृ,  विरञ्चि,  कमलासन
ब्रह्मा स्रष्टा परमेष्ठी धाता पद्मभूः सुरज्येष्ठः ।
वेधा विधिर्विरिञ्चो हिरण्यगर्भः शतानन्दः ॥ ६ ॥
शम्भुः स्वयम्भूर्द्रुहिणश्चतुर्वक्त्रः प्रजापतिः ।
पितामहो जगत्कर्ता विरञ्चिः कमलासनः ॥ ७ ॥
verse 1.1.1.6
page 0002

Mahabharata

English

Parameshṭhin^1 = Brahmán (Prajāpati): I,  32,  61,  935,  1249 (Garuḍa identified with P. Prajāpati),  2497,  8150 (ºmukhāt)
 III,  8694,  8708,  12897 (Bº),  12810,  12815(?)
 V,  4299 (Prajāpatiḥ),  4303 (do.),  4304
 VI,  546 (? sarvalokeśvarasyeva Parameshṭhī Prajāpateḥ)
 VII,  2046 (Bº)
 XII,  5826(?),  7320 (Bº),  8803 (ºsāmyatā),  11578 (= ahaṅkāra),  12686 (? one of the twenty-one Prajāpatis),  13404 (father of Nārada,  so Nīl. and PCR.,  cf. Hariv.,  vv. 123 foll.),  13452 (Bº),  13472,  13665 (Bº).

Parameshṭhin^2 = Śiva: III,  1514
 VII,  9508.

Parameshṭhin^3 = Vishṇu (Nārāyaṇa,  Kṛshṇa): III,  8774,  12885
 XII,  1605 (= Kṛshṇa)
 XIII,  6994 (1000 names).

Parameshṭhin^4 = Nārada: XII,  12882 (Nº,  read ºijaṃ instead of ºinaṃ ?).

Parameshṭhin^5,  son of Ajamīḍha. § 152 (Pūruvaṃś.): I,  94,  3722 (Dushyanta--Pºau,  sons of Ājamīḍha and Nīlī),  3723 (Dūshyanta Pºoḥ,  the Pāñcālas are their offspring).

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परमेष्ठिन् पु०
  परमे व्योमनि चिदाकाशे ब्रह्मणि सत्यलोकेवा तिष्ठति “परमे किच्च” उणा० इनि अलुक्स० “स्थास्थि-न्स्थूणाम्” षत्वम् । चतुर्मुखे ब्रह्मणि अमरः २ आजमीढनृपपुत्रभेदे भा० आ० ९४ अ० । ३ जिने पु०
  हेमच० ४ महा-देवे भा० व० ३७ अ० ४ शालग्राममूर्त्तिभेदे “परमेष्ठी चशुक्लस्तु पद्मचक्रसमन्वितः । चित्राकृतिस्तथा पृष्ठे शुषिरंचातिपुष्कलम्” पुराणसमुच्चये । ६ गुरुभेदे “मन्त्रदातागुरुः प्रोक्तो मन्त्रस्तु परमो गुरुः । परात्परो गुरुस्त्वंहि परमेष्ठी गुरुस्त्वहम्” तन्त्रम् परापरेति पाठान्तरम् ।७ व्राह्म्यां (वामनहाटि) स्त्री राजनि० ङीप् तस्येदंयत् टिलोपे । पारमेष्ट्य तत्सम्बन्धिनि त्रि०
  ।

Capeller

German

 परमेष्ठि॑न् an der Spitze stehend
 m.
  Oberhaupt
(Bein.  für Götter,  Heroen u.
Weise).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.