परम (parama)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परम mfn.
   (-मः-मा-मं)
	 1. Best,  most excellent.
	 2. Chief principal,  preced-
ing 3. First,  chief part.
	 4. Adequate. ind. (-मं)
	 1. A term of
assent,  yes 2. A term of command.
 E.
  पर best,  मा to mete,  aff.
   ड
or डम्.

Capeller Eng

English

 परम॑ a.
  farthest,  last,  extreme,  best or worst,  highest, 
chiefest
 surpassing,  better or worse than (abl. ). °— as adj.  supreme, 
chief,  adv.
  highly,  exceedingly
 —° = पर
 n.
  परमम् yes,  very
well,  with pleasure.

Yates

English

 परम (मः-मा-मं)
a. Best
 chief
 first.
n.
  Yes
 term of command.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	 absolute
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  very
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  primary
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  extreme
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  very great
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  remotest
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  last
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  highest
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  superior or inferior to
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  best
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  most distant
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  better or worse than
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  supreme
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  profound
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  most prominent or conspicuous
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  chief
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  most excellent
परम 	-	 parama 	-	 adj.
  	-	  worst
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  highest point
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  chief part or matter or object
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  in the highest degree
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  excellently
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  excessively
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  very much
परम 	-	 parama 	-	 n.
  	-	  extreme limit
परम स्वामिन् 	-	 parama svAmin 	-	 m.
  	-	  absolute owner
परम-प्रजाति 	-	 parama-prajAti 	-	 f.
  	-	  summum genus  [ Logic ]
परम अधिकार 	-	 parama adhikAra 	-	 m.
  	-	  absolute right  [ Law ]
परम आवश्यक 	-	 parama Avazyaka 	-	 adj.
  	-	  absolutely necessary
परम एकाधिकार 	-	 parama ekAdhikAra 	-	 m.
  	-	  absolute monopoly  [ Econ.  ]

Wilson

English

 परम
mfn.
   (-मः-मा-मं)
1 Best,  most excellent.
2 Chief,  principal,  preceding.
3 First. ind. (-मं)
1 A term of assent,  yes.
2 A term of command.
E.
  पर best,  मा to mete,  aff.
   ड or डम्.

Apte

English

परम [parama],  a.
  [परं परत्वं माति-क Tv.]

Most distant,  last.

Highest,  best,  most excellent,  greatest
 प्राप्नोति परमां गतिम् Ms.*
  4.14
7.1
2.13.

Chief,  principal,  primary,  supreme
 सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः परमं दैवतं हि तत् Ms.*
  9.319.

Exceeding,  extreme.

Adequate,  sufficient
 परमं यत्नमातिष्ठेत् स्तेनानां निग्रहे नृपः Ms.*
  8.32.

Worst.

Higher than,  superior to
 न मन्ये वाणि- ज्यात् किमपि परमं वर्तनमिह Pt.*
  1.11. -मम् The utmost or highest
 the chief or prominent part
 (at the end of comp.
 ) consisting principally of,  solely occupied with
 कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः Bg.*
  16.11
 Ms.*
  6.96.-मम् ind.
 

A particle of assent,  acceptance or agreement (well,  very well,  yes,  be it so)
 ततः परममित्युक्त्वा प्रतस्थे मुनिमण्डलम् Ku.*
  6.35.

Exceedingly,  very much
 परमक्रुद्धः &c.
  Comp.
   -अक्षरम् the sacred syllable 'om' or Brahmā. -अङ्गना an excellent woman.  -अणुः an infinitesimal particle,  an atom
 सिकतात्वादपि परां प्रपेदे पर- माणुताम् R.*
  15.22
 परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यम् Bh.*
  2.78
 पृथ्वी नित्या परमाणुरूपा T. S
 (a परमाणु is thus defined: जालान्तरस्थसूर्यांशौ यत् सूक्ष्मं दृश्यते रजः । भागस्तस्य च षष्ठो यः परमाणुः स उच्यते ॥ Tarka K.,  or less accurately: जाला- न्तरगते रश्मौ यत् सूक्ष्मं दृश्यते रजः । तस्य त्रिंशत्तमो भागः परमाणुः स उच्यते ॥) ˚अङ्गकः an epithet of Viṣṇu.

अद्वैतम् the Supreme Spirit.

pure unitarianism.  -अन्नम् rice boiled in milk with sugar. -अपमः the inclination of a planet's orbit to the ecliptic.

अर्थः the highest or most sublime truth,  true spiritual knowledge,  knowledge about Brahman or the Supreme Spirit
 इदं हि तत्त्वं परमार्थभाजाम् Mv.*
  7.2.

truth,  reality,  earnestness
 परिहासविजल्पितं सखे परमार्थेन न गृह्यतां वचः Ś.*
  2.19
 oft
  in comp.
  in the sense of 'true' or 'real'. ˚मत्स्याः R.*
  7.4. Mv.*
  4.3.

any excellent or important object.

the best sense.

the best kind of wealth. ˚दरिद्र really poor
 Mk. ˚भाज a.
  partaking of the highest truth
 Mv. ˚विद् a philosopher. -अर्थतः ind.
  truly,  really,  exactly,  accurately
 विकारं खलु परमार्थतो$ज्ञात्वा$नारम्भः प्रतीकारस्य Ś.*
  4
 उवाच चैनं परमार्थतो हरं न वेत्सि नूनं यत एवमात्थ माम् Ku.*
  5.75
 Pt.*
  1.136. -अहः an excellent day.-आत्मन् m.
  the Supreme Spirit or Brahman
 न च योगविधेर्नवेतरः स्थिरधीरा परमात्मदर्शनात् R.*
  8.22
 स्वर्गापवर्गयो- र्मार्गमामनन्ति मनीषिणः । यदुपास्तिमसावत्र परमात्मा निरूप्यते ॥ Kusum.  -आनन्दः 'supreme felicity',  Supreme Spirit.-आपद् f.
  the greatest calamity or misfortune. -आयु- धम् the wheel (चक्र)
 शूलैः प्रमथिताः केचित् केचित्तु परमायुधैः Rām.*
  6.58.12. -आर्यः a Bodhisattva (q. v. ). -इष्वासः an excellent archer. -ईशः an epithet of Viṣṇu.

ईश्वरः an epithet of Viṣṇu.

of Indra. 

of Śiva. 

the Almighty god,  the Supreme Being.

N.
  of Brahman. 

a universal monarch,  sovereign of the world
 see चक्रवर्तिन्. -ऋषिः a great sage. -ऐश्वर्यम् supremacy.-काण़्डः,  -ण्डम् a very auspicious moment. -क्रान्तिः f.
  the sine of the greatest declination.  -गतिः f.
 

any chief object or refuge (as a god).

final beatitude,  emancipation.  -गवः an excellent bull or cow. -गहन a.
  very myserious,  profound. -तत्त्वम् the highest truth.-धर्मात्मन् a.
  very dutiful,  virtuous.

पदम् the best position,  highest rank.

final beatitude
 विष्णोः पदे परमे मध्व उत्सः Rv.*
  1.154.5. -परम a.
  most excellent of all. -पुंस् the Supreme Spirit
 N.
  of Viṣṇu. -पुरुषः,  -पूरुषः the Supreme Spirit. -प्रख्य a.
  celebrated,  renowned. -ब्रह्मन् n.
  the Supreme Spirit. -मुद्रा f.
  One of the poses of goddess त्रिपुरा. -रसः butter-milk mixed with water. -राजः a supreme monarch. -समुदय a.
  very auspicious or successful
 परमसमुदयेनाश्वमेधेन चेष्ट्वा Mk.*
  1.4. -सम्मत a.
  highly esteemed
 much revered.-हंसः an ascetic of the highest order,  one who has controlled and subdued all his senses by abstract meditation
 cf.
   कुटीचक
 कुटीचको बहूदकः हंसश्चैव तृतीयकः । चतुर्थः परमो हंसो यो यः पश्चात् स उत्तमः ॥ Hārītāsmṛiti. ˚परिव्राजकाचार्यः N.
  of Śaṅkarāchārya. 

Apte 1890

English

 परम a. [परं परत्वं माति-क Tv.] 1 Most distant,  last. 
2 Highest,  best,  most excellent,  greatest
 प्राप्नोति परमां गतिं Ms. 4. 14
 7. 1,  2. 13. 
3 Chief,  principal,  primary,  supreme
 Ms. 8. 302,  9. 319. 
4 Exceeding,  extreme. 
5 Adequate sufficient. 
6 Worst. 
7 Higher than,  superior to
 Pt. 1. 11. 
मं The utmost or highest
 the chief or prominent part
 (at the end of comp.) consisting principally of,  solely occupied with
 कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः Bg. 16. 11
 Ms. 6. 96. 
मं ind. 1 A particle of assent,  acceptance or agreement (well,  very well,  yes,  be it so)
 ततः परमामित्युक्त्वा प्रतस्थे मुनिमंडलं Ku. 6. 35. 
2 Exceedingly,  very much
 परमक्रुद्धः &c. 
Comp. 
अंगना an excellent woman. 
अणुः an infinitesimal particle,  an atom
 R. 15. 22
 परगुणपरमाणून् पर्वतीकृत्य नित्यं Bh. 2. 78
 पृथ्वी नित्या परमाणुरूपा T. S.
 (a परमाणु is thus defined: 
जालांतरस्थसूर्यांशौ यत्सूक्ष्मं दृश्यते रजः । भागस्तस्य च षष्ठो यः परमाणुः स उच्यते ॥ Tarka K.
 or less accurately: 
जालांतरगते रश्मौ यत्सूक्ष्मं दृश्यते रजः । तस्य त्रिंशत्तमो भागः परमाणुः स उच्यते ॥.) °अंगकः an epithet of Viṣṇu. 
अद्वैतं {1} the Supreme spirit. {2} pure unitarianism. 
अन्नं rice boiled in milk. 
अपमः the inclination of a planet's orbit to the ecliptic. 
अर्थः {1} the highest or most sublime truth,  true spiritual knowledge,  knowledge about Brahman or the Supreme spirit
 R. 8. 22
 Mv. 7. 2. {2} truth,  reality,  earnestness
 परिहासविजल्पितं सखे परमार्थेन न गृह्यतां वचः Ś. 2. 18
 oft in comp. in the sense of ‘true’ or ‘real’
 °मत्स्याः R. 7. 40. Mv. 4. 30. {3} any excellent or important object. {4} the best sense. {5} the best kind of wealth. °विद् a philosopher. 
अर्थतः ind. truly,  really,  exactly,  accurately
 विकारं खलु परमार्थतोऽज्ञात्वानारंभः प्रतीकारस्य Ś. 4
 उवाच चैनं परमार्थतो हरं न वेत्सि नूनं यत एवमात्थ मां Ku. 5. 75
 Pt. 1. 136. 
अहः an excellent day. 
आत्मन् m. the Supreme spirit or Brahman
 R. 8. 22. 
आनंदः ‘supreme felicity’,  Supreme spirit. 
आपद् f. the greatest calamity or misfortune. 
रिशः an epithet of Viṣṇu. 
ईश्वरः {1} an epithet of Viṣṇu. {2} of Indra. {3} of Śiva. {4} the Almighty god,  the Supreme Being. {5} N. of Brahman. {6} a universal monarch,  sovereign of the world
 see चक्रवर्तिन्. 
ऋषिः a great sage. 
ऐश्वर्यं supremacy. 
गतिः f. {1} any chief object or refuge (as a god). {2} final beatitude,  emancipation. 
गवः an excellent bull or cow. 
पदं {1} the best position,  highest rank. {2} final beatitude. 
पुरुषः,  
पूरुषः the Supreme spirit. 
प्रख्य a. celebrated,  renowned. 
ब्रह्मन् n. the Supreme spirit. 
रसः butter-milk mixed with water. 
हंसः an ascetic of the highest order,  one who has controlled and subdued all his senses by abstract meditation
 cf. कुटीचक. 

Monier Williams Cologne

English

 परम॑ mf(आ)n.  (superl.  of प॑र) most distant,  remotest,  extreme,  last,  RV.
   &c.
   &c.
  

 chief,  highest,  primary,  most prominent or conspicuous

 best,  most excellent,  worst (°मेण चेतसा,  with all the heart
 °म-कण्ठेन,  ‘with all the throat’,  roaring,  speaking aloud),  ib.

 (with abl.
 ) superior or inferior to,  better or worse than,  MBh.
  
 R.
 

 परम॑ m.
  N.
  of 2 authors,  Cat.
 

 परम॑ n.
  highest point,  extreme limit (चतुर्-विंशति-प्°,  at the utmost 24),  MBh.
   &c.
  

 परम॑ n.
  chief part or matter or object (ifc.  f(आ). =
  consisting chiefly of,  completely occupied with or devoted to or intent upon),  Mn.
  
 MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 परम॑ n.
  (also परम- in comp. 
 See below) very much,  excessively,  excellently,  in the highest degree,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 परम,  अस्,  आ,  अम् (superlative of पर),  most
distant,  last
 highest,  first,  most excellent or dis-
tinguished,  best,  greatest,  chief,  primary,  principal, 
superior
 exceeding
 extreme
 worst
 more excel-
lent (with abl. शिवात् परमः,  more excellent than
Śiva)
 adequate,  sufficient
 (अम्),  n. the utmost or
highest
 the chief part,  the most prominent part
(at the end of an adj. comp.) amounting at the
highest to,  consisting chiefly or principally of,  occu-
pied only with
 (अम्),  ind. (a particle of assent, 
affirmation,  or agreement) yes,  very well,  well
 (in
a comp. before an adj. or part.) excessively,  ex-
tremely,  very,  much,  in the highest degree,  to a great
degree,  excellently
 [cf. Lith. pirma,  ‘the first
’
probably Lat. prīmu-s,  but cf. प्र
 Goth. fruma, 
‘first.’]
—परम-क्रान्ति,  इस्,  f. = पर-क्रान्ति।
—परमक्रान्ति-ज्या,  f. the sine of the greatest
declination.
—परम-क्रोधिन्,  ई,  इनी,  इ,  extremely
angry
 (ई),  m.,  N. of one of the Viśve-devas.
—परम-गति,  इस्,  f. any chief object or refuge
(as a god,  a protector)
 final beatitude.
—परम-
गव,  अस्,  m. an excellent bull or cow.
—परम-
गहन,  अस्,  आ,  अम्,  very mysterious or profound.
—परम-चेतस्,  अस्,  n. the entire heart,  all the
heart.
—परम-जा,  f.,  Ved. (according to the
Scholiast) = प्र-कृति,  (probably for परावतः?).
—परम-ज्या,  आस्,  आस्,  अम्,  Ved. ‘holding supreme
power, ’ an epithet of Indra.
—परम-तस्,  ind. in
the highest degree,  excessively
 still worse.
—प-
रम-ता,  f. the highest position or rank
 highest
end or aim.
—परम-दारुण,  अस्,  आ,  अम्,  very
dreadful.
—परम-दुःखित,  अस्,  आ,  अम्,  deeply
afflicted.
—परम-दुर्मेधस्,  आस्,  आस्,  अस्,  exceed-
ingly stupid.
—परम-द्रु,  उस्,  m. Amyris Agal-
locha.
—परम-नन्द,  अस्,  m.,  N. of a teacher
(perhaps a wrong reading for परमानन्द।)
—परम-पद,  अम्,  n. the highest rank,  high
station,  excellence
 final beatitude.
—परम-प-
रम,  अस्,  आ,  अम्,  highest or most excellent of all.
—परम-पुरुष,  अस्,  m. the Supreme Spirit.
—परमपुरुष-प्रार्थना-मञ्जरी,  f.,  N. of
a collection of prayers addressed to Viṣṇu and other
deities.
—परम-ब्रह्म-चारिणी,  f. an epithet of
Durgā.
—परम-ब्रह्मन्,  अ,  n. the Supreme
Spirit.
—परम-भास्वर,  अस्,  आ,  अम्,  excessively
radiant.
—परम-मन्यु-मत्,  आन्,  अती,  अत्,  deeply
distressed.
—परम-महत्,  आन्,  अती,  अत्,  infinitely
great.
—परम-रस,  अस्,  m. ‘most excellent
beverage, ’ buttermilk mixed with water.
—परम-
राज,  अस्,  m. a supreme monarch.
—परमर्षि
(°म-ऋ°),  इस्,  m. ‘greatest sage, ’ a Ṛṣi or divine
sage of a peculiar order or division.
—परम-
विस्मित,  अस्,  आ,  अम्,  greatly surprized or amazed.
—परम-शोभन,  अस्,  आ,  अम्,  exceedingly bril-
liant or beautiful.
—परम-संहृष्ट,  अस्,  आ, 
अम्,  exceedingly rejoiced.
—परम-स्वधर्मन्, 
आ,  आ,  अ,  most exact in the observance of the duties
of one's own (caste or tribe).
—परम-हंस,  अस्, 
m. an ascetic of the highest order,  a religious man
who has subdued all his senses by abstract medi-
tation.
—परमहंस-प्रिया,  f.,  N. of a work
ascribed to Vopa-deva.
—परमहंसोपनिषद्, 
त्,  f.,  N. of an Upaniṣad.
—परमाख्य (°म-
आख्°),  अस्,  आ,  अम्,  called supreme,  considered as
the highest.
—परमाङ्गना (°म-अङ्°),  f. an ex-
cellent woman,  a beautiful woman.
—परमाणु
(°म-अण्°),  उस्,  m. an infinitesimal particle,  an
atom,  the invisible base of all aggregate bodies, 
(of which thirty are said to form a mote in a
sun-beam)
 the sun's passage past an atom of
matter,  an infinitesimal division of time
 (उ),  n. the
eighth part of a Mātrā.
—परमाणु-ता,  f. infinite
minuteness,  the state of an atom.
—परमाण्व्-
अङ्गक,  अस्,  m. ‘subtle-bodied, ’ an epithet of
Viṣṇu (as being smaller than the smallest as well
as greater than the greatest).
—परमात्मक
(°म-आत्°),  अस्,  इका,  अम्,  of the highest nature,  the
highest,  greatest (= सुम्मुस्).
—परमात्मन्
(°म-आत्°),  आ,  m. the Supreme Spirit,  soul of the
universe.
—परमाद्वैत (°म-अद्°),  अस्,  m. ‘the
highest without a duplicate, ’ ‘peerless, ’ an epithet
of Viṣṇu
 (अम्),  n. pure unitarianism.
—परमा-
नन्द (°म-आन्°),  अस्,  m. supreme felicity,  the
Supreme Spirit,  soul of the universe
 N. of the
reputed author of the Caitanya-candrodaya,  (also
called Kari-karṇa-pūra or Purī-dāsa.)
—परमान्न
(°म-अन्°),  अम्,  n. ‘best food, ’ rice boiled in milk
with sugar (offered to gods or to the Manes).
—प-
रमापक्रम (°म-अप्°),  अस्,  m. = पर-क्रान्ति।
—परमापद् (°म-आप्°),  त्,  f. the greatest mis-
fortune.
—परमापम (°म-अप्°),  अस्,  m. ‘great-
est declination, ’ the inclination of a planet's orbit to
the ecliptic
 the sine of the sun's greatest declina-
tion.
—परमायुष (°म-आय्°),  अस्,  m. the plant
Terminalia Tomentosa.
—परमायुस् (°म-आय्°), 
उस्,  उस्,  उस्,  reaching or attaining to a very advanced
age (Ved.)
 the longest period of life either in men
or animals.
—परमार्थ (°म-अर्°),  अस्,  m. the
highest or most sublime truth,  the whole truth,  real
truth,  reality,  truth
 spiritual knowledge
 any excel-
lent or important aim or object
 the best sense
 the
best kind of wealth
 (आत् or एन),  ind. in reality.
—परमार्थ-तस्,  ind. in reality,  in the true
sense of the word.
—परमार्थ-ता,  f. the highest
truth,  reality.
—परमार्थ-धर्म-विजय,  अस्, 
m.,  N. of a Buddhist work.
—परमार्थ-निर्-
वृति-सत्य-निर्देश,  अस्,  m.,  N. of a Buddhist
work.
—परमार्थ-प्रपा,  f.,  N. of a commen-
tary by Sūrya-paṇḍita on the Bhagavad-gītā.
—प-
रमार्थ-मत्स्य,  अस्,  m. a real fish,  really a fish.
—परमार्थ-विद्,  त्,  f. one who knows the
highest truth,  a philosopher.
—परमार्थ-विन्द, 
अस्,  आ,  अम्,  acquiring knowledge of truth,  obtaining
the best kind of wealth,  &c.
—परमार्थ-सत्य, 
अम्,  n. the real truth,  the entire or whole truth.
—परमार्थ-सार,  अस्,  m.,  N. of a book.
—प-
रमार्थ-सुप्त,  अस्,  आ,  अम्,  really asleep.
—पर-
मार्हत (°म-आर्°),  अस्,  m. ‘the most excellent
follower of Jina, ’ an epithet of Kumāra-pāla.
—प-
रमावटिक (°म-आव्°),  आस्,  m. pl.,  N. of a school.
—परमावधि (°म-अव्°),  इस्,  m. utmost term
or limit.
—परमाह (°म-अह),  अस्,  m. an excel-
lent day.
—परमेक्षु (°म-इक्षु),  उस्,  m.,  N. of
a son of Anu.
—परमेश (°म-ईश),  अस्,  m. ‘su-
preme lord, ’ an epithet of Viṣṇu.
—परमेश्वर
(°म-ईश्°),  अस्,  m. ‘supreme lord, ’ (said of rich or
illustrious men and of princes and of gods)
 an
epithet of Viṣṇu
 of Indra
 of a Jina
 (most fre-
quently) of Śiva
 the Supreme Being
 (ई),  f. an epi-
thet of Durgā
 (अम्),  n.,  scil. लिङ्ग,  N. of a Liṅga
sacred to Śiva.
—परमेश्वर-तन्त्र,  अम्,  n.,  N. of
a work.
—परमेषु (°म-इषु?),  उस्,  m.,  N. of a
son of Anu.
—परमे-ष्ठ,  अस्,  आ,  अम्,  standing
at the top,  supreme,  superior
 (अस्),  m. an epithet of
Brahmā
 a deity.
—परमे-ष्ठि,  इस्,  m. (con-
nected with परमे-ष्ठिन्),  ‘standing at the head, ’
a superior,  a chief god of the Jainas.
—परमेष्ठि-
ता,  f. supremacy,  superiority.
—परमे-ष्ठिन्,  ई, 
इनी,  इ,  standing at the head or top,  highest,  chief, 
principal
 (ई),  m. an epithet of Agni or of any
supreme deity
 a N. of Prajā-pati
 of a son of
Prajā-pati
 of Brahmā
 of Śiva
 of Viṣṇu
 of
Garuḍa
 of Manu Cakṣus
 (with Jainas) an Arhat
or superior deity
 a Guru or spiritual teacher
 N. of
a son of Aja-mīḍha
 of a son of Indra-dyumna (or
of Deva-dyumna)
 a kind of Virāj
 a kind of Śāla-
grāma stone
 (इनौ),  m. du. an epithet of Viṣṇu
and Śrī
 (इनी),  f. a species of culinary plant (=
ब्राह्मी
 cf. पारमेष्ठ्य।)
—परमेष्ठिन, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. = परमे-ष्ठिन्.
—परमैश्-
वर्य (°म-ऐश्°),  अम्,  n. supremacy.

Macdonell

English

 परम para-má,  spv. farthest,  remotest,  extreme,  🞄last
 highest,  chief,  primary
 supreme,  🞄transcendant
 most excellent,  best,  🞄greatest
 worst
 better,  greater,  worse,  than 🞄(ab.)
 n.
  extreme limit
 chief aim,  main thing: 🞄only —° a.
  amounting at the most to
 wholly 🞄occupied with,  doing nothing but,  solely intent 🞄on,  engrossed with: -m,  ad. very well,  🞄yes (expressing assent): °—,  ad. extremely,  🞄exceedingly,  greatly,  very.

Benfey

English

 परम पर + म, 
 I. superl. of पर, 
f.
  मा।
 1. Most excellent,  Man.  1, 
108
 best,  4,  14.
 2. Highest,  Man.  9, 
319.
 3. Extreme,  8,  302.
 4. Worst, 
Brāhmaṇav. 1,  15.
 5. With चेतस्,  All
(the heart),  Rām.  2,  34,  36.
 6. With
an abl. it has the signification of the
comparat.,  More excellent,  superior, 
worse
 को न्यो स्ति परमः शिवात्,  Who
is higher than Śiva,  MBh. 13,  793.
 II.
परमम्,  adv. Yes,  MBh. 3,  17056.
Very well,  Johns. Sel. 37,  20.
 III.
When latter part of a comp adj.
  it
implies sometimes, 
 1. Amounting at
the most to,  MBh. 2,  2080.
 2. Con-
sisting principally of,  5,  1143.
 3. Occu-
pied only with,  Man.  6,  96.

Hindi

उच्चतम,  अत्यंत,  सबसे उत्कृष्ट

Apte Hindi

Hindi

परम
वि* - परं परत्वं माति-क तारा*
"दूरतम,  अन्तिम"

परम
वि* - परं परत्वं माति-क तारा*
"उच्चतम,  सर्वोत्तम,  अत्यंत श्रेष्ठ,  महत्तम"

परम
वि* - परं परत्वं माति-क तारा*
"मुख्य,  प्रधान,  प्राथमिक,  सर्वोपरि"

परम
वि* - परं परत्वं माति-क तारा*
"अत्यधिक,  अन्तिम"

परम
वि* - परं परत्वं माति-क तारा*
"यथेष्ट,  पर्याप्त"

परमम्
नपुं*
   - -
"सर्वोच्च या उच्चतम मुख्य या प्रमुख भाग,  प्रधानतया युक्त,  पूर्णतः संलग्न"

परमम्
अव्य* - -
"स्वीकृतिबोधक,  अंगीकार या सहमति बोधक,  अध्यय (अच्छा,  बहुत अच्छा,  हाँ,  ऐसा ही)"

परमम्
अव्य* - -
"अत्यधिक,  अत्यन्त परमक्रुद्धः आदि"

परम
वि* - परं परत्वम् माति+क
"अत्यन्त दूर का,  अन्तिम"

परम
वि* - -
"उच्चतम,  श्रेष्ठतम्,  महत्तम्"

परम
वि* - -
"मुख्य,  प्रमुख,  प्रधान"

परमम्
अ* - -
"अच्छा,  बहुत अच्छा,  हा"

परमम्
अ* - -
अत्यन्त

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮಾತ್ಮ
परम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ/ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ
निष्पत्तिः - > माङ्(माने) "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > परम् उत्कृष्टं माति
प्रयोगाः - > "सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः परमं दैवतं हि तत्"
उल्लेखाः - > मनु० ९-३१९
परम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನ/ಮುಖ್ಯ
परम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೊದಲನೆಯ
परम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೇಷ್ಠತರವಾದ/ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ
प्रयोगाः - > "न मन्ये वाणिज्यात् किमपि परमं वर्तनमिह"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० १-११
परम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಾದ/ಉಚ್ಚತಮವಾದ/ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ
प्रयोगाः - > "वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतन्द्रितः। तद्धि कुर्वन् यथाशक्ति प्राप्नोति परमां गतिम्"
उल्लेखाः - > मनु० ४-१४
परम
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಅಂಗೀಕಾರ/ಒಪ್ಪಿಗೆ
प्रयोगाः - > "ततः परममित्युक्त्वा प्रतस्थे मुनिमण्डलम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-३५
परम
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಅನುಜ್ಞೆ
परम
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಅತಿಯಾಗಿ/ಹೆಚ್ಚಾಗಿ
विस्तारः - > "परमं स्यादनुज्ञातेऽप्यव्ययं परमः परे। परमं स्यात्प्रधानाद्योरोङ्कारेऽपि तथोच्यते" विश्व०

L R Vaidya

English

 parama {% (I) a. (f. मा) %} 1. Highest,  most excellent,  प्राप्नोति परमां गतिम् M.iv.14
chief,  principal,  primary,  M.ix.319
extreme,  exceeding
adequate,  sufficient.

 parama {% (II) n. %} The utmost,  the chief part,  कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः Bg.xvi.11.

Bopp

Latin

 परम (a पर s. म) eximius,  altissimus,  summus. IN. 5. 23.
BH. 13. 31. In fine compositi BAH. (v. gr. 666.). BH. 16.
11. (Cf. lith. pirma-s primus
 lat. primus,  v. पर
 goth.
fruma,  Them. fruman,  prior,  primus
 frumôza prior, 
frumists primus.)

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 परम
		Kautukalīlāvatī jy. B. 4,  120.

 परम son of Yadumaṇi,  grandson of Prayāga,  wrote in
1535 for king Mukundasena:
		Mukundavijaya jy.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 parama,  m. or nt.,  a high number: °masya Gv 〔105.20〕. Corresponds to mapara,  nt.,  mavara,  also savara (2),  qq.v.

Lanman

English

 paramá [525^3],  a.
	—1. farthest,  extreme, 
last
 of heaven,  highest,  83^13
 so 85^3
	—2. chiefest,  29^1
 supreme
 most excellent, 
 15^17
 at end of cpds [1302b],  having
…as supreme object,  devoted to…
	—3.
advly in cpds,  before an adj. [1279],  highly, 
exceedingly. [pára,  474.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  परम,  पर,  अत्यन्त
adjective
 
सीमानं यावत्।
 "चन्द्रः पौर्णिमायाः रात्रौ परमे उत्कर्षे गच्छति।"

Synonyms:
  परम
adjective
 
यस्मात् किमपि अधिकं नास्ति।
 "महात्मा योगस्य परमां अवस्थां गतः।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

klas pa
१) उत्त २) उन्न ३) क्लिन्न ४) परम ५) पर्यन्त

skyes mchog
१) परम २) पर / +पुरुष ३) पुङ्गव ४) पुरुषोत्तम ५) प्रधानपुरुष

grangs med can
परम

mchog
१) अग्र २) ३) अलम् ४) उत्कृष्ट ५) उत्तम ६) उत्तर ७) उपम ८) ° तम ९) दिव्य १०) पर ११) परम १२) परमता १३) प्र ° १४) प्रधान १५) प्रवर १६) प्रवृद्ध १७) प्रष्ठ १८) महत् १९) वदतांवर २०) वर २१) वराग्र २२) विशिष्ट २३) श्रेयस् २४) श्रेष्ठ २५) सत् २६) सार २७) सु ° २८)

mchog tu
१) अग्र २) अत्यन्त ३) उत्तम ४) पर ५) परम ६) प्र ° ७) विशिष्ट ८)

lhur len pa
१) आभास २) तत्पर ३) दया ४) परम

Tamil

பரம : மிகவும் மேலான / நேர்த்தியான /அதிகமான / முக்கியமான.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परम,  व्य,
   अनुज्ञा । इति मेदिनी ॥
 हाँ इतिभाषा । तथा च । ओमेवं परमं मते । इत्य-मरः । ३ । ४ । १२ ॥
 त्रीणि मते अनुमतौ ।ॐ कुरु ओमित्युक्तवतः । एवं वाढं एवं यदाहभगवान् । परमन्ते आवसं ममेदं परमम् । त्रयंप्रकारेऽपि । इति भरतः ॥

 परमः,  त्रि,  (परं उत्कृष्टं मातीति । “आतो-ऽनुपसर्गे कः ।” ३ । २ । ४ । इति कः ।) परः ।उत्कृष्टः । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  मनुः । ९ । ३१९ ।“सर्व्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः परमं दैवतं हि तत् ॥
”)प्रधानम् । (यथा,  मनुः । ६ । ९६ ।“एवं संन्यस्य कर्म्माणि स्वकार्य्यपरमोऽस्पृहः ॥
”)आद्यः । ओङ्कारः । इति विश्वः ॥
 (यथा, कुमारे । ६ । ३५ ।“ततः परममित्युक्त्वा प्रतस्थे मुनिमण्डलम् ॥
”)अग्रेसरः । इति हेमचन्द्रः ॥
 (महादेवः ।यथा,  महाभारते । १३ । १७ । ५१ ।मन्त्रवित् परमोमन्त्रः सर्व्वभावकरो हरः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परम त्रि०
  परं परत्वं माति--क । १ उत्कृष्टे २ प्रधाने ३ आद्येमेदिनिः ४ प्रणवे च विश्वः ।

Capeller

German

 परम॑ der fernste,  letzte,  äußerste,  höchste, 
beste,  schlimmste,  auch compar. höher, 
besser,  schlimmer als (Abl.). परम (°—)
höchster,  Haupt-
 adv. in hohem Grade, 
sehr. n.
  = पर (auch adj.—°),  adv. परमम्
ja wohl,  gut.

Grassman

German

 paramá,  a. pr. [Superl. von pára],  1〉 der fernste,  äusserste
 insbesondere 2〉 der entfernteste mit dem Gegensatze ántama und madhyamá
 der höchste (räumlich) namentlich vom Himmel und dem,  was im Himmel ist,  indem der Himmel (von der Erde aus) als das äusserste,  entfernteste erscheint,  und dieser letztere Begriff klingt mehrfach hindurch
 so auch besonders 4〉 mit dem Gegensatze avamá und madhyamá,  oder bloss avamá ({101, 8}),  einmal ({200, 3}) auch ávara
 5〉 der früheste,  erste (zeitlich),  auch mit dem Gegensatze avamá und madhyamá ({466, 1}),  wobei der Begriff des zeitlich entferntesten zu Grunde liegt
 6〉 der höchste,  vorzüglichste,  beste.
-ás 1〉 {468, 4}. — 3〉 (dyaús) {791, 4}. — 6〉 tvám (indra) {384, 5}.
-ám [m.] 1〉 nidhím paṇīnā́m {215, 6}.
-ám [n.] 3〉 padám {22, 20}. _{22, 21}
 {154, 6}
 {301, 12}
 (erg. padám) {709, 10}
 {827, 3}
 sadhástham {163, 13}
 víoma {164, 34}. _{164, 35}
 pā́thas {289, 10}
 yajñásya dhā́ma {1007, 2}
 janítram {163, 4}. — 5〉 jāmí {836, 4}. — 6〉 réknas {31, 14}
 indriyám {103, 1}
 nā́ma {871, 2}.
-ā́t 2〉 ádres {799, 8}. — 3〉 sadhásthaat {631, 7}. — 6〉 pitúr {141, 4}.
-ásya 3〉 (rájasas) {615, 1}. — 4〉 (vásos) {548, 16}. — 6〉 rāyás {308, 3}
 {576, 11}.
-é [L.] 3〉 víoman {62, 7}
 {164, 39}. _{164, 41}
 {266, 10}
 {346, 4}
 {369, 2}
 {521, 7}
 {831, 7}
 {840, 8}
 {935, 4}
 {949, 5}
 {955, 7}
 víomani {143, 2}
 {417, 1}
 {449, 2}
 {598, 2}
 {798, 15}
 padé {72, 2}. _{72, 4}
 {154, 5}
 {226, 14}
 {301, 10}
 sadhásthe {399, 8}
 {842, 10}
 janítre {882, 1}. — 4〉 sadhásthe {101, 8}
 jánman {200, 3}.
-ā́ṇi 4〉 dhā́māni {907, 5}. — 6〉 {297, 16} (nā́māni).
-ā́ [pl. n.] 1〉 {218, 3} (〰 cid ánti). — 3〉 rájāṃsi {264, 2}. — 5〉 jánimāni {297, 7}.
-éṣu 2〉 vā́jeṣu {27, 5}.
-ā́ [N. s. f.] 1〉 parāvát {346, 3}. — 5〉 ūtís {466, 1}
 nā́bhis {887, 18}
 saṃdṛ́ś {908, 2}.
-ā́m 1〉 parāvátam {921, 14}.
-áyā 6〉 dhiyā́ {479, 3}. [Page781]
-ásyās [Ab.] 1〉 parāvátas {415, 1}.
-ásyām 4〉 pṛthivyā́m {108, 9}. _{108, 10}.
-é [du. f.] dhenū́ {319, 10}.
-ā́s [N. pl. f.] 1〉 niyútas {167, 2}. — 6〉 gā́vas {401, 4}.
-ā́bhis 4〉 niyúdbhis {503, 11}.

Stchoupak

French

 परम-
 sup. le plus loin,  extrême,  dernier,  le plus haut,  excellent 
le meilleur,  le plus mauvais (परमेण चेतसा de tout son cœur) 
supérieur à,  meilleur que,  pire que (abl.) 
 ifc. qui consiste surtout en,  qui
se dévoue à,  qui s'occupe de 
 -अम् oui,  parfaitement 
 iic. excessivement, 
au plus haut degré,  beaucoup 
 -क- a. id. 
 -ता- f.
  supériorité, 
suprématie (-आं गम्- atteindre la suprématie).
°कण्ठेन adv. à gorge déployée.
°क्रुद्ध- a. v. extrêmement indigné.
°क्रोधिन्- m.
  un des Viśvedeva.
°दारुण- a. effroyable.
°धर्मात्मन्- a. très vertueux.
°परम- a. supérieur à tous les autres.
°प्रीत- a. v. excessivement réjoui.
°रमणीय- a. excessivement plaisant ou agréable.
°र्षि- m.
  grand sage.
°शोभन- a. extrêmement beau ou brillant.
°संतुष्ट- a. v. extrêmement réjoui.
°समुदय- a. de très bon augure.
°संमत- a. v. extrêmement estimé.
°हंस- m.
  ascète du rang le plus élevé,  qui a maîtrisé tous ses
sens 
 Ame universelle,  émanation de Brahma.
परमाख्य- a. qui est considéré comme excellent.
परमाङ्गना- f.
  femme excellente par beauté ou par vertu.
परमाणु- m.
  partie infinitésimale,  atome 
 -ता- f.
  état d'atome 
-मय- -ई- a. qui consiste en atomes.
परमात्मन्- m.
  esprit suprême,  l'un des deux aspects de ल्ऽआत्मन्
(opp. à जीवात्मन्-) 
 परमात्मना de tout son cœur 
परात्ममय- -ई- a. qui est toute l'âme de l'univers.
परमाद्भुत- a. fort merveilleux.
परमानन्द- m.
  bonheur suprême 
 esprit suprême,  âme de
l'univers.
परमान्न- nt. riz bouilli dans le lait avec du sucre.
परमापसरस्- f.
  Apsaras supérieure.
परमार्त- a. très affligé 
 -वत् d'une façon pitoyable.
परमार्थ- m.
  vérité suprême,  connaissance spirituelle 
 vérité, 
réalité (not. iic.) 
 -एन -आत् -तस् en réalité,  au vrai sens du mot 
°दरिद्र- a. réellement pauvre 
 °भाज्- ag. qui a atteint la vérité
suprême 
 °मत्स्य- m.
  vrai
 poisson 
 °सरित्- f.
  vraie
rivière 
 °सुप्त- a. v. réellement endormi.
परमेश- m.
  être suprême,  Seigneur 
 Viṣṇu 
 परमेश्वर- id. 
ép. de tout être riche et puissant (not. des princes et des dieux) 
 -ई-
f.
  Sītā 
 Durgā.
परमेष्वास- m.
  excellent archer 
 -ता- f.
  fait d'être tel.
परमोपासक- m.
  excellent laïque,  laïque bouddhiste.
परमे-ष्ठिन्- a. qui est à la tête,  principal,  excellent 
 m.
 
Prajāpati,  Viṣṇu,  Brahma 
 autres divinités.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.