| YouTube Channel

पद्य (padya)

 
शब्दसागरः
English
पद्य
mfn.
(-द्यः-द्या-द्यं) Hurting or coming in contact with the feet.
n.
(-द्यं)
1. Metre, verse, a stanza.
2. Wickedness, infamy.
m.
(-द्यः)
1.
A Sūdra.
2. A part of a word.
f.
(-द्या)
1. A road.
2. Praise,
eulogium.
E.
पद् to go, यत्
aff.
Capeller Eng
English
प॑द्य
a.
relating to the foot or consisting of parts of
verses
f.
pl.
footsteps, horses hoofs
n.
verse, poetry (opp.
गद्य).
Yates
English
पद्य (द्यं) 1.
n.
Metre
infamy.
m.
A
sudra.
f.
Praise
a road.
a. Com-
ing in contact with the feet.
Wilson
English
पद्य
mfn.
(-द्यः-द्याद्यं) Hurting or coming in contact with the feet.
n.
(-द्यं)
1 Metre, verse.
2 Wickedness, infamy.
m.
(-द्यः) A Śūdra.
f.
(-द्या)
1 A road.
2 Praise, eulogium.
E.
पद to go, यत्
aff.
Apte
English
पद्य [padya],
a.
Consisting of Padas or lines.
Measuring a pada.
Belonging to the foot
श्रीविष्णुपद्या मनुज- स्तुलस्याः श्वसन् शवो यस्तु वेद गन्धम्
Bhāg.*
2.3.23.
Marked with footsteps.
Belonging to a word.
Final.
द्यः A Sūdra.
A part of a word.
द्या A footpath, path, way.
Sugar.
द्यम् A stanza or verse (consisting of four lines)
मदीयपद्यरत्नानां मञ्जूषैषा मया कृता
Bv.*
4.45
पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्विधा Chand.
M.*
2.
Praise, panegyric (स्तुति).
Apte 1890
English
पद्य a. 1 Consisting of Padas or lines.
2 Measuring a pada.
3 Belonging to the foot.
4 Marked with footsteps.
5 Belonging to a word.
6 Final.
द्यः 1 A Śūdra.
2 A part of a word.
द्या 1 A footpath, path, way.
2 Sugar.
द्यं 1 A stanza or verse (consisting of four lines)
मदीयपद्यरत्नानां मंजूषैषा मया कृता Bv. 4. 45
पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्विधा Cand. M. 2.
2 Praise, panegyric (स्तुति).
Monier Williams Cologne
English
प॑द्य mf(आ)n. (fr. 3. पद् and पद) relating or belonging to a foot,
RV.
Kāṭh.
hurting or coming in contact with the feet,
Pāṇ.
iv, 4, 83
vi, 3, 53. Sch.
marked with footsteps, ib. iv, 4, 87, Sch.
measuring a Pada in length or breadth,
KātyŚr.
(also in comp. with numerals
cf.
अर्ध-, दश-)
consisting of Padas or parts of verses,
Br.
ĀśvGṛ.
RPrāt.
consisting of one Pada,
KātyŚr.
, Sch.
forming the end, final,
APrāt.
प॑द्य
m.
a Śūdra,
L.
(cf. पज्-ज)
a part of a word, verbal element,
RPrāt.
प॑द्य
n.
a verse, metre, poetry (opp. to गद्य, prose),
Vām.
Kāvyād.
Sāh.
&c.
N.
of sev. hymns.
Monier Williams 1872
English
पद्य पद्य, अस्, आ, अम् (fr. 3. पद् or पद),
relating to or belonging to the foot
paining or
hurting or coming in contact with the feet
bearing
traces of the feet, marked with footprints, measuring
a Pada in length, (at the end of a comp. with a
preceding numeral, e. g. दश-पद्य, ten Padas
long)
consisting of Padas, formed of parts of verses
consisting of one Pada
belonging to a word
final
(अस्), m. a Śūdra (as sprung from the feet of
Brahmā)
a part of a word, a verbal element
(आ), f. a way, path, road
(आस्), f. pl., Ved. footsteps,
paces
(अम्), n. a verse, metre, poetry.
—पद्य-
मय, अस्, ई, अम्, consisting of verses.
—पद्य-
वेणी, f., N. of a collection of poems by Veṇī-
datta.
—पद्य-सङ्ग्रह, अस्, m. a collection of
verses, N. of a collection of twenty verses ascribed
to Kavi-bhaṭṭa.
Macdonell
English
पद्य pád-ya,
a.
relating to the foot
n.
verse.
Benfey
English
पद्य पद्य, i. e. पद + य,
n.
A
verse, Häberl. Anth. 529, 1.
Apte Hindi
Hindi
पद्यम्
नपुं*
- पद्+मन्
कमल
पद्यम्
नपुं*
- पद्+मन्
"शरीर की विशेष स्थिति, पद्मासन लगाकर बैठना"
पद्यम्
नपुं*
- पद्+मन्
इन्द्रजाल से सम्बन्ध आठ प्रकार के कोषों में से ‘पद्मिनी’ नामक कोष
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पद्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮಾತ್ಮನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಣದವನು
पद्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ಲೋಕ/ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳುಳ್ಳ ಛಂದೋಬದ್ಧವಾದ ವಾಕ್ಯ
निष्पत्तिः - > "उअप्" (वा० ५-२-१२०)
व्युत्पत्तिः - > पादाः सन्त्यस्य
पद्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೇವದ ಮಣ್ಣು/ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗದಿರುವ ಕೆಸರು
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-८७)
व्युत्पत्तिः - > पदमस्मिन् दृश्यते
L R Vaidya
English
padya {% (I) m. %} 1. A Śūdra
2. a part of a word.
padya {% (II) n. %} 1. A Stanza (पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्विधा Ch.M.i.)
2. a panegyric.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
पुष्कर
पुक्ली
पुष्कर, तूर्यास्य, श्रीफल, पद्य, कुञ्जराग्रकर, द्यो, द्वीप, तीर्थ, निमित्तविशेष
तूर्यास्ये श्रीफले पद्ये कुञ्जराग्रकरे दिवि
द्वीपे तीर्थे निमित्ते विशिष्टे पुष्करध्वनिः २१
verse 1.1.1.21
page 0002
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
पद्य verses in praise of Kṛṣṇa, by Giridhara Dīkṣita.
Hall p. 152.
--by Raghunātha. Hall p. 152.
--by Vallabhācārya. Hall p. 146.
पद्य verses in praise of Kṛṣṇa, by Vallabhācārya.
C. by Haridāsa. Rgb. 727.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Padya (m. or nt.
Skt. only padyā f. in this mg., Lex. and rarely lit., Schmidt, Nachträge
= Pali pajja), way, path: padyena kṛtena ātmanā Mv 〔iii.395.11〕 (vs) = Pali Sn 〔514〕 pajjena katena attanā.
Abhyankara Grammar
English
पद्य forming a part of a word or pada
cf. उपोत्तमं नानुदात्तं पद्यम् R. Pr. I. 29
cf. also पूर्वपद्यः R. Pr. I. 30. The word is used in this sense ( पदावयव ) mostly in the Prātiśākhya works. The word is used in the sense of पादसंपन्न, made up of the feet (of verses), in the Rk Prātiśākhya in contrast with अक्षर्य, made up of syllables. In this sense the word is derived from the word पाद
cf. पद्याक्षर्ये उत्थितः R. Pr, XVIII. 3.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkang pa
१) अङ्घ्रि २) चरण ३) पद् ४) पद ५) पद्य ६) पाद ७) मण्डप ८) शङ्कु
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शूद्रान्त्यवर्णौ वृषलः पद्यः पज्जो जघन्यजः ८९४
ते तु मूर्धाभिषिक्ताद्यारथकृन्मिश्रजातयः
-wordlist-
शूद्र (पुं), अन्त्यवर्ण (पुं), वृषल (पुं), पद्य (पुं), पज्ज (पुं), जघन्यज (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शूद्र
शूद्र, अन्त्यवर्ण, वृषल, पद्य, पज्ज
शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलः पद्यः पज्जश्च कथ्यते
verse 2.1.1.586
page 0066
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पद्यः
Root: पद्य
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Capable of having foot-marks
Shloka(s):
3|1|47|2 पद्यः पदाङ्कयोग्यः स्यात् त्रिष्वेते पङ्किलादयः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
3|1|47|2 पद्यः (पद्य) (पुं) Capable of having foot-marks
3|1|47|2 पद्या (पद्य) (स्त्री) Capable of having foot-marks
3|1|47|2 पद्यम् (पद्य) (नपुं) Capable of having foot-marks
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः भूमिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पद्यं,
क्ली,
(पदं चरणमर्हतीति पद + यत् ।)कविकृतिः श्लोकः इत्यमरः ३१
तस्य लक्षणं यथा, छन्दोमञ्जर्य्याम् ।“पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्बिधा ।वृत्तमक्षरसंख्यातं जातिर्मात्राकृता भवेत्
”(तत्तु अन्वयगतिवशात् मुक्तकयुग्मकसन्दानितक-कलापककुलकभेदात् पञ्चविधम् यदुक्तं साहित्य-दर्पणे २८७ ।“छन्दोबद्धपदं पद्यं तेनैकेन मुक्तकम् ।द्बाभ्यान्तु युग्मकं सन्दानितकं त्रिभिरिष्यते
कलापकं चतुर्भिश्च पञ्चभिः कुलकं मतम्
”“तदूर्द्ध्वं कुलकं स्मृतम् ।” इति क्वचित् पाठः
)शाठ्यम् इति जटाधरः
(“पदमस्मिन्दृश्यम् ।” ८७ इति यत् नाति-शुष्ककर्द्दमः इति सिद्धान्तकौमुदी
)
पद्यः,
पुं,
(पद्भ्यां जातः पद + यत् ।) शूद्रः ।इति मेदिनी
(यदुक्तं यजुषि ।“ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः ।ऊरूतदस्य यद् वैश्यः पद्भ्यां शूद्रोव्यजायत
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पद्य
न०
पदं चरणमर्हति पद + यत् कविकृते चतुश्चरणा-त्मके “पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्विधा” इत्युक्ते१ वाक्यभेदे पदव्यां स्त्री पद्भ्यां जातः यत् शूद्रेपु० “पद्भ्यां शूद्रो अजायत” यजु० ३१ ११ पदं विध्यति यत् ।५ शर्करायां स्त्री पदमस्मिन् दृश्यते यत् नातिशुष्केकर्दमे सि० कौ० स्तुतौ विश्वः पथि स्त्री अमरः
Capeller
German
प॑द्य auf den Fuß o. Vers bezüglich
f.
प॑द्या Fuß-, Huftritt (nur Pl.)
n.
Vers,
gebundene Rede, Poesie.
Grassman
German
pádya, a., den Fuss [pád] betreffend, zum Fusse gehörig.
-ena rápasā {566, 1}—_{566, 3}.
[pl. n.] vápūṃṣi {289, 14}.
Burnouf
French
पद्य पद्य a. (sfx. य) qui fait partie d'un mot, tg.
-- S.
n.
partie de mot, tg.
mètre poétique.
Qqf. bassesse. -- S.
f.
पद्या hymne
chant mesuré.
Route. -- S.
m.
śūdra [né des
pieds de Brahmā].
Stchoupak
French
पद्य-
a. qui a rapport au pied
nt. vers, poésie.