| YouTube Channel

पद्मिनी (padminI)

 
Spoken Sanskrit
English
पद्मिनी - padminI -
f.
- lotus
पद्मिनी - padminI -
f.
- lotusplant
पद्मिनी - padminI -
f.
- female elephant
पद्मिनी - padminI -
f.
- lotus-stalk
पद्मिनी - padminI -
f.
- sacred lotus [ Nelumbo nucifera - Bot. ]
पद्मिनी - padminI -
f.
- multitude of lotuses or a lotus-pond
पद्मिनी - padminI -
f.
- particular magical art
पद्मिनी - padminI -
f.
- excellent woman
पद्मिनी - padminI -
f.
- woman belonging to the first of the 4 classes into which the sex is divided
पद्मिनी - padminI -
f.
- lotus
किञ्जल - kiJjala -
m.
- lotus
पुष्कर - puSkara -
n.
- bluelotus
पद्मिनी - padminI -
f.
- lotusplant
मृणाल - mRNAla -
n.
- fibrousrootoflotus
दलकोमल - dalakomala - lotus
सरुद्भव - sarudbhava - lotus
तोयज - toyaja -
adj.
- lotus
मृणालिनी - mRNAlinI -
f.
- lotus
अनीकिनी - anIkinI -
f.
- lotus
अम्बुरुहिणी - amburuhiNI -
f.
- lotus
उत्पलिनी - utpalinI -
f.
- lotus
जलजा - jalajA -
f.
- lotus
नलिनी - nalinI -
f.
- lotus
सूक - sUka -
m.
- lotus
गम्भीर - gambhIra -
m.
- lotus
नीरज - nIraja -
m.
- lotus
पर्णसि - parNasi -
m.
- lotus
मदनार्णव - madanArNava -
m.
- lotus
वारिज - vArija -
m.
- lotus
पद्मिनी - padminI -
f.
- lotus-stalk
पद्मनाल - padmanAla -
m.
- lotus stalk
नालक - nAlaka -
adj.
- lotus-stalk
बिसग्रन्थि - bisagranthi -
m.
- knot on a lotus-stalk
पद्मतन्तु - padmatantu -
m.
- fibre of a lotus-stalk
कमलबालनाल - kamalabAlanAla -
n.
- stalk of a young lotus
नलिनीरुह - nalinIruha -
n.
- fibres of a lotus-stalk
कोरक - koraka -
m.
n.
- fibres of the stalk of a lotus
कोमलक - komalaka -
n.
- fibres of the stalk of a lotus
क्रौञ्चादन - krauJcAdana -
n.
- fibres of the stalk of the lotus
कण्ठनाल - kaNThanAla -
n.
- throat compared to a lotus-stalk
कमलबालनालयते { कमलबालनालय } - kamalabAlanAlayate { kamalabAlanAlaya } - verb - be like the stalk of a young lotus
Apte
English
पद्मिनी [padminī], 1 The lotus plant
पद्मिनी नक्तमुन्निद्रा Kāv.4.45
सुरगज इव बिभ्रत् पद्मिनीं दन्तलग्नाम्
Ku.*
3.76
R.*
16.68
Me.*
83
M.*
2.13
निरास भृङ्गं कुपितेव पद्मिनी
Bk.*
2.6.
An assemblage of lotus flowers.
A pond or lake abounding in lotuses
पुष्पैश्चान्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या सपद्मया
Rām.*
3.1.6
क्षीणतोयानिलार्काभ्यां हतत्विडिव पद्मिनी बभूव पाण्डवी सेना तव पुत्रस्य तेजसा
Mb.
* 7.153.2.
The fibrous stalk of a lotus.
A female elephant.
A woman of the first of the four classes into which writers on erotical science divide women
the रतिमञ्जरी thus defines her: भवति कमलनेत्रा नासिकाक्षुद्ररन्ध्रा अविरलकुच- युग्मा चारुकेशी कृशाङ्गी मृदुवचनसुशीला गीतवाद्यानुरक्ता सकलतनु- सुवेशा पद्मिनी पद्मगन्धा
Comp.
-ईशः, -कान्तः, -वल्लभः the sun. -कण्टकः
a.
kind of leprosy. -खण्डम्, -षण्डम् a multitude of lotuses
a place abounding in lotuses.
Apte 1890
English
पद्मिनी 1 The lotus plant
सुरगज इव बिभ्रत् पद्मिनीं दंतलग्नां Ku. 3. 76
R. 16. 68
Me. 83
M. 2. 13.
2 An assemblage of lotus flowers.
3 A pond or lake abounding in lotuses.
4 The fibrous stalk of a lotus.
5 A female elephant.
6 A woman of the first of the four classes into which writers on erotical science divide women
the रतिमंजरी thus defines her:
भवति कमलनेत्रा नासिकाक्षुद्ररंध्रा अविरलकुचयुग्मा चारुकेशी कृशांगी मृदुवचनसुशीला गीतवाद्यानुरक्ता सकलतनुसुवेशा पद्मिनी पद्मगंधा ॥.
Comp.
ईशः,
कांतः,
वल्लभः the sun.
खंडं,
षंडं a multitude of lotuses
a place abounding in lotuses.
Monier Williams Cologne
English
पद्मिनी a
f.
See next.
पद्मिनी b
f.
(of prec. ) Nelumbium Speciosum, a lotus (the whole plant, ifc. °नीक,
mfn.
cf.
अब्जिनी, नलिनी
&c.
)
a multitude of lotuses or a lotus-pond,
MBh.
Kāv.
&c.
(cf. g. पुष्करादि)
a l°-stalk,
L.
a female elephant,
L.
a partic. magical art,
MārkP.
an excellent woman, a woman belonging to the first of the 4 classes into which the sex is divided,
RTL.
389
N.
of sev. women, Siṃhās.
Apte Hindi
Hindi
पद्मिनी
स्त्री*
- पद्म + इनि+ङीप्
कमल का पौधा
पद्मिनी
स्त्री*
- पद्म + इनि+ङीप्
कमलफूलों का समूह
पद्मिनी
स्त्री*
- पद्म + इनि+ङीप्
सरोवर या झील जिसमें कमल लगे हुए हों
पद्मिनी
स्त्री*
- पद्म + इनि+ङीप्
कमल का रेशेदार डंठल
पद्मिनी
स्त्री*
- पद्म + इनि+ङीप्
हथिनी
पद्मिनी
स्त्री*
- पद्म + इनि+ङीप्
"रतिशास्त्र के लेखकों ने स्त्रियों के चार भेद किये हैं उसमें प्रथम प्रकार की स्त्री, "
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पद्मिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷ್ಮಿ
निष्पत्तिः - > "इनिः" (५-२-११५)। "ङीप्" (४-१-५)
व्युत्पत्तिः - > पद्ममस्या अस्ति
पद्मिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮಲಗಳ ಸಮೂಹ
प्रयोगाः - > "सकमलमुखहासं वीक्षितः पद्मिनीभिः"
उल्लेखाः - > माघ० ११-४७
विस्तारः - > "पद्मिनी योषिदन्तरे। अब्जेऽब्जिन्यां सरस्यां च" हेम०
पद्मिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಶ/ಸರೋವರ
पद्मिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮಲ ಲತೆ/ತಾವರೆ ಬಳ್ಳಿ
पद्मिनी
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮಿನೀ ಜಾತಿಯ ಹೆಂಗಸು
L R Vaidya
English
padminI {% f. %} 1. the lotus-plant, जातां मन्ये शिशिरमथितां पद्मिनीं वान्यरूपाम् Megh.ii.20, K.S.iii.76
2. a multitude of lotuses
3. a lake abounding in lotuses
4. a female elephant
5. a woman of the first of the four classes, into which the sex is divided
(she is thus described- भवति कमलनेत्रा नासिकाक्षुद्ररंध्रा अविरलकुचयुग्मा दीर्घकेशी कृशांगी मृदुचरणसुशीला गीतनृत्यानुरक्ता सकलतनुसुवेशा पद्मिनी पद्मगंधा).
Bopp
Latin
पद्मिनी f. (a पद्म s. इन् in fem.) nymphaearum multitudo,
lacus nymphaeis abundans. N. 13. 10. 16. 15.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पद्मिनी N. einer °kl. Stadt, S II, 345, 15.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
पद्मिनी
noun
कमलानां समूहः।
"तेन पद्मिन्यः एकं पद्मम् ईश्वराय अर्पितम्।"
Synonyms:
कमलिनी, पद्मिनी, मृणालिनी
noun
कमलस्य लघुः क्षुपः।
"एषा कमलिनी कुत्र प्राप्ता।"
Synonyms:
पद्मिनी
noun
चतुर्विधस्त्रीमध्ये स्त्रीविशेषः।
"पद्मिनी कोमलाङ्गी सुशीला रूपवती तथा पतिव्रता अस्ति।"
Synonyms:
कुञ्जरी, गजी, पद्मिनी, हस्तिनी, करेणुका, करभी, पुष्करिणी, इभ्या
noun
स्त्रीत्वविशिष्टः गजः।
"व्याधात् शावकं मोचयितुं कुञ्जरी आक्रमणम् अकरोत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पद्मिनी,
स्त्री,
(पद्मानि सन्त्यस्याम् पुष्करा-दित्वादिनिः ।) पद्मयुक्तदेशः पद्मसमूहः ।पद्मलता इति भरतः
तत्पर्य्यायः ।नलिनी विसिनी इत्यमरः १० ३९
मृणालिनी कमलिनी पुटकिनी पङ्क-जिनी सरोजिनी इति माधवः
नालिकिंनी नालीकिनी १० अरबिन्दिनी ११ ।इति कोषान्तरम्
अम्भोजिनी १२ पुष्क-रिणी १३ जम्बालिनी १४ इति शब्दरत्ना-वली
अब्जिनी १५ तस्या लक्षणं यथा, --“मूलनालदलोत्फुल्लफलैः समुदिता पुनः ।पद्मिनी प्रोच्यते प्राज्ञैर्विसिन्यादिश्च सा स्मृता
”तस्या गुणाः ।“पद्मिनी मधुरा तिक्ता कषाया शिशिरा परा ।पित्तक्रिमिशोषवान्तिभ्रान्तिसन्तापदोषहृत्
”इति राजनिर्घण्टः
*
(पद्मं पद्मगन्धोऽस्त्यस्याः पद्मस्य गन्ध इव गन्धोविद्यते शरीरे यस्या इति तात्पर्य्यार्थः अत्रतु पद्म-गन्धयोस्तादात्म्यमङ्गीकृत्यैव समासः कल्पितः ।)चतुर्व्विधस्त्रीमध्ये स्त्रीविशेषः तस्या लक्षणंयथा, --“भवति कमलनेत्रा नासिकाक्षुद्ररन्ध्राअविरलकुचयुग्मा दीर्घकेशी कृशाङ्गी ।मृदुवचनसुशीला नृत्यगीतानुरक्तासकलतनुसुवेशा पद्मिनी पद्मगन्धा
”इति रतिमञ्जरी
*
(अस्या रतिप्रकारः यदुक्तः तत्रैव २८ ।“कुचं करेण संमर्द्य पीडयेदधरं दृढम् ।रमणं पद्मबन्धेन पद्मिनीरतिमादिशेत्
”)सरोवरम् पद्मम् इति विश्वः
(यथा, कुमारे ७६ ।“सुरगज इव बिभ्रत् पद्मिनीं दन्तलग्नांप्रतिपथगतिरासीद् वेगदीर्घीकृताङ्गः
”)मृणालम् इति शब्दमाला
हस्तिनी इतिधरणिः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पद्मिनी स्त्री पद्मं विद्यतेऽस्याः पुष्करा० इनि अभिधानात्स्त्रीत्वम् पद्मयुक्तदेशे पद्मधारिणि विष्णौ
पु०
“पद्मीपद्मनिभेक्षणः” विष्णुसं० तस्य शङ्खचक्रगदापद्मधारित्वात्तथात्वम् पद्मधारिमात्रे
त्रि०
स्त्रियां ङीप् हस्तिनिपु० अमरः पद्मानां समूहः इनि पद्मसमूहे पद्म-लतायाञ्च अमरः “सूननालदलोत्फुल्लफलैः सा लतिकापुनः पद्मिनीत्युच्यते प्राज्ञैर्विसिन्यादिश्च सा स्मृता ।पद्मिनी मधुरा तिक्ता कषाया शिशिरा सरा पित्त-कृमिशोषवान्तिभ्रान्तिसन्तापदोषहृत्” राजनि० “भवतिकमलनेत्रा नासिकाक्षुद्ररन्ध्रा अविरलकुचयुग्मा दीर्घ-केशी कृशाङ्गी मृदुचरणसुशीला गीतनृत्यानुरक्ता सक-लतनुसुवेशा पद्मिनी पद्मगन्धा” रतिमञ्जर्य्युक्तलक्षणयुक्ते९ स्त्रीभेदे “पद्मिती शशके तुष्टा” इति तन्त्रोक्तम् ।१० सरोवरे ११ पद्मे विश्वः १२ मृणाले शब्द माला
Capeller
German
पद्मिनी
f.
Taglotus, Wasserrose
Lotusteich.