| YouTube Channel

पद्मासन (padmAsana)

 
शब्दसागरः
English
पद्मासन
n.
(-नं) A posture in religious meditation, sitting with the
thighs crossed, one hand resting on the left thigh, the other held
up with the thumb upon the heart
the eyes directed to the
tip of the nose.
2. A seat or throne made in the shape of a
lotus, one especially on which idols are placed.
m.
(-नः)
1. A
name of BRAMHĀ.
2. The sun.
E.
पद्म a lotus, and आसन sitting.
Capeller Eng
English
1 पद्मासन
n.
lotus-seat.
2 पद्मासन
m.
E.
of Brahman (the lotus-seated).
Yates
English
पद्मा_सन (नं) 1.
n.
Posture of
Bud-
dha in meditation
a lotus-like
throne.
m.
Brahmā
the sun.
Wilson
English
पद्मासन
n.
(-नं) A posture in religious meditation, sitting with
the thighs crossed, one hand resting on the left thigh, the other held up with
the thumb upon the heart
the eyes directed to the tip of the nose.
2 A seat or throne made in the shape of a lotus, one especially on which idols
are placed.
m.
(-नः)
1 A name of BRAHMĀ.
2 The sun.
E.
पद्म a lotus, and आसन sitting.
Monier Williams Cologne
English
पद्मासन
n.
a as seat (esp. of an idol),
Hariv.
Kum.
a partic. posture in religious meditation,
Bhartṛ.
(cf.
MWB.
240)
a kind of coitus,
L.
पद्मासन mf(आ)n. sitting in a or in the position called Padmāsana (-ता
f.
,
Cat.
)
पद्मासन
m.
N.
of Brahmā,
VP.
of Śiva,
Śivag.
the sun,
L.
Macdonell
English
पद्मासन padma‿āsana,
n.
lotus-seat
kind 🞄of sitting posture in religious absorption.
Hindi
Hindi
पद्मासन
Apte Hindi
Hindi
पद्मासनम्
नपुं*
पद्मम्-आसनम् -
कमल पीठ
पद्मासनम्
नपुं*
पद्मम्-आसनम् -
एक प्रकार का योगासन
पद्मासनः
पुं*
पद्मम्-आसनः -
जगत्स्रष्टा ब्रह्मा या विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पद्मासन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮ/ಚತುರ್ಮುಖ
व्युत्पत्तिः - > पद्ममासनं यस्य
पद्मासन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮರೂಪವಾದ ಆಸನ
प्रयोगाः - > "प्रणेमतुस्तौ पितरौ प्रजानां पद्मासनस्थाय पितामहाय"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-८६
पद्मासन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯೋಗಾಂಗವಾದ ಒಂದು ಆಸನ
विस्तारः - > ಎಡಮಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಬಲಗಾಲನ್ನೂ ಬಲಮಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಎಡಗಾಲನ್ನೂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನೂ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ತಂದು ಅಂಗುಷ್ಠಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಗಲ್ಲ(ಚಿಬುಕ)ವನ್ನು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಾಸಾಗ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಕೂರುವುದು ಪದ್ಮಾಸನ. "वामोरूपरि दक्षिणं चरणं संस्थाप्य वामं तथा दक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम्। अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासाग्रमालोकयेदेतद्व्याधिविनाशकारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते" हठ० १-४४
पद्मासन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತಾರ್ಚನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೂಡುವ ಒಂದು ಆಸನ
विस्तारः - > "ऊरुमूले वामपादं पुनस्तु दक्षिणं पदम्। वामोरौ स्थापयित्वा तु पद्मासनमिति स्मृतम्"
L R Vaidya
English
padma-Asana {% (I) m. %} an epithet of Brahman (m.).
padma-Asana {% (II) n. %} 1. a lotus-seat, K.S.vii.86
2. a particular posture in religious meditation.
Indian Epigraphical Glossary
English
padm-āsana (IA 18), used to indicate ‘the sun’
cf. padma-
sadman.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पद्मासनं,
क्ली,
(पद्ममिव पद्माकारेण बद्धमित्यर्थः ।आसनम् ।) योगासनविशेषः यथा, --“वामोरूपरि दक्षिणं नियमतः संस्थाप्य वामंतथादक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्या कराभ्यांधृतम् ।अङ्गुष्ठं हृदये निधाय चिवुकं नासाग्रमालोकये-देतद्व्याधिविकारनाशनकरं पद्मासनं प्रोच्यते
”अन्यदत्रापि ।“वामोरूपरि दक्षिणं हि चरणं संस्थाप्य वामंतथा-प्यन्योरूपरि तस्य बन्धनविधौ धृत्वा कराभ्यांदृढम् ।अङ्गुष्ठं हृदये निधाय चिवुंकं नासाग्रमालोकये-देतद्व्याधिविनाशकारि यमिनां पद्मासनंप्रोच्यते
”इति गोरक्षसंहिता
(मत्स्येन्द्रनाथाभिमतं पद्मासनं यथा, हठयोग-दीपिकायाम् ४४-४७ ।“वामोरूपरिदक्षिणं चरणं संस्थाप्य वामं तथादक्षोरूपरि पश्चिमेन् विधिना धृत्वा कराम्यां दृढं ।अङ्गुष्ठौ हृदये निघाय चिवुकं नासाग्र-मालोकयेदेतद्व्याधिविनाशकारि यमिनांपद्मासनं प्रोच्यते
उत्तानौ चरणौ कृत्वा ऊरुसंस्थौ प्रयत्नतः ।ऊरुमध्ये तथोत्तानौ पाणी कृत्वा ततोदृशौ
नासाग्रे विन्यसेद्राजदन्तमूले तु जिह्वया ।उत्तम्भ्य चिवुकं वक्षस्युत्थाप्य पवनं शनैः
इदं पद्मासनं प्रोक्तं सर्व्वव्याधिविनाशनम् ।दुर्लभं येन केनापि धीमता लभ्यते भुवि
”)पूजार्थं धातुमयपद्माकारासनञ्च ।(रतिविषयकपद्मासनम् यथा, रतिमञ्जर्य्याम् ४०“पद्मासनो नागपादो लतावेष्टोऽर्द्धसंपुटः
”तल्लक्षणं यथा, तत्रैव ४२ ।“हस्ताभ्याञ्च समालिङ्ग्य नारीं पद्मासनोपरि ।रमेद्गाढं समाकृष्य बन्धोऽयं पद्मसंज्ञकः
”)
पद्मासनः,
पुं,
(पद्मं विष्णुनाभिकमलं आसनंयस्य ।) ब्रह्मा कमलासनः इत्यमरदर्शनात्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पद्मासन “ऊरुमूले वामपादं पुनस्तु दक्षिणं पदम् ।वामोरौ स्थापयित्वा तु पद्मासनमिति स्मृतम्” जाम-लोक्ते आसनमेदे अस्यैव प्रकारभेदः तन्त्रसारे योगा-ङ्गतया उक्तः तच्च ८८६ पृ० दर्शितम् एवमन्यदपि तल्ल-क्षणं योगाङ्गतया ध्येयं बद्बपद्मासनमहापद्मसनेतिच तस्यैव प्रकारभेदः देवपूजार्थे पद्माकारे आसनभेदेपद्ममासनं यस्य कमलासने ब्रह्मणि
पु०
Capeller
German
1. पद्मासन
n.
Lotussitz.
2. पद्मासन
m.
in einem Lotus sitzend
Bein. Brahman's.