| YouTube Channel

पद्धती (paddhatI)

 
Apte Hindi
Hindi
पद्धती
स्त्री*
 पद्-हती -
"रास्ता, पथ, मार्ग, बटिया"
पद्धती
स्त्री*
 पद्-हती -
"रेखा, पंक्ति, शृंखला"
पद्धती
स्त्री*
 पद्-हती -
"उपनाम, वंशनाम, उपाधि या विशेषण, व्यक्तिवाचक संज्ञा शब्दों के समास में प्रयुक्त होने वाला शब्द जो जाति या व्यवसाय का बोधक हो"
पद्धती
स्त्री*
 पद्-हती -
विवाहादि विधि को सूचित करने वाली पुस्तक
L R Vaidya
English
padDatI {% f. %} 1. a way, a road (lit. and fig.), R.vi.55, xi.87, iii.46
2. a line, a row
3. a model, R.xv.33
4. a word at the end of compounds denoting caste or occupation, (e.g. गुप्त, दास &c.).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मार्गः, पन्थाः, अयनम्, वर्त्म, सृतिः, पद्या, वर्तनिः, शरणिः, पद्धती, वर्तनिः, अध्वा, वीथिः, सरणिः, पद्धतिः, पदविः, पदवी, पद्वा, पित्सलम्, प्रचरः, प्रपथः, माचः, माथः, मारुण्डः, रन्तुः, वहः, प्रपाथ पेण्डः, अमनिः, इतम्, एमा, एवा, गन्तुः
noun
येन गत्वा गन्तव्यं प्राप्यते।
"विमानस्यापि विशिष्टः मार्गः अस्ति।"
Synonyms:
 मार्गः, पथः, पन्थाः, अध्वा, वर्त्म, वर्त्मनी, वर्त्मनिः, अयनम्, वर्त्तनम्, वर्त्तनी, वर्त्तनिः, सरणी, सरणिः, पदवी, पद्धतिः, पद्धती, पद्या, पद्वा, पदविः, सृतिः, सञ्चरः, पद्वः, उपनिष्क्रमणम्, एकपदी, एकपाद्, तरः, वीथिः, शरणिः, एकपदी, एकपाद्, तरः, वीथिः, माचः, माठः, माठ्यः, प्रपाथः, पित्सलम्, खुल्लमः
noun
एकस्थानाद् अन्यस्थानं गन्तुम् उपयुज्यमानः भूभागः यः गमनस्य आधारो भवति।
"मम गृहम् अस्मिन् एव मार्गस्य वामतः वर्तते। "
Synonyms:
 पङ्क्तिः, श्रेणिः, श्रेणी, राजिः, राजी, आवलिः, आवली, पद्धतिः, पद्धती, राजिका, ततिः, वीथिः, विथी, आलिः, आली, पालिः, पाली, धारणी, रेखा, सरणिः, सरणी, माला, विञ्चोली
noun
सजातीयवस्तूनां सक्रमं रचनायाः परम्परा।
"जनाः पङ्क्त्याम् उपविश्य भोजनं गृह्णन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पद्धती,
स्त्री,
 (पद्भ्यां हन्ति गच्छतीति । हनगतौ + क्तिन् । “हिमकाषिहतिषुच ।” ६ । ३ । ५४ । इति पद्भावः । “बह्वादिभ्यश्च ।”४ । १ । ४५ । इति वा ङीष् ।) वर्त्म । (यथा, रघुः३ । ४६ ।“पथः श्रुतेर्दर्शयितार ईश्वराःमलीमसामाददते न पद्धतिम् ॥
”)पंक्तिः । इति मेदिनी ॥
ग्रन्थार्थबोधकग्रन्थः ।इति हेमचन्द्रः ॥
पदवी । सा च घोषवसु-मित्रादिरूपा । यथा । “षष्ठेऽन्नप्राशनं मासियद्वेष्टं मङ्गलं कुले इति मनुवचनात् चूडाकार्य्यायथाकुलमिति याज्ञवल्क्यवचनात् देशानु-शिष्टं कुलधर्म्ममुख्यं सगोत्रधर्म्मं नहि संत्यजेच्चइति वामनपुराणाच्च संस्कारमात्रे कुलधर्म्मानु-रोधेन कालान्तरे मङ्गलविशेषाचरणवत्शूद्राणां नामकरणे वसुघोषादिरूपपद्धतियुक्त-नामत्वञ्च बोध्यम् । एवमेव कुल्लूकभट्टः ।” इत्यु-द्वाहतत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पद्धति(ती) स्त्री पादेन हन्यते गम्यते हन--गतौ आधारेक्तिन् पदादेशः वा ङीप् । १ पथि २ पङ्क्तौ च मेदि० ।३ ग्रन्थस्य निष्कृष्टार्थबोधके ग्रन्थभेदे हेमच० । ४ उपनाम-भेदे स च शूद्रस्य यसुघोषादिः । “शूद्राणां नामकरणेवसुथोषमित्रादिरूपपद्धतियुक्तनामत्वम्” उद्वा० रघु० ।