| YouTube Channel

पथ्य (pathya)

 
शब्दसागरः
English
पथ्य
mfn.
(-थ्यः-थ्या-थ्यं) Proper, fit, suitable, agreeing with, but applied
chiefly medically, with respect to diet, regimen, &c.
mf. (-थ्यः-
थ्या) Yellow Myrobalan, (Terminalia chebula.)
n.
(-थ्यं) Sea salt.
E.
पथ् to go, यत्
aff.
Capeller Eng
English
पथ्य
a.
customary, normal, regular, suitable, fit,
proper.
n.
fortune, good lock
hail to (gen. or
dat.
)! —f. पथ्या॑
path, way
w.
रेव॑ती & स्वस्ति॑ the rich path (personif. as the
goddess of fortune).
Yates
English
पथ्य (थ्यः-थ्या-थ्यं)
a. Proper, fit, as diet.
m.
f.
Yellow myrobalan.
Wilson
English
पथ्य
mfn.
(-थ्यः-थ्या-थ्यं) Proper, fit, suitable, agreeing with,
but applied chiefly medically, with respect to diet, regimen, &c.
mf.
(-थ्यः-थ्या) Yellow Myrobalan, (Terminalia chebula.)
n.
(-थ्यं) Sea
salt.
E.
पथ to go, यत्
aff.
Apte
English
पथ्य [pathya],
a.
[पथि साधु दिगा ˚यत् इनो लोपः]
Salutary, wholesome, beneficial, agreeing with (said of a medicine, diet, advice
&c.
)
अप्रियस्य पथ्यस्य वक्ता श्रोता दुर्लभः Rām.
पथ्यं चैषां मम चैव ब्रवीहि
Mb.
* 3.4.2
Y.*
3.65
पथ्यमन्नम्
&c.
Fit, proper
suitable (in general).-थ्या A road, way.
थ्यम् Wholesome diet
as in पथ्याशी स्वामी वर्तते.
Welfare, well being
उत्तिष्ठमानस्तु परो नोपेक्ष्यः पथ्यमिच्छता
Śi.*
2.1
Pt.*
1.234
Comp.
-अपथ्यम् the class of things that are considered wholesome or hurtful in disease.
Apte 1890
English
पथ्य a. [पथि साधु दिगा व्यत् इनो लोपः] 1 Salutary, wholesome, beneficial, agreeing with (said of a medicine, diet, advice &c.)
अप्रियस्य पथ्यस्य वक्ता श्रोता दुर्लभः Rām.
Y. 3. 65
पथ्यमन्नं &c.
2 Fit, proper
suitable (in general).
थ्या A road, way.
थ्यं 1 Wholesome diet
as in पथ्याशी स्वामी वर्तते.
2 Welfare, wellbeing
उत्तिष्ठमानस्तु परो नोपेक्ष्यः पथ्यमिच्छता Śi. 2. 10
Pt. 1. 234.
Comp.
अपथ्यं the class of things that are considered wholesome or hurtful in disease.
Monier Williams Cologne
English
पथ्य
mfn.
‘belonging to the way’, suitable, fit, proper, wholesome, salutary (lit. and fig.
esp.
said of diet in a medical sense),
Yājñ.
MBh.
Suśr.
&c.
containing elements or leading forms, regular, normal,
Lāṭy.
Nid.
पथ्य
m.
Terminalia Chebula or Citrina,
L.
N.
of a teacher of
AV.
पथ्य
n.
a species of salt,
L.
Monier Williams 1872
English
पथ्य, अस्, आ, अम् (lit. belonging to a road,
suitable for the way or course of anything), proper,
fit, suitable, salutary, wholesome, agreeing with,
(often said in a medical sense of diet, regimen, &c.)
according to rule, containing elements or leading
forms
(अस्), m. Terminalia Chebula or Citrina
N. of a teacher of the Atharva-veda
(आ), f. a path,
way, road, (पथ्या रेवती, f., Ved. ‘the rich path,
personified as a deity of happiness and welfare)
the
tree Terminalia Chebula or Citrina
other plants
(= मृगेर्वारु, चिर्भिटा, बन्ध्या, कर्कोटकी)
N. of several metres, a sort of Bṛhatī
a kind of
Paṅkti
a kind of Āryā
a kind of Vaktra
(अम्),
n. a species of salt
[cf. अ-पथ्य।]
—पथ्य-शाक,
अस्, m. a species of vegetable.
—पथ्यापथ्य
(°य-अप्°), अम्, n. ‘wholesome and unwholesome,
the class of things that are considered beneficial or
hurtful in disease.
—पथ्याशिन् (°य-आश्°), ई, इनी, इ,
eating or an eater of wholesome diet.
Macdonell
English
पथ्य path-ya,
a.
(relating to or fit for the 🞄way or progress of a thing), customary, 🞄regular
proper, suitable
salutary
advantageous
🞄ā̂,
f.
path, way: revátī, bounteous 🞄path, personified as genius of plenty.
Benfey
English
पथ्य पथ्य, i. e. पथ + य,
I.
adj.
,
f.
या, Furthering, Böhtl. Ind. Spr. 448.
Fit, suitable, salutary, Pañc. 69, 17.
II.
f.
या, Yellow myrobalan, Terminalia
chebula.
--
Comp.
अ-,
adj.
unfit, un-
wholesome, Yājñ. 3, 65.
Hindi
Hindi
उपयुक्त
Apte Hindi
Hindi
पथ्य
वि* - पथिन् + यत् + इनो लोपः
"स्वास्थ्यप्रद, स्वास्थ्यवर्धक, कल्याणकारी, उपयोगी (औषधि, आहार, सम्मति आदि)"
पथ्य
वि* - पथिन् + यत् + इनो लोपः
"योग्य उचित, उपयुक्त"
पथ्यम्
नपुं*
- पथिन् + यत् + इनो लोपः
स्वास्थ्यबर्धक या पौष्टिक आहार
पथ्यम्
नपुं*
- पथिन् + यत् + इनो लोपः
"कल्याण, कुशलक्षेम"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पथ्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿತ
पथ्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆರೋಗ್ಯ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९२)
व्युत्पत्तिः - > पथोऽनपेतः
प्रयोगाः - > "उत्तिष्ठमानस्तु परो नोपेक्ष्यः पथ्यमिच्छता"
उल्लेखाः - > माघ० २-१०
पथ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಡದಿರುವ/ದಾರಿತಪ್ಪಿ ನಡೆಯದಿರುವ
पथ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧುವಾದ/ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರುವ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९८)
व्युत्पत्तिः - > पथि साधुः
पथ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ/ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-१-५४)
व्युत्पत्तिः - > पथि भवः
पथ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಿತವಾದ
पथ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ
L R Vaidya
English
paTya {% (I) a. (f. थ्या) %} 1. Wholesome, salutary, beneficial (as diet or advice), Yaj.iii.65
2. fit, proper, suitable.
paTya {% (II) n. %} 1. Wholesome diet
2. well-being, welfare.
Bopp
Latin
पथ्य (a पथ् ire, nisi a पथिन् vel पथ via, s. य, v. gr. 651.)
conveniens, aptus.
Lanman
English
pathya, a. (pertaining to the way, course,
or progress of a thing, and so) suitable,
wholesome
pathyā́, f. pathway. [path,
1212d 1.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पथ्य °health, Vās. 248, 2. °diet prescribed by a physician, Harṣac. 172, 11
176, 8.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dge ba
१) आरिष्ट २) कल्याण ३= कुशल ४) क्षेम ५) पथ्य ६) भद्र ७) भव्य ८) शम् ९) शिव १०) शुभ ११) श्रेयस् १२) साधु १३) सुकृत १४) स्वस्ति १५)
पुराणम्
English
पथ्य / PATHYA. A great preceptor in the tradition of ancient Gurus. (See under guruparamparā).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पथ्यं, त्रि, (पथिन् + “धर्म्मपथ्यर्थन्यायादनपेते ।”४ ९२ इति यत् ।) चिकित्सादौ हित-कारकम् तत्पर्य्यायः करणम् हितम् ।इति शब्दचन्द्रिका
आत्मीयम् आयुष्यम्५ सैन्धवे क्ली इति राजनिर्घण्टः
पथ्यः,
पुं,
(पथि साघुः दिगादित्वात् यत् इनो-लोपः ।) हरीतकीवृक्षः यथा, --शिवायां वनतिक्तः स्यात् पथ्यः सुन्दरमातृकौ ।”इति शब्दमाला
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पथ्य
त्रि०
पथि साधु दिगा० यत् इनो लोपः मार्गसाघौपथोऽनपेतः यत् हिते चिकित्सादौ हितकारका-रकभोज्यद्रव्यभेदे पथ्यञ्च अपय्यशब्दे २६६ पृ० सुश्रु-तोक्त हिताहितीध्याये दर्शितम् रोगभेदे पथ्यापश्ह्यङ्गवैद्यके प्रसिद्धं विस्तरभयान्नोक्तम् हरितकीवृक्षे
पु०
शब्दमाला अमरे स्त्री मृगेर्वारौ चिर्भिटायां७ बन्द्याकर्कट्याञ्च स्त्री राजनि० मात्रावृत्तभेदे स्त्री“त्रिष्वंशकेषु दलयोराद्येषु दृश्यते यस्याः पथ्येतिनाम तस्याः प्रकीर्त्तितं नागराजेन” वृ० र०
Capeller
German
पथ्य herkömmlich, regelmäßigig, angemessen,
zuträglich, ersprießlich
n.
Glück, Heil
dem (Gen. o. Dat.)! पथ्या᳡ Weg, Pfad,
रेव॑ती der reiche Pfad (personif. als
Göttin des Wohlstandes).
Stchoupak
French
पथ्य-
a. adapté, convenable, salutaire
nt. diète (prescrite par le
médecin), bien-être
-आ-
f.
chemin
n.
d'une femme.