| YouTube Channel

पथ (patha)

 
शब्दसागरः
English
पथ r. 1st. cl. (पथति) to go, to move. r. 10th. cl. (पाथयति) To throw, to
cast, to despatch or send
(इ) पथि, r. 1st. and 10th. cls. (पन्थति
पन्थयति) To go, to proceed, to travel. गतौ भ्वा० पर० सक० सेट् । वा चुरा
उभ० पक्षे भ्वा० पर० सक० सेट् इदित् ।
पथ
m.
 (-थः) A road.
E.
 पथ् to go,
aff.
 अच्.
Capeller Eng
English
पथ
m.
 path, course, way (mostly
a.
 —°).
Yates
English
पथ पथति 1.
a. To go, to travel.
(कि, इ) पन्थति पन्थयति 1. 10.
a.
Idem. पाथयति 10.
a. To throw,
to cast
despatch, to send.
पथ (थः) 1.
m.
 A road.
Spoken Sanskrit
English
पथ - patha -
m.
 - road
मार्ग - mArga -
m.
 - road
कीदृशः मार्गः अयम् ! - kIdRzaHmArgaHayam! -
sent.
 - Whataroad!
एवमेव अग्रे गच्छन्तु - evamevaagregacchantu -
sent.
 - Gojustalongthisroad.
मार्गमध्ये अपघातः अभवत् - mArgamadhyeapaghAtaHabhavat -
sent.
 - Therewasanaccidentontheroad.
तर - tara -
adj.
 - road
वीथि - vIthi -
f.
 - road
सरणि - saraNi -
f.
 - road
पदवी - padavI -
f.
 - road
रथ्या - rathyA -
f.
 - road
अमनि - amani -
f.
 - road
पथ्या - pathyA -
f.
 - road
परिरथ्या - parirathyA -
f.
 - road
रन्तु - rantu -
f.
 - road
वर्तनी - vartanI -
f.
 - road
वीथिका - vIthikA -
f.
 - road
विशिखा - vizikhA -
f.
 - road
सृति - sRti -
f.
 - road
स्रुति - sruti -
f.
 - road
अध्वन् - adhvan -
m.
 - road
पथ - patha -
m.
 - road
मार्ग - mArga -
m.
 - road
कीदृशः मार्गः अयम् ! - kIdRzaHmArgaHayam! -
sent.
 - Whataroad!
एवमेव अग्रे गच्छन्तु - evamevaagregacchantu -
sent.
 - Gojustalongthisroad.
मार्गमध्ये अपघातः अभवत् - mArgamadhyeapaghAtaHabhavat -
sent.
 - Therewasanaccidentontheroad.
तर - tara -
adj.
 - road
वीथि - vIthi -
f.
 - road
सरणि - saraNi -
f.
 - road
पदवी - padavI -
f.
 - road
रथ्या - rathyA -
f.
 - road
अमनि - amani -
f.
 - road
पथ्या - pathyA -
f.
 - road
परिरथ्या - parirathyA -
f.
 - road
रन्तु - rantu -
f.
 - road
वर्तनी - vartanI -
f.
 - road
वीथिका - vIthikA -
f.
 - road
विशिखा - vizikhA -
f.
 - road
सृति - sRti -
f.
 - road
स्रुति - sruti -
f.
 - road
अध्वन् - adhvan -
m.
 - road
Wilson
English
पथ r. 1st cl. (पथति) To go, to move. r. 10th cl. (पथयति)
To throw, to cast, to despatch or send
(इ, ) पथि r. 1st and 10th cls.
(पन्थति पन्थयति) To go, to proceed, to travel.
पथ
m.
 (-थः) A road.
E.
 पथ to go,
aff.
 अच्.
Apte
English
पथः [pathḥ], A way, road
reach, course (at the end of
comp.
 )
पाणिस्पर्शाक्षमाभ्यां मृजितपथरुजो यो हरीन्द्रानुजाभ्याम्
Bhāg.*
 9.1.4.
Comp.
 -अतिथिः a traveller. -कल्पना juggling tricks. -दर्शक a guide
also पथोपदेशकः
Ratn.
Apte 1890
English
पथः A way, road
reach, course (at the end of comp.).
Comp.
अतिथिः a traveller.
कल्पना juggling tricks.
दर्शकः a guide.
Monier Williams Cologne
English
पथ
m.
 a way, path, road, course, reach,
MBh.
Kāv.
&c.
 (generally ifc. for पथिन्
cf.
Pāṇ.
 v, 4, 74).
Monier Williams 1872
English
पथ, अस्, m. (said to be fr. rt. 1. पत्
generally
only at the end of a comp.), a path, way, road,
course, reach
[cf. अ-पथ, अज-प्°, अदर्शन-प्°,
&c.
cf. also Zend पथन्, ‘way
’ Gr. πάτο-ς,
πατέ-ω, πόντο-ς
Lat. pon(t)-s, ponti-fex
Slav.
patĭ, ‘way
’ Old Germ. pad, fad, phat
Angl.
Sax. padh, päd
Hib. fath, ‘a district, field.’]
—पथ-कल्पना, f. juggling tricks, conjuring.
—पथ-दर्शक, अस्, m. ‘way-shower, ’ a guide,
conductor.
—पथातिथि (°थ-अत्°), इस्, m. a traveller,
wayfarer.
—पथे-ष्ठा, आस्, आस्, अम्, Ved. standing
in the way or on the road.
Macdonell
English
पथ path-a,
m.
 way, road, path (—°).
Benfey
English
पथ पथ,
1.
m.
 Way, reach, Rām.
3, 56, 3.
2. Latter part of comp. words
= पथिन्, A way, a road. अ-,
m.
 A
wrong way.
अपत्य-,
m.
 The vulva.
अर्ध-,
m.
 The half of a way.
आर्य-,
m.
 The road of the honourable ones.
उत्तरा- and उदक्पथ, i. e.
उदञ्च्-,
m.
 The northern country.
कुसिद-,
m.
An usurious way, Man. 8, 152.
जल-,
m.
 A sea voyage.
त्रि-,
n.
 Heaven,
earth, and the infernal regions. दक्-
षिणा-,
m.
 The southern country. दर्-
शन-,
m.
 Sight. दिक्पथ, i. e.
दिश्-,
m.
 The road of the country, Rājat. 5,
341. दृक्पथ, i. e.
दृश्-,
m.
 Sight,
Vikr. d. 95.
धर्म-,
m.
 The road of
virtue.
धूम-,
m.
 A sacrifice,
Bhāg. P. 4, 4, 10.
नक्षत्र-,
m.
 The starred
heaven.
नयन-,
m.
 Sight, Ve-
dāntas. in Chr. 206, 1.
पाषण्ड-,
m.
The way of the heretics, Daśak. in
Chr. 185, 6. बणिक्पथ, i. e.
बणिज्-,
m.
 Trade, Man. 1, 90.
रोमराजि-, i. e.
रोमन्-राजि- (m. ), A line of hair ex-
tending to the navel
in तनुरोम-
राजिपथ, The waist, Śiś. 9, 22.
वि-,
m.
 A bad road.
श्री-,
m.
 A high-
way. सत्प्°, i. e. सन्त्- (ptcple. pres. of
1. अस्),
m.
1. A good road.
2. Correct
conduct.
सु-,
I.
adj.
 Having good
roads, Lass. 97, 2 (था, ved. for थानि).
II.
m.
1. A good road.
2. Good con-
duct. -- Cf. πάτος
A.S. padh.
Apte Hindi
Hindi
पथः
पुं*
 - पथ् + क (घञर्थे)
"रास्था, मार्ग, प्रसार, किनारा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗ/ದಾರಿ
निष्पत्तिः - > पथे(गतौ) घञर्थे "कः" (३-३-५८)
व्युत्पत्तिः - > पतथत्यत्र
विस्तारः - > "वाटः पथश्च मार्गश्च" त्रिकाण्ड०
L R Vaidya
English
paTa {% m. %} A way, a road.
Bopp
Latin
पथ m. (r. पथ् s. अ) via, regio, in fine compp. IN. 1. 31.
(V. पथिन् et cf. gr. πάτος
germ. vet. pad, fad, phat,
pfat, Them. padi etc. via, semita
anglo-sax. padh,
paedh
hib. fath «a district, a field, a green, a lawn»,
fatha «a plain». V. पथिन्.)
Edgerton Buddhist Hybrid
English
patha, nt. (in Skt. m.), way: marutpathāni LV 〔117.9〕 (vs). See also Laṅkā-patha.
Lanman
English
patha, for path in cpds [1315c].
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 पथ्
मूलधातुः:
 पथ
धात्वर्थः:
 प्रक्षेपे
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 पाथयति
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyon
१) आयत २) पथ ३) पृथु ४) योग
dge ba'i rtsa ba'i lam
पथ
bgom bya
पथ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पथ, इ क गत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् । इदित् ।) इ क, पन्थयति ।इति दुर्गादासः ॥
पथ, ए ज गत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-सकं-सेट् । ज्वलादिः ।) ए, अपथीत् । ज, पाथः पथः । इति दुर्गादासः ॥
पथः,
पुं,
 (पथति गच्छति अत्र । पथ गतौ + घञथअधिकरणे कः ।) पन्थाः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पथ गतौ
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । पथति एदित् अपथीत् ।ज्वला० पथः पाथः प(पा)थयति । पपाथ पेथतुः ।
पथ गतौ वा
चु०
उभ०
 पक्षे
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् इदित् । पन्थ-यति ते पन्थति । अपपन्थत् त । अपन्थीत् इदित् पन्थ्यते
पथ
पु०
 पथत्यत्र पथ--घञर्ये आधारे क । मार्गे त्रिका० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“पथ प्रक्षेपे”@} 2 “पृथ” इत्यस्य पाठान्तरमिदम्।
पाथकः-थिका, पिपाथयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिक- कालयतिवत् 3 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९६९)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१५५४। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (१७५)
Capeller
German
पथ
m.
 (fast nur adj. —°) dass.
Burnouf
French
पथ पथ
m.
 route, chemin.
Gr.
πάτος.
पथल्
m.
 mms.
पथिक
m.
 voyageur.
पथिकसन्तति
f.
 (सम्
तन्) caravane.
पथिद्रुम
m.
 mimosa alba, bot.
पथिन्
m.
 (sfx. इन्) [dans les cas forts पन्थन्] route,
chemin, voie.
पथिल
m.
 voyageur.
पथिवाहक
m.
 (वह्) portefaix, porteur.
Oiseleur.
पथ्य a. (sfx. य) convenable, approprié
[par
ex. au régime d'un malade]. -- S.
m.
 et
f.
 terminalia chebula, bot.