| YouTube Channel

पत्ति (patti)

 
शब्दसागरः
English
पत्ति
m.
(-त्तिः)
1. A foot soldier.
2. A hero.
f.
(त्ति)
1. Going, moving,
walking.
2. A company, a platoon, consisting of one chariot, one
elephant, three horse, and five foot.
E.
पद् to go, नि Unādi
aff.
or तिन्
aff.
for the feminine.
Capeller Eng
English
पत्ति॑
m.
foot-soldier, pedestrian
f.
the smallest division
of an army.
Yates
English
पत्ति (त्तिः) 2.
m.
A foot soldier
a
hero
f.
Going
a company, con-
sisting of 1 chariot, 1 elephant,
3 horse and 5 foot.
Spoken Sanskrit
English
पत्ति - patti -
f.
- going
पत्ति - patti -
f.
- smallest division of an army
पत्ति - patti -
f.
- walking
पत्ति - patti -
f.
- moving
पत्ति - patti -
m.
- hero
पत्ति - patti -
m.
- infantry
पत्ति - patti -
m.
- foot-soldier
पत्ति - patti -
m.
- footman
पत्ति - patti -
m.
- pedestrian
पत्ति - patti -
m.
- foot-soldier
पद्ग - padga -
m.
- foot-soldier
पदाजि - padAji -
m.
- foot-soldier
पदातिन् - padAtin -
m.
- foot-soldier
चारिन् - cArin -
m.
- foot-soldier
पादचारिन् - pAdacArin -
m.
- foot-soldier
पदग - padaga -
m.
- foot-soldier
पत्तिन् - pattin -
m.
- foot-soldier
पदातिक - padAtika -
m.
- foot-soldier
पादभट - pAdabhaTa -
m.
- foot-soldier
पादात् - pAdAt -
m.
- foot-soldier
पद्रथ - padratha -
m.
- foot-soldier
शरवाणि - zaravANi -
m.
- foot soldier
पदाति - padAti -
m.
- foot-soldier
पायिक - pAyika -
m.
- foot-soldier
पादचार - pAdacAra -
m.
- foot-soldier
पदातिमात्र - padAtimAtra -
m.
- only a foot-soldier
पदातिन् - padAtin -
adj.
- having foot-soldiers
भूरिपादात - bhUripAdAta -
adj.
- possessing many foot-soldiers
सम्भूतभूरिगजविजिपदातिसैन्य - sambhUtabhUrigajavijipadAtisainya -
adj.
- possessed of an army of numerous elephants and horses and foot-soldiers
अक्षौहिणी - akSauhiNI -
f.
- army consisting of ten anIkinIs or 21870 elephants, 21870 chariots, 65610 horse and 109350 foot soldiers
पत्ति patti
m.
infantry
पत्तिकाय pattikAya
m.
infantry
पादात pAdAta
n.
infantry
पत्तिपङ्क्ति pattipaGkti
f.
line of infantry
पदात्यध्यक्ष padAtyadhyakSa
m.
commander of infantry
पत्तिसंहति pattisaMhati
f.
body or troop of infantry
पत्तिसैन्य pattisainya
n.
body or troop of infantry
पत्तिकर्मन् pattikarman
n.
business or operations of infantry
सरथपादात sarathapAdAta
adj.
accompanied by or along with chariots and infantry
चतुरङ्गिन् caturaGgin
adj.
comprising elephants, chariots, cavalry and infantry
चतुरङ्ग caturaGga
adj.
comprising elephants, chariots, cavalry and infantry
पत्तिगणक pattigaNaka
m.
officer whose business is to number or muster the infantry
Wilson
English
पत्ति
m.
(-त्तिः)
1 A foot soldier.
2 A hero.
f.
(-त्तिः)
1 Going, moving, walking.
2 A company, a platoon, consisting of one chariot, one elephant, three horse,
and five foot.
E.
पद to go, ति Uṇādi
aff.
or क्तिन्
aff.
for the feminine.
Apte
English
पत्तिः [pattiḥ], [पद्-तिन्]
A footman, a foot-soldier
पत्तिः पदातिम् (अभ्यपतत्)
R.*
7.37
Ve.*
1.27.
A pedestrian.
A hero.
f.
The smallest division of an army, consisting of one chariot, one elephant, three horsemen and five foot-soldiers
एको रथो गजश्चैको नराः पञ्च पदातयः त्रयश्च तुरगास्तज्ज्ञैः पत्तिरित्यभिधीयते
Mb.
* 1.2. 19.
Going, walking.
Comp.
-अध्यक्षः the superintendent of infantry
Kau.
A.
1.1.1. -कायः infantry.-गणकः an officer whose business it is to muster the infantry. -संहतिः
f.
a body of infantry, infantry.
Apte 1890
English
पत्तिः [पद्-तिन्] 1 A footman, a foot-soldier
R. 7. 37.
2 A pedestrian.
3 A hero.
f. 1 The smallest division of an army, consisting of one chariot, one elephant
three horsemen and five foot-soldiers.
2 Going, walking.
Comp.
कायः infantry.
गणकः an officer whose business it is to muster the infantry
संहतिः f. a body of infantry, infantry.
Monier Williams Cologne
English
1. पत्ति
f.
(fr. 2. पद्) going, moving, walking,
L.
2. पत्ति॑
m.
(prob.
fr.
3. पद्) a pedestrian, footman, foot-soldier, infantry,
VS.
&c.
&c.
(mc. also °ती,
R.
[B.])
a hero,
L.
(pl. )
N.
of a people,
MBh.
(v.l. पशु)
पत्ति॑
f.
the smallest division of an army (1 chariot, 1 elephant, 3 horsemen and 5 foot-soldiers
according to others
=
55 foot-soldiers),
MBh.
Monier Williams 1872
English
पत्ति पत्ति। See under rt. 2. पद्, col. 2.
पत्ति, इस्, m. (fr. rt. 2. पद् or fr. 3. पद्, col. 3),
a footman, foot-soldier, infantry
a pedestrian
a
hero
(अयस्), m. pl., N. of a people [cf. पट्टि]
(इस्), f. the smallest division of an army (= (1/3) of a
सेना-मुख) or a company consisting of one chariot,
one elephant, three horsemen and five foot-soldiers,
(according to others = सेना-मुख = fifty-five foot-
soldiers)
going, moving, walking.
—पत्ति-कर्मन्,
अ, n. the business or operations of infantry.
—पत्ति-
काय, अस्, m. infantry.
—पत्ति-गणक, अस्, m. an
officer whose business is to number or muster the
infantry.
—पत्ति-पङ्क्ति, इस्, f. a line of infantry.
—पत्ति-संहति, इस्, f. a body of infantry, an
assemblage of foot-soldiers
infantry.
Macdonell
English
पत्ति pat-tí,
m.
pedestrian
foot-soldier: 🞄-karman,
n.
business of the infantry.
Benfey
English
पत्ति पत्ति, i. e. पद् + ति (probably for
तन्, see पति),
m.
1. A pedestrian.
2.
A foot-soldier, MBh. 5, 5164.
3. The
name of a people.
Apte Hindi
Hindi
पत्तिः
पुं*
- पद् + ति
"पैदल, पैदल सैनिक"
पत्तिः
पुं*
- पद् + ति
"पैदल, चलने वाला यात्री"
पत्तिः
पुं*
- पद् + ति
वीर
पत्तिः
स्त्री*
- -
"सेना का छोटे से छोटा दस्ता जिसमें एक रथ, एक हाथी, तीन घुड़सवार और पाँच पैदल सैनिक हों "
पत्तिः
स्त्री*
- -
"जाने वाला, चलने वाला"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पत्ति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇನೆ/ಕಾಲಾಳು/ಕಾಲ್ಬಲ
निष्पत्तिः - > पद(गतौ) "क्तिच्" (३-३-१७४)
प्रयोगाः - > "रथवाजिपत्तिकरिणीसमाकुलं तदनीकयोः समगत द्वयं मिथः"
उल्लेखाः - > माघ० १३-१७
पत्ति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೀರ/ಶೂರ
पत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಮನ
पत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ
प्रयोगाः - > "एको रथो गजश्चैको नराः पञ्च पदातयः। त्रयश्च तुरगास्तज्ज्ञैः पत्तिरित्यभिधीयते"
उल्लेखाः - > भा० आदि० २-१९
विस्तारः - > ಒಂದು ರಥ ಒಂದು ಗಜ ಮೂರು ಅಶ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕಾಲಾಳುಗಳುಳ್ಳ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಗುಂಪು
पत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೋಳು ಕೆನ್ನೆ ಸ್ತನ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ
विस्तारः - > "पत्तिस्तु पत्त्रकं लेखा बाहुगण्डस्तनादिषु" वैज०
पत्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಐವತ್ತೈದು ಮನುಷ್ಯಸೇನೆಯ ಒಂದು ಗುಂಪು
प्रयोगाः - > "नराणां पञ्चपञ्चाशदेषा पत्तिर्विधीयते"
उल्लेखाः - > भा० उद्योग०
L R Vaidya
English
patti {% (I) m. %} 1. A footman, a foot-soldier
2. a pedestrian
3. a hero.
patti {% (II) f. %} 1. A small division of an army consisting of one chariot, one elephant, three horsemen and five foot-soldiers
2. going, walking.
Bopp
Latin
पत्ति m. (r. पद् ire s. ति) pedes. HIT. 95. 8.
Indian Epigraphical Glossary
English
patti (SII 2), same as nivartana.
(SII 1), a sheep-fold
a square measure.
(CII 4), share of the produce.
(IE 8-3), the smallest division of the army.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkang 'gro
१) पत्ति २) पदग
rkang thang
१) पत्ति २) पदाति
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सहायोऽभिचरोऽनोश्च जीविगामिचरप्लवाः
सेवकोऽथ सेवा भक्तिः परिचर्या प्रसादना ४९६
शुश्रूषाराधनोपास्तिवरिवस्यापरीष्टयः
उपचारः पदातिस्तु पत्तिः पद्गः पदातिकः ४९७
पादातिकः पादचारी पदाजिपदिकावपि
-wordlist-
सहाय (पुं), अभिचर (पुं), अनुजीविन् (पुं), अनुगामिन् (पुं), अनुचर (पुं), अनुप्लव (पुं), सेवक (पुं), सेवा (स्त्री), भक्ति (स्त्री), परिचर्या (स्त्री), प्रसादना (स्त्री), शुश्रूषा (स्त्री), आराधना (स्त्री), उपास्ति (स्त्री), वरिवस्या (स्त्री), परीष्टि (स्त्री), उपचार (पुं), पदाति (पुं), पत्ति (पुं), पद्ग (पुं), पदातिक (पुं), पादातिक (पुं), पादचारिन् (पुं), पदाजि (पुं), पदिक (पुं)
--source--
एकेभैकरथास्त्र्यश्वा पत्तिः पञ्चपदातिका
-wordlist-
पत्ति (पुं)
--source--
गजो वाजी रथः पत्तिः सेनाङ्गं स्याच्चतुर्विधम्
-wordlist-
सेनाङ्ग (क्ली), गज (पुं), वाजिन् (पुं), रथ (पुं), पत्ति (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पदात
पदात, पत्ति, पादात, पदातिक, पदाति, पद्ग, पदग, पादचारिन्
पदातपत्तिपादातपदातिकपदातयः
पद्गश्च पदगश्चेति कथ्यन्ते पादचारिणः ४५०
verse 2.1.1.450
page 0052
नाममाला
Sanskrit
भृत्य, भृतक, पत्ति, पदाति, पदग, अनुग, भट, अनुजीव्य, अनुचर, शस्त्रजीविन्, किङ्कर
भृत्योऽथ भृतकः पत्तिः पदातिः पदगोऽनुगः
भटोऽनुजीव्यनुचरः शस्त्रजीवी किङ्करः २९
verse 0.1.1.29
page 0014
Mahabharata
English
Patti, pl. (ºayaḥ), a people. § 574 (Jambūkh.): VI, 9, 375 (only C., B. has Paśubhiḥ).
पुराणम्
English
पत्ति / PATTI. A division of the army. (See under akṣauhiṇī).
Vedic Reference
English
Patti is used in the Atharvaveda (vii. 62, 1) to designate the
‘foot soldier’ in war as opposed to the Rathin, ‘charioteer,
the latter defeating (ji) the former. One of the epithets of
Rudra in the Śatarudriya liturgy of the Vājasaneyi Saṃhitā
(xvi. 19) is ‘lord of footmen’ (pattīnāṃ pati).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पत्तिः,
पुं,
(पद्यते विपक्षसेनां प्रति पद्भ्यां गच्छ-तीति पद्यौ गतौ + “पदिप्रथिभ्यां नित् ।”उणां १८२ इति तिः नित् ।) पदा-तिकः इत्यमरः ६६ (यथा, रघुः ३७ ।“पत्तिः पदातिं रथिनं रथेश-स्तुंरङ्गसादी तुरगाधिरूढम् ।यन्ता गजस्याभ्यपतद्गजस्थंतुल्यप्रतिद्बन्दि बभूव युद्धम्
*
पद्यते विपक्षं प्राप्नोतीति पद् + तिन् ।) वीरः ।इति विश्वः
पत्तिः,
स्त्री,
(पत गतौ + भावे क्तिन् ।) गतिः ।(पत्यते विपक्षो यया पत् + करणे क्तिन् ।)सेनाविशेषः यदुक्तं अमरे ८० ।“एकेभैकरथा त्र्यश्वा पत्तिः पञ्चपदातिका
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पत्ति
पु०
पद--तिन् सेनायाम् वीरे विश्वः क्तिन् गतौ(१ रथः गजः अश्वाः सेनाः) एतत् संख्यान्विते४ सेनाभेदे स्त्री “एको रथो गजश्चैको नराः पञ्चपदातयः त्रयश्च तुरशास्तज्ज्ञैः पत्तिरित्यभिधीयते”भा० आ० अ० पञ्चपञ्चाशदात्मकनरसैन्ये “नराणांपञ्चपञ्चाशदेषा पत्तिर्विधीयते” भा० उ० १५४ अ०
Capeller
German
पत्ति॑
m.
Fußgänger, Fußsoldat
f.
die
kleinste Heeresabteilung.
Burnouf
French
पत्ति पत्ति
m.
(pour पदाति) fantassin, piéton.
पत्ति पत्ति
f.
(पत्
sfx. ति) mouvement, marche.
Peloton [composé d'un char, un éléphant, trois chevaux et cinq
hommes].
Stchoupak
French
पत्ति-
m.
soldat d'infanterie, fantassin
f.
la plus petite division
d'une armée.
°सैन्य- nt. troupe de fantassins.