| YouTube Channel

पतन (patana)

 
शब्दसागरः
English
पतन
mfn.
(-नः-ना-नं) Who or what goes, falls, descending. &c.
n.
(-नं)
1. Falling.
2. Alighting, descending.
3. Falling from dignity,
virtue, &c.
4. Sin.
5. Going.
6. Subtraction.
7. The latitude of
a planet.
E.
पत् to fall, युच् or भावे-ल्युट्
aff.
Capeller Eng
English
प॑तन
m.
N.
of a Rakṣas
n.
flying, descending, rushing
getting into (loc. ), ruin, fall (lit. &
fig.
).
Yates
English
पतन (नः-ना-नं)
a. Falling,
n.
A
falling
sin, subtraction.
Spoken Sanskrit
English
पतन - patana -
n.
- collapsing
पतन - patana -
n.
- downfall
पतन - patana -
adj.
- who or what flies or falls
पतन - patana -
n.
- setting
पतन - patana -
n.
- becoming flaccid
पतन - patana -
n.
- falling
पतन - patana -
n.
- hanging down
पतन - patana -
n.
- fall
पतन - patana -
n.
- subtraction
पतन - patana -
n.
- death
पतन - patana -
n.
- falling from virtue
पतन - patana -
n.
- latitude of a planet
पतन - patana -
n.
- act of flying or coming down
पतन - patana -
n.
- throwing one's self down at or into
पतन - patana -
n.
- decline
पतन - patana -
n.
- deprivation
पतन - patana -
n.
- loss of caste
पतन - patana -
n.
- alighting
पतन - patana -
n.
- descending
पतन - patana -
n.
- ruin
पतन - patana -
n.
- miscarriage
पतन - patana -
n.
- apostasy
पतन - patana -
n.
- going down
पतन - patana -
n.
- act of falling
पतन - patana -
n.
- collapsing
क्षणविध्वंसिन् - kSaNavidhvaMsin -
adj.
- collapsing or perishing in a moment
Wilson
English
पतन
mfn.
(-नः-ना-नं) Who or what goes, falls, descends, &c.
n.
(-नं)
1 Falling.
2 Alighting, descending.
3 Falling from dignity, virtue, &c.
4 Sin.
5 Going.
6 Substraction.
7 The latitude of a planet.
E.
पत to fall, युच् or ल्यट्
aff.
Apte
English
पतनम् [patanam], [पत्-भावे ल्युट्]
The act of flying or coming down, alighting, descending, throwing oneself down at.
Setting (as of the sun).
Going down to hell
निरये चैव पतनम्
Ms.*
6.61.
Apostacy.
Falling from dignity, virtue
&c.
अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतन- मृच्छति
Y.*
3.219.
Fall, decline, ruin, adversity (opp. उदय or उच्छ्राय)
ग्रहाधीना नरेन्द्राणामुच्छ्रायाः पतनानि
Y.*
1.38.
Death.
Hanging down, becoming flaccid (as breasts).
Miscarriage.
(In arith.) Subtraction.
The latitude of a planet.
Comp.
-धर्मिन्
a.
subject to the law of decay, perishable. -शील
a.
accustomed to fall down.
Apte 1890
English
पतनं [पत्-भाबे ल्युट्] 1 The act of flying or coming down, alighting, descending, throwing oneself down at.
2 Setting (as of the sun).
3 Going down to hell.
4 Apostacy.
5 Falling from dignity, virtue &c.
6 Fall, decline, ruin, adversity (opp. उदय or उच्छ्राय)
ग्रहाधीना नरेंद्राणामुच्छ्रायाः पतनानि Y. 1. 308.
7 Death.
8 Hanging down, becoming flaccid (as breasts).
9 Miscarriage.
10 (In arith.) Subtraction.
11 The latitude of a planet.
Comp.
धर्मिन् a. subject to the law of decay, perishable.
Monier Williams Cologne
English
पतन
mfn.
who or what flies or falls,
Pāṇ.
iii, 2, 150
पतन
m.
N.
of a Rākṣasa,
MBh.
प॑तन (°प॑त्),
n.
the act of flying or coming down, alighting, descending, throwing one's self down at or into (loc. or comp. ),
RV.
&c.
&c.
setting (as the sun),
MBh.
going down (to hell),
Mn.
vi, 61
hanging down, becoming flaccid (said of the breasts),
Bhartṛ.
fall, decline, ruin, death,
MBh.
Kāv.
loss of caste, apostacy,
Pur.
(with गर्भस्य) miscarriage,
Var.
(in
arithm.
) subtraction,
Col.
(in
astron.
) the latitude of a planet,
W.
Monier Williams 1872
English
पतन, अस्, आ, अम्, who or what flies, falls, goes
down, descends
falling, alighting, &c.
(अस्), m.,
N. of a Rākṣasa
(अम्), n. the act of flying down,
falling, alighting, descending, falling down, throwing
one's self down or into
setting (as the sun), going
down (to hell), slackening, hanging down, becoming
flaccid (said of the breasts)
falling from dignity,
virtue, &c.
neglect of the duties of caste, apostasy
ruin
death
(with गर्भस्य) miscarriage
(in
arithmetic) subtraction
the latitude of a planet.
—पतन-धर्मिन्, ई, इणी, इ, having the quality
of or subject to the law of falling.
Macdonell
English
पतन pát-ana,
n.
flying, flight
flying or 🞄falling down, descent, fall, from (ab.), into 🞄(lc. or —°)
casting oneself (into, —°), prostration 🞄(at, —°)
hanging down, flaccidity (of the 🞄breasts)
fall, ruin
getting into (lc.): -śīla, 🞄a. accustomed to fall down.
Benfey
English
पतन 1. पत् + अन,
I.
m.
The
name of a Rākṣasa or demon, MBh. 3,
16365.
II.
n.
1. Falling, MBh. 5, 7187.
2. Hanging down, becoming slack,
Böhtl. Ind. Spr. 422.
3. Ruin, 704.
4.
Death, MBh. 2, 1636.
5. Throwing one's
self, Böhtl. Ind. Spr. 902 (at one's feet).
Hindi
Hindi
गिरने
Apte Hindi
Hindi
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
"उड़ने या नीचे आने की क्रिया, उतरना, अवरोहण करना, अपने आपको नीचे पटकना"
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
(सूर्यादिका) अस्त होना
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
नरक में जाना
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
धर्मभ्रंश
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
मर्यादा या प्रतिष्ठा से गिरना
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
"अवपात, ह्रास, नाश, विपत्ति"
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
मृत्यु
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
"नीचे लटकना, (छाती का) ढरकना"
पतनम्
नपुं*
- पत् + ल्युट्
गर्भस्राव होना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पतन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದು
पतन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದು
निष्पत्तिः - > पत्लृ(गतौ) "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "पतनोद्यततारकानुकारी शलभो वह्निमिवाससाद चैद्यः"
उल्लेखाः - > याद० १५-११४
पतन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವನತಿ/ಅಳಿವು/ನಾಶ
प्रयोगाः - > "ग्रहाधीना नरेन्द्राणामुच्छ्रायाः पतनानि च"
उल्लेखाः - > याज्ञ० १-३०८
पतन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜಾರುವುದು/ಕೆಟ್ಟ ದಾರಿಗೆ ಇಳಿಯುವುದು
विस्तारः - > "पतनं स्यात्पथाद्भ्रंशः" वैज०
पतन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ಣ/ಪತ್ರ/ಎಲೆ
विस्तारः - > "छदस्तु छदनं पत्रं पलाशं पतनं दलम्" वैज०
L R Vaidya
English
patana {% n. %} 1. The act of flying down, alighting, descending
2. setting
3. apostacy
4. decline, adversity, ruin, ग्रहाधीना नरेंद्राणामुच्छ्रायाः पतनानि Yaj.i.308.
Lanman
English
pátana, n. fall. [√pat.]
Kridanta Forms
Sanskrit
पत् (प꣡तॢँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = पतनम्
अनीयर् = पतनीयः - पतनीया
ण्वुल् = पातकः - पातिका
तुमुँन् = पतितुम्
तव्य = पतितव्यः - पतितव्या
तृच् = पतिता - पतित्री
क्त्वा = पतित्वा
ल्यप् = प्रपत्य
क्तवतुँ = पतितवान् - पतितवती
क्त = पतितः - पतिता
शतृँ = पतन् - पतन्ती
पत (प꣡त꣡ देवशब्दे गतौ वा वादन्त इत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = पतनम्
अनीयर् = पतनीयः - पतनीया
ण्वुल् = पतकः - पतिका
तुमुँन् = पतयितुम् / पतितुम्
तव्य = पतयितव्यः / पतितव्यः - पतयितव्या / पतितव्या
तृच् = पतयिता / पतिता - पतयित्री / पतित्री
क्त्वा = पतयित्वा / पतित्वा
ल्यप् = प्रपतय्य / प्रपत्य
क्तवतुँ = पतितवान् - पतितवती
क्त = पतितः - पतिता
शतृँ = पतयन् / पतन् - पतयन्ती / पतन्ती
शानच् = पतयमानः / पतमानः - पतयमाना / पतमाना
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gyes pa
पतन
Mahabharata
English
Patana, a Rākshasa. § 537 (Rāma-Rāvaṇayuddha): III, 285, 16365 (followed Rāvaṇa).
पुराणम्
English
पतनस् / PATANA(S). A company of devils. (Chapter 285, Vana Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पतनं,
क्ली,
(पत् + भावे ल्युट् ।) पातः पडन्इति भाषा यथा, --“अशनेः पतने वेदना पतनज्ञानमतीव दुःसहम्
”इत्युद्भटः
“द्विजातिकर्म्मभ्यो हानिः पतनं परत्र चासिद्धि-स्तमेके नरकम् ।” इति हारीतसूत्रम्
पापम् ।यथा, प्रायश्चित्तविवेके ।“विहितस्याननुष्ठानान्निन्दितस्य सेवनात् ।अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पतन
न०
पत--भावे ल्युट् अधःसंयोगानुकूलस्पन्दने३ पातित्ये “द्विजातिकर्मभ्योहानिः पतनम् परत्रचासिद्धिस्तमेके नरकम्” गौतमः पतितशब्दे दृष्यम्“विहितस्याननुष्ठानात् निन्दितस्य सेवनात् अनि-ग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति” याज्ञ०
Capeller
German
प॑तन
n.
das Fliegen, Sturz, Fall (auch
übertr.)
Abfall, Apostasie
das Geraten
in (Loc.).
Grassman
German
pátana, n. [von pat], das Herabfliegen (des Blitzes).
-e [L.] vájrasya {461, 5}.
Stchoupak
French
पतन-
m.
n.
d'un Rākṣasa
nt. fait de voler, de tomber, de
descendre
coucher (du soleil)
fait de devenir flasque et tombant (seins)
chute, ruine
-ईय- a. v. qui fait déchoir, qui fait perdre la caste
nt.
crime dégradant.