| YouTube Channel

पतङ्गः (pataGgaH)

 
Apte
English
पतङ्गः [pataṅgḥ], [पतन् उत्प्लवन् गच्छति गम्-ड नि˚]
A bird
नृपः पतङ्गं समधत्त पाणिना
N.*
 1.124
Bv.*
 1.17.
The sun
विकसति हि पतङ्गस्योदये पुण्डरीकम्
U.*
 6.12
Mal.1.24
Śi.*
 1.12
R.*
 2.15.
A moth, locust, or grass-hopper
पतङ्गवद्वह्निमुखं विविक्षुः
Ku.*
 3.64
4.2
P.*
 3.126.
A bee.
A ball for playing with
यो$सौ त्वया करसरोजहतः पतङ्गः
Bhāg.*
 5.2.14.
Ved.
 A spark.
A devil.
Quicksilver.
N.
 of Kṛiṣṇa
A horse.
A species of rice.
ङ्गम् Quicksilver.
A kind of sandal wood.
Apte Hindi
Hindi
पतङ्गः
पुं*
 - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड, नि*"
पक्षी
पतङ्गः
पुं*
 - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड, नि*"
सूर्य
पतङ्गः
पुं*
 - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड, नि*"
"शलभ, टिड्डी-दल, टिड्डा"
पतङ्गः
पुं*
 - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड, नि*"
मधुमक्खी
पतङ्गः
पुं*
 - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
घोड़ा
पतङ्गः
पुं*
 - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
सूर्य
पतङ्गः
पुं*
 - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
गेंद
पतङ्गः
पुं*
 - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
पारा
पतङ्गः
पुं*
 - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
टिड्डा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 केशराजः, भृङ्गराजः, भृङ्गः, पतङ्गः, मार्करः, मार्कवः, नागमारः, पवरुः, भृङ्गसोदरः, केशरञ्जनः, केश्यः, कुन्तलवर्धनः, अङ्गारकः एकरजः, करञ्जकः, भृङ्गरजः, भृङ्गारः, अजागरः, भृङ्गरजाः, मकरः
noun
वनस्पतिविशेषः।
"केशराजस्य उपयोगः औषधरूपेण क्रियते।"
Synonyms:
 पतङ्गः
noun
पतन् उत्प्लवन् गच्छति।
"देवदत्तः पतङ्गेन क्रीडति।"
Synonyms:
 शलभः, पतङ्गः, पत्राङ्गः
noun
कीटविशेषः आसनस्थितौ यः पतङ् इव दृश्यते
"दीपज्योत्याकृष्टः शलभः भस्मीभवति"
Synonyms:
 सूर्यः, सविता, आदित्यः, मित्रः, अरुणः, भानुः, पूषा, अर्कः, हिरण्यगर्भः, पतङ्गः, खगः, सहस्रांशुः, दिनमणिः, मरीचि, मार्तण्ड, दिवाकरः, भास्करः, प्रभाकरः, विभाकरः, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, चित्ररथः, सप्तसप्तिः, दिनमणि, द्युमणिः, दिवामणिः, खमणिः, खद्योतः, प्रद्योतनः, अम्बरीशः, अंशहस्तः, लोकबान्धवः, जगत्चक्षुः, लोकलोचनः, कालकृतः, कर्मसाक्षी, गोपतिः, गभस्तिः, गभस्तिमान्, गभस्तिहस्तः, ग्रहराजः, चण्डांशु, अंशुमानी, उष्णरश्मिः, तपनः, तापनः, ज्योतिष्मान्, मिहिरः, अव्ययः, अर्चिः, पद्मपाणिः, पद्मिनीवल्लभः, पद्मबन्धुः, पद्मिनीकान्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेतः, काश्यपेयः, विरोचनः, विभावसुः, तमोनुदः, तमोपहः, चित्रभानुः, हरिः, हरिवाहनः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, वृध्नः, भगः, अगः, अद्रिः, हेलिः, तरूणिः, शूरः, दिनप्रणीः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिपीथः, इनः, वेदोदयः, पपीः, पीतः, अकूपारः, उस्रः, कपिलः
noun
पृथिव्याः निकटतमः अतितेजस्वी खगोलीयः पिण्डः यं परितः पृथ्व्यादिग्रहाः भ्रमन्ति। तथा च यः आकाशे सुवति लोकम् कर्माणि प्रेरयति च।
"सूर्यः सौर्याः ऊर्जायाः महीयः स्रोतः।/ सूर्ये तपत्यावरणाय दृष्टैः कल्पेत लोकस्य कथं तमित्स्रा।"
Synonyms:
 पतङ्गः
noun
एकः पर्वतः ।
"पतङ्गस्य उल्लेखः भागवतपुराणे वर्तते"
Synonyms:
 पतङ्गः
noun
एकः लेखकः ।
"पतङ्गः ऋग्वेदस्य लेखकः अस्ति"
Synonyms:
 पतङ्गः
noun
सप्तसूर्येषु एकः ।
"पतङ्गस्य उल्लेखः विष्णुपुराणे वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पतङ्गः
Root: पतङ्ग
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पतङ्गः इति क्षुद्रपक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Moth grasshopper
Shloka(s):
2|3|43|2 ► शित्पुटः षट्पदश्चाथ पतङ्गः शलभः समौ॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|43|2 ⇢ पतङ्गः (पतङ्ग) (पुं) ⇒ Moth grasshopper ⇒ पतङ्गः इति क्षुद्रपक्षिविशेषः
➠ 2|3|43|2 ⇢ शलभः (शलभ) (पुं) ⇒ Moth grasshopper ⇒ पतङ्गः इति क्षुद्रपक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्षुद्रपक्षी
जातिः ➡ कीटः
Tamil
Tamil
பதங்க3: : பறவை, சூரியன், வந்து, விட்டில் பூச்சி.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पतङ्गः
Root: पतङ्ग
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ sun
⇒ bee
⇒ bird
⇒ moth
⇒ spark
⇒ horse
⇒ Flier
⇒ flying
⇒ grasshopper
⇒ flying thing
⇒ species of rice
⇒ any flying insect
⇒ butterfly or moth
⇒ ball for playing with
Shloka(s):
2|5|28|2 ► समौ पतङ्गशलभौ खद्योतो ज्योतिरिङ्गणः॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|28|2 ⇢ पतङ्गः (पतङ्ग) (पुं) ⇒ sun, bee, bird, moth, spark, horse, Flier, flying, grasshopper, flying thing, species of rice, any flying insect, butterfly or moth, ball for playing with
➠ 2|5|28|2 ⇢ शलभः (शलभ) (पुं) ⇒ locust, grass-hopper, kind of moth, cricket [insect], moth [insect that is attracted by light]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मक्षिका
जातिः ➡ कीटः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पतङ्गः,
पुं,
 (पतति गच्छतीति । “पतेरङ्गच्पक्षिणि ।” उणां । १ । ११८ । इति अङ्गच् ।)पक्षी । (यथा, मार्कण्डेये । १० । ८६ ।“ततः सर्व्वेषु निस्तीर्णः पापी तिर्य्यक्त्वमश्नुत ।कृमिकीटपतङ्गेषु श्वापदे मशकादिषु ॥
”)सूर्य्यः । (यथा, माघे । १ । १२ ।“पतत्पतङ्गप्रतिमस्तपोनिधिःपुरोऽस्य यावन्न भुवि व्यलीयत ॥
”“कथं पतङ्गः सूर्य्यः । खगत्वसामान्योपचारात् ।‘पतङ्गः शलभे सूर्य्ये पतङ्गः पक्षिणि स्मृतः ॥
’इति कोषान्तरम् ॥
” इत्युज्ज्वलदत्तः ॥
)शलभः । इत्यमरः । ३ । ३ । २० ॥
शालि-प्रभेदः । इति मेदिनी ॥
जलमधूकवृक्षः । इतिराजनिर्घण्टः ॥