पतङ्ग (pataGga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पतङ्ग mf.  (-ङ्गः-ङ्गी)
	 1. A grasshopper.
	 2. A bird.
	 3. A sort of rice.
	 4. The
sun. 
	 n.
  (-ङ्गं)
	 1. Quicksilver.
	 2. A kind of Sandal.
 E.
  पत् falling,  गम्
to proceed,  aff.
  
 खच्
 or पत् to fall,  अङ्गच् Unādi aff.
   also पतङ्गम ।

Capeller Eng

English

 पतंग॑ a.
  flying
 m.
  bird,  insect,  esp.
    grasshopper, 
butterfly,  or moth (also पत॑ग).

Yates

English

 पत-ङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
  A grasshopper,  a
bird
 the sun
 rice.
n.
  Quicksil-
ver
 a kind of sandal.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  bee
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  species of rice
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  Flier
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  butterfly or moth
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  any flying insect
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  sun
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  grasshopper
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  flying
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  horse
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  ball for playing with
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 adj.
  	-	  spark
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 m.
  	-	  flying thing
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 m.
  	-	  moth
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 m.
  	-	  bird
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 m.
  	-	  sun
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 n.
  	-	  species of sandal wood
पतङ्ग 	-	 pataGga 	-	 n.
  	-	  quicksilver
पुष्प - पतङ्ग 	-	  puSpa - pataGga 	-	 m.
  	-	  butterfly  [ from Marathi ]

पतङ्ग 	-	  pataGga 	-	 adj.
  	-	 Flier

 
   पतङ्ग  pataGga adj.
   grasshopper   
   फडिङ्गा  phaDiGgA f.
   grasshopper    
   खग  khaga m.
   grasshopper   
   त्रिशङ्कु  trizaGku m.
   grasshopper    
   तृणस्कन्द  tRNaskanda m.
   grasshopper   
   पतम  patama m.
   grasshopper    
   पुत्रक  putraka m.
   grasshopper   
   करीर  karIra m.
   small grasshopper    
   शालभ  zAlabha adj.
   belonging to a moth or grasshopper   
   शलभायते  { शलभाय }  zalabhAyate  { zalabhAya } verb  be or act like a grasshopper or moth   
   विशलभमरुत्  vizalabhamarut adj.
   not exposed to grasshoppers or to the wind  
   शलभता  zalabhatA f.
   state or condition of a grasshopper or moth   
   शलभत्व  zalabhatva n.
   state or condition of a grasshopper or moth  
   पातङ्ग  pAtaGga adj.
   belonging to or peculiar to a grasshopper or moth     
            

 
   पतङ्ग  pataGga adj.
   Flier

 
   पतङ्ग  pataGga adj.
   grasshopper   
   फडिङ्गा  phaDiGgA f.
   grasshopper    
   खग  khaga m.
   grasshopper   
   त्रिशङ्कु  trizaGku m.
   grasshopper    
   तृणस्कन्द  tRNaskanda m.
   grasshopper   
   पतम  patama m.
   grasshopper    
   पुत्रक  putraka m.
   grasshopper   
   करीर  karIra m.
   small grasshopper    
   शालभ  zAlabha adj.
   belonging to a moth or grasshopper   
   शलभायते  { शलभाय }  zalabhAyate  { zalabhAya } verb  be or act like a grasshopper or moth   
   विशलभमरुत्  vizalabhamarut adj.
   not exposed to grasshoppers or to the wind  
   शलभता  zalabhatA f.
   state or condition of a grasshopper or moth   
   शलभत्व  zalabhatva n.
   state or condition of a grasshopper or moth  
   पातङ्ग  pAtaGga adj.
   belonging to or peculiar to a grasshopper or moth     
            

Wilson

English

 पतङ्ग
m.
  (-ङ्गः)
1 A grasshopper.
2 A bird.
3 A sort of rice.
4 The sun. 
n.
  (-ङ्गं)
1 Quicksilver.
2 A kind of Sandal.
E.
  पत falling,  गम to proceed,  aff.
   खच्
 or पत to fall, 
अङ्गच् Uṇādi aff.
  
 also पतङ्गम.

Apte

English

पतङ्गः [pataṅgḥ],  [पतन् उत्प्लवन् गच्छति गम्-ड नि˚]

A bird
 नृपः पतङ्गं समधत्त पाणिना N.*
  1.124
 Bv.*
  1.17.

The sun
 विकसति हि पतङ्गस्योदये पुण्डरीकम् U.*
  6.12
 Mal.1.24
 Śi.*
  1.12
 R.*
  2.15.

A moth,  locust,  or grass-hopper
 पतङ्गवद्वह्निमुखं विविक्षुः Ku.*
  3.64
4.2
 P.*
  3.126.

A bee.

A ball for playing with
 यो$सौ त्वया करसरोजहतः पतङ्गः Bhāg.*
  5.2.14.

Ved.
  A spark.

A devil.

Quicksilver.

N.
  of Kṛiṣṇa

A horse.

A species of rice.

ङ्गम् Quicksilver.

A kind of sandal wood.

Apte 1890

English

 पतंगः [पतन् उत्प्लवन् गच्छति गम्-डनि°] 1 A bird
 नृपः पतंगं समधत्त पाणिना N. 1. 124
 Bv. 1. 17. 
2 The sun
 विकसति हि पतंगस्योदये पुंडरीकं U. 6. 12
 Māl. 1. 24
 Śi. 1. 12
 R. 2. 15. 
3 A moth,  locust,  or grass-hopper
 पतंगवद्बह्निमुखं विविक्षुः Ku. 3. 64,  4. 20
 Pt. 3. 126. 
4 A bee. 
5 A ball for playing with. 
6 Ved. A spark. 
7 A devil. 
8 Quicksilver. 
9 N. of Kṛṣṇa. 
गं 1 Quicksilver. 
2 A kind of sandalwood. 

Monier Williams Cologne

English

 पतं—ग॑ mfn.
   flying,  RV.
   i,  118,  4

 any flying insect,  a grasshopper,  a bee,  a butterfly or moth,  ŚBr.
   (°तं॑ग),  Up.
  
 Mn.
   &c.
   (-ता f.
 ,  Prasannar.
 )

 a horse,  Naigh.
  i,  14

 the sun (cf.   पत-ग),  RV.
  
 AV.
  
 Var.
  &c.

 N.
  of one of the 7 suns,  TĀr.
  
 VP.
  

 a ball for playing with,  BhP.
  

 a spark (Sāy. 
 ‘a Piśāca’,  Mahīdh.
 ),  RV.
   iv,  4,  2

 a species of rice,  Car.
 

 of tree,  L.
 

 ‘the Flier’,  N.
  of Kṛṣṇa,  MBh.
   xii,  1510 (=  गरुड,  Nīlak.
 ),  BhP.
  

 N.
  of the author of RV.
   x,  177 and of this hymn itself,  ŚāṅkhBr.
  

 of a mountain,  BhP.
  

 =
  -ग्राम,  Rājat.
 

 (pl. ) N.
  of a caste in Plakṣadvīpa,  BhP.
  

 पतं—ग॑ m.
  or n.
  quicksilver,  L.
 

 पतं—ग॑ n.
  a species of sandal wood,  Bhpr.
  

Macdonell

English

 पतंग pataṃ-gá,  a.
  flying
 m.
  bird
 winged 🞄insect
 grasshopper,  butterfly
 esp. moth
 🞄sun: -kānta,  (pp.) m.
  sun-stone
 -grāma,  🞄m.  N. of a village.

Benfey

English

 पतंग पतंग,  i. e. 1. पत् + अ + म्-ग
(vb. गम्), 
 I. m.
 
 1. A bird,  Pañc.
ed. orn.  57,  6.
 2. A small grasshopper
which is attracted by a light,  MBh.
9,  152.
 3. The sun,  Bhāg. P. 2,  1,  30.
 4. A playing-ball,  Bhāg. P. 3,  20,  36.
 5. A name of Kṛṣṇa,  MBh. 12,  1510.
 6. The name of a caste in Plakṣa-
dvīpa,  Bhāg. P. 5,  20,  4.
 7. The name
of a mountain,  5,  16,  20.
 8. The name
of a village.
 II. f.
  गी,  A proper name, 
Bhāg. P. 6,  6,  21.

Apte Hindi

Hindi

पतङ्गः
पुं*
  - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड,  नि*"
पक्षी

पतङ्गः
पुं*
  - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड,  नि*"
सूर्य

पतङ्गः
पुं*
  - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड,  नि*"
"शलभ,  टिड्डी-दल,  टिड्डा"

पतङ्गः
पुं*
  - "पतन् उत्प्लवन् गच्छति-गम् + ड,  नि*"
मधुमक्खी

पतङ्गम्
नपुं*
   - -
पारा

पतङ्गम्
नपुं*
   - -
एक प्रकार की चंदन की लकड़ी

पतङ्गः
पुं*
  - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
घोड़ा

पतङ्गः
पुं*
  - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
सूर्य

पतङ्गः
पुं*
  - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
गेंद

पतङ्गः
पुं*
  - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
पारा

पतङ्गः
पुं*
  - पतन् गच्छतीति गम्+ड नि*
टिड्डा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಕ್ಷಿ/ಹಕ್ಕಿ
निष्पत्तिः - > पत्लृ(गतौ) "अङ्गच्" (उ० १-११६)
प्रयोगाः - > "उपेतपार्श्वश्चरणेन मौनिना नृपः पतङ्गं समधत्त पाणिना"
उल्लेखाः - > नैष० १-१२४
विस्तारः - > स्त्रियां "ङीष्" (४-१-६३)
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
प्रयोगाः - > "पतत्पतङ्गप्रतिमस्तपोनिधिः पुरोऽस्य यावन्न भुवि व्यलीयत"
उल्लेखाः - > माघ० १-१२
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಲಭ
प्रयोगाः - > "कामस्तु बाणावसरं प्रतीक्ष्य पतङ्गवद्वह्निमुखं विविक्षुः"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-६४
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬತ್ತ ಮೊದಲಾದ ಧಾನ್ಯ
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾದರಸ
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ
विस्तारः - > ವಿವರಕ್ಕೆ "ऊर्ध्वायन" ಪದದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ/ಬೆಂಕಿ
विस्तारः - > "पतङ्गः शलभे शालिप्रभेदे पक्षिसूर्ययोः" मेदि०
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಜಾರ
विस्तारः - > "पतङ्गः शलभे शालौ मार्जारेऽग्नौ रवौ खगे" वैज०
पतङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭ್ರಮರ/ದುಂಬಿ

L R Vaidya

English

 pataMga {% (I) m. %} 1. a bird
 2. the sun,  प्रभा पतंगस्य मुनेश्च धेनुः R.ii.15,  Sis.i.12
 3. a grasshopper,  पतंगवद्वह्निमुखं विविक्षुः K.S.iii.64,  iv.20.

 pataMga {% (II) n. %} 1. quick-silver
 2. a kind of sandal.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

५,  अक्ष,  अनिल,  अनुत्तर,  अर्थ,  असु,  आशुग,  इन्द्रिय,  इषु,  कङ्कपत्री,  करणीय,  कलङ्क,  कामगुण,  कामदेव,  खग,  तत्त्व,  तन्मात्र,  धी,  नाराच,  नालीक,  पक्षि,  पञ्च,  पतङ्ग,  पत्रिन्,  पर्व,  पवन,  पाण्डव,  पुत्र,  पृषत्क,  प्राण,  बाण,  भाव,  भूत,  भेदक,  मरुत्,  महाभूत,  महाव्रत,  मार्गण,  रत्न,  लेय,  लेयक,  वध,  वर्ष्मन्,  वात,  वायु,  विशिख,  विषय,  व्रत,  शर,  शरीर,  शस्त्र,  शिलीमुख,  शूक,  श्वसन,  समिति,  सायक,  स्मरबाण,  स्मरेषु

१२,  अर्क,  आदित्य,  इन,  उष्णांशु,  गण,  चक्र,  तपन,  तरणि,  तिग्मांशु,  तीक्ष्णांशु,  दिनकर,  दिननाथ,  दिनप,  दिनमणि,  दिनेश,  दिवाकर,  द्युमणि,  नर,  नृ, ना,  पतङ्ग,  पूषन्,  प्रद्योतन,  भगण,  भानु,  भानुमत्,  भास्कर,  मण्डल,  मार्तण्ड,  मास,  मित्र,  मिहिर,  रवि,  राशि,  विवस्वत्,  व्यय,  शङ्कु,  सवितृ,  सूर्य,  हंस

Bopp

Latin

 पतङ्ग m. (ut equidem puto,  ex Accus. vocis पत volatus et
ग iens,  v. gr. 646.) avis. DR. 5. 18.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

पतङ्ग
पु
पतङ्ग,  शलभ,  आदित्य
पतङ्गौ शलभादित्यौ अर्कौ स्फटिकभास्करौ ।
verse 3.1.1.23
page 0015

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Pataṃga,  n. of a nāga king: Māy 〔247.26〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 pataṅga (IA 11),  a paper kite.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 [पतंग] ,  f. आ N. pr. eines mythischen Flusses,  Divyāvad. 451,  3
 456,  19.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-
र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।
सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो
मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥
p{0008}
ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।
मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥
दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।
ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥
हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।
त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
-wordlist-
 
आदित्य (पुं),  सवितृ (पुं),  अर्यमन् (पुं),  खरांशु (पुं),  सहस्रांशु (पुं),  उष्णांशु (पुं),  अंशु (पुं),  रवि (पुं),  मार्तण्ड (पुं),  तरणि (पुं),  गभस्ति (पुं),  अरुण (पुं),  भानु (पुं),  नभोमणि (पुं),  अहर्मणि (पुं),  सूर्य (पुं),  अर्क (पुं),  किरण (पुं),  भग (पुं),  ग्रहपुष (पुं),  पूषन् (पुं),  पतङ्ग (पुं),  खग (पुं),  मार्ताण्ड (पुं),  यमुनाजनक (पुं),  कृतान्तजनक (पुं),  प्रद्योतन (पुं),  तापन (पुं),  ब्रध्न (पुं),  हंस (पुं),  चित्रभानु (पुं),  विवस्वत् (पुं),  सूर (पुं),  त्वष्टृ (पुं),  द्वादशात्मन् (पुं),  हेलि (पुं),  मित्र (पुं),  ध्वान्ताराति (पुं),  अब्जहस्त (पुं),  अंशुहस्त (पुं),  चक्रबान्धव (पुं),  अब्जबान्धव (पुं),  अहर्बान्धव (पुं),  सप्तसप्ति (पुं),  दिवाकर (पुं),  दिनकर (पुं),  अहस्कर (पुं),  दिवसकर (पुं),  प्रभाकर (पुं),  विभाकर (पुं),  भास्कर (पुं),  मिहिर (पुं),  विरोचन (पुं),  ग्रहपति (पुं),  अब्जिनीपति (पुं),  गोपति (पुं),  द्युपति (पुं),  विकर्तन (पुं),  हरि (पुं),  शुचि (पुं),  इन (पुं),  गगनध्वज (पुं),  गगनाध्वग (पुं),  हरिदश्व (पुं),  जगत्साक्षिन् (पुं),  कर्मसाक्षिन् (पुं),  भास्वत् (पुं),  विभावसु (पुं),  त्रयीतनु (पुं),  जगच्चक्षुस् (पुं),  तपन (पुं),  अरुणसारथि (पुं)

--source--
 
पतङ्गः शलभः क्षुद्रा सरघा मधुमक्षिका ॥ १२१३ ॥
-wordlist-
 
पतङ्ग (पुं),  शलभ (पुं),  क्षुद्रा (स्त्री),  सरघा (स्त्री),  मधुमक्षिका (स्त्री)

--source--
 
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।
नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥
पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।
त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥
पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
-wordlist-
 
विहग (पुं),  विहङ्गम (पुं),  खग (पुं),  पतग (पुं),  विहङ्ग (पुं),  शकुनि (पुं),  शकुन्ति (पुं),  शकुन (पुं),  वि (पुं),  वयस् (पुं),  शकुन्त (पुं),  नभसङ्गम (पुं),  विकिर (पुं),  पत्त्ररथ (पुं),  विहायस् (पुं),  द्विज (पुं),  पक्षिन् (पुं),  विष्किर (पुं),  पतत्रिन् (पुं),  पतत् (पुं),  पतङ्ग (पुं),  पित्सन् (पुं),  नीडज (पुं),  अण्डज (पुं),  अगौकस् (पुं),  चञ्चु (स्त्री),  चञ्चू (स्त्री),  सृपाटिका (स्त्री),  त्रोटि (स्त्री),  पत्त्र (क्ली),  पतत्त्र (क्ली),  पिच्छ (क्ली),  वाज (पुं),  तनूरुह (पुंक्ली),  पक्ष (पुं),  गरुत् (पुंक्ली),  छद (पुंक्ली),  पक्षमूल (क्ली),  पक्षति (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आदित्य
आदित्य,  सवितृ,  सहस्रकिरण,  प्रद्योतन,  भास्कर,  तिग्मांशु,  तरणि,  दिनमणि,  भास्वत्,  विवस्वत्,  हरि,  मार्तण्ड,  तपन,  विकर्तन,  इन,  पूषन्,  पतङ्ग,  भग,  सूर्य,  गोपति,  यम,  दिनकर,  सूर,  अंशुमालिन्,  रवि,  मिहिर,  विरोचन,  अर्क,  तिमिररिपु,  द्युमणि,  अंशुमत्,  अंशु,  हरिदश्व,  सप्ताश्व,  प्रभाकर,  भानुमत्,  भानु,  ब्रध्न,  हंस,  खग,  मित्र,  चित्रभानु,  अहर्पति,  कर्मसाक्षिन्,  जगच्चक्षुस्,  द्वादशात्मन्,  त्रयीतनु
आदित्यः सविता सहस्रकिरणः प्रद्योतनो भास्कर-
स्तिग्मांशुस्तरणिस्तथा दिनमणिर्भास्वान्विवस्वान्हरिः ।
मार्तण्डस्तपनो विकर्तन इनः पूषा पतङ्गो भगः, 
सूर्यो गोपतिरर्यमा दिनकरः सूरोंऽशुमाली रविः ॥ ३५ ॥
मिहिरो विरोचनोऽर्कस्तिमिररिपुर्द्युमणिरंशुमानंशुः ।
हरिदश्वः सप्ताश्वः प्रभाकरो भानुमान्भानुः ॥ ३६ ॥
ब्रध्नो हंसः खगो मित्रश्चित्रभानुरहर्पतिः ।
कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्द्वादशात्मा त्रयीतनुः ॥ ३७ ॥
verse 1.1.1.35
page 0006

पतन्
पतन्,  पतङ्ग,  पतग,  पतत्रिन्,  पत्त्रिन्,  शकुन्ति,  शकुनि,  शकुन्त,  वयस्,  विहायस्,  विहग,  विहङ्ग,  विहङ्गम,  पत्त्ररथ,  गरुत्मत्,  शकुन,  खग,  नगौकस्,  पक्षिन्,  वि,  विष्किर,  विकिर,  अण्डज,  नीडज,  वाजि,  द्विज
पतन्पतङ्गः पतगः पतत्री, 
पत्त्री शकुन्तिः शकुनिः शकुन्तः ।
वयो विहायो विहगो विहङ्गो, 
विहङ्गमः पत्त्ररथो गरुत्मान् ॥ २३७ ॥
शकुनः खगो नगौकाः पक्षी विर्विष्किरस्तथा विकिरः ।
अण्डजनीडजवाजिद्विजाश्च कथिताः समानार्थाः ॥ २३८ ॥
verse 2.1.1.237
page 0029

पतङ्ग
पतङ्ग,  शलभ
पतङ्गः शलभः प्रोक्तः खद्योतो द्योतिरिङ्गणः ।
verse 2.1.1.257
page 0031

नाममाला

Sanskrit

तरणि,  तपन,  भानु,  ब्रध्न,  पूषन्,  अर्यमन्,  रवि,  तिग्म,  पतङ्ग,  द्युमणि,  मार्तण्ड,  अर्क,  ग्रहाधिप,  इन,  सूर्य,  तमोऽरि,  ध्वान्तारि,  तिमिरारि,  विरोचन
तरणिस्तपनो भानुर्ब्रध्नः पूषाऽर्यमा रविः ।
तिग्मः पतङ्गो द्युमणिर्मार्तण्डोऽर्को ग्रहाधिपः ॥ ४९ ॥
इनः सूर्यस्तमोध्वान्ततिमिरारिर्विरोचनः ।
verse 0.1.1.49
page 0026

पक्षि,  पत्रिन्,  पतत्रिन्,  शकुन्ति,  शकुनि,  वि,  पतङ्ग,  विष्किर
तच्चरः खेचरः तद्गः पक्षी पत्री पतत्र्यपि ।
शकुन्तिः शकुनिर्विश्च पतङ्गो विष्किरोऽन्यथा ॥ ५४ ॥
verse 0.1.1.54
page 0029

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: पतङ्गः
Root: पतङ्ग
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पतङ्गः इति क्षुद्रपक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Moth grasshopper
Shloka(s):
2|3|43|2 ► शित्पुटः षट्पदश्चाथ पतङ्गः शलभः समौ॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|43|2 ⇢ पतङ्गः (पतङ्ग) (पुं) ⇒ Moth grasshopper ⇒ पतङ्गः इति क्षुद्रपक्षिविशेषः
➠ 2|3|43|2 ⇢ शलभः (शलभ) (पुं) ⇒ Moth grasshopper ⇒ पतङ्गः इति क्षुद्रपक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्षुद्रपक्षी
जातिः ➡ कीटः
    

Mahabharata

English

Pataṅga^1 = Sūrya (the Sun) (Nīl.): I,  2573 (ºsahacārinaḥ,  sc. the sons of Kratu,  q.v.).

Pataṅga^2 = Kṛshṇa: XII,  1510.

पुराणम्

English

पतंग / PATAṄGA. A mountain. There are twenty small mountains around mahāmeru and pataṅga is one of them.

Vedic Reference

English

 1. Pataṅga,  ‘flying, ’ denotes a ‘winged insect’ in the Athar-
vaveda^1 and the Upaniṣads.^2
1) vi. 50,  1.
2) Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad,  vi. 1,  19
(Mādhyaṃdina = vi. 2,  14 Kāṇva)
2,  14 (= 1,  14)
 Chāndogya Upaniṣad, 
vi. 9,  3
 10,  2
 vii. 2,  1
 7,  1
 8,  1
10,  1
 Adbhuta Brāhmaṇa,  vi. 5 (Indische
Studien,  1,  40).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  पतङ्गः
Root:  पतङ्ग
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ sun
⇒ bee
⇒ bird
⇒ moth
⇒ spark
⇒ horse
⇒ Flier
⇒ flying
⇒ grasshopper
⇒ flying thing
⇒ species of rice
⇒ any flying insect
⇒ butterfly or moth
⇒ ball for playing with
Shloka(s): 
2|5|28|2 ► समौ पतङ्गशलभौ खद्योतो ज्योतिरिङ्गणः॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|5|28|2 ⇢ पतङ्गः (पतङ्ग) (पुं) ⇒ sun, bee, bird, moth, spark, horse, Flier, flying, grasshopper, flying thing, species of rice, any flying insect, butterfly or moth, ball for playing with
➠ 2|5|28|2 ⇢ शलभः (शलभ) (पुं) ⇒ locust, grass-hopper, kind of moth, cricket [insect], moth [insect that is attracted by light]
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ मक्षिका
जातिः ➡ कीटः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पतङ्गं,  क्ली,
   (पत् ऌ गत्यैश्वर्य्ययोः । बाहुलकात्अङ्गच् ।) सुतम् । पारदम् । इति मेदिनी ॥
चन्दनभेदः । इति शब्दचन्द्रिका ॥

 पतङ्गः,  पुं,
   (पतति गच्छतीति । “पतेरङ्गच्पक्षिणि ।” उणां । १ । ११८ । इति अङ्गच् ।)पक्षी । (यथा,  मार्कण्डेये । १० । ८६ ।“ततः सर्व्वेषु निस्तीर्णः पापी तिर्य्यक्त्वमश्नुत ।कृमिकीटपतङ्गेषु श्वापदे मशकादिषु ॥
”)सूर्य्यः । (यथा,  माघे । १ । १२ ।“पतत्पतङ्गप्रतिमस्तपोनिधिःपुरोऽस्य यावन्न भुवि व्यलीयत ॥
”“कथं पतङ्गः सूर्य्यः । खगत्वसामान्योपचारात् ।‘पतङ्गः शलभे सूर्य्ये पतङ्गः पक्षिणि स्मृतः ॥
’इति कोषान्तरम् ॥
” इत्युज्ज्वलदत्तः ॥
)शलभः । इत्यमरः । ३ । ३ । २० ॥
 शालि-प्रभेदः । इति मेदिनी ॥
 जलमधूकवृक्षः । इतिराजनिर्घण्टः ॥

 पतङ्गं,  क्ली,
   (पत्रमिव अङ्गं यस्य । पृषोदरात्-साधु ।) रक्तचन्दनम् । इति शब्दरत्नावली ॥
वृक्षविशेषः । वकम् इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।पत्राङ्गम् २ रक्तकाष्ठम् ३ सुरङ्गदम् ४ पत्रा-ण्यम् ५ पट्टरङ्गम् ६ भार्य्यावृक्षः ७ रक्तकः ८लोहितम् ९ रङ्गकाष्ठम् १० रोगकाष्ठम् ११कुचन्दनम् १२ पट्टरञ्जनकम् १३ सुरङ्गम् १४ ।अस्य गुणाः । कटुत्वम् । रूक्षत्वम् । अम्लत्वम् ।शीतत्वम् । गौल्यत्वम् । वातपित्तज्वरविष्फो-टोन्मादभूतनाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अपि च भावप्रकाशे ।“पतङ्गन्तु रक्तसारं सुरङ्गं रञ्जनं तथा ।पटरञ्जनमाख्यातं पत्तूरञ्च कुचन्दनम् ॥
पतङ्गं मधुरं शीतं पित्तश्लेष्मव्रणास्रनुत् ।हरिचन्दनवज्ज्ञेयं विशेषाद्दाहनाशनम् ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पतङ्ग पुंस्त्री पतन् उत्प्लवन् गच्छति ड नि० । १ खगेअमरः स्त्रियां जातित्वात् ङीष् । २ सूर्य्ये पु०
  ३ शलभे(फडिङ्ग) कीटभेदे ४ शालिभेदे पु०
  मेदि० ५ जलमधूकवृक्षेराजनि० । ६ पारदे न०
  मेदि० ७ चन्दनभेदे न०
  शब्दच० ।प्लक्षद्वीपस्थे क्षत्रियस्थानीये ८ वर्णभेदे पु०
  “हंसपतङ्गोर्द्धा-यनसत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णाः” भाग० ५ । २ । ०७ श्लो० ।उत्प्लवनेन १० पतने च पतङ्गरशब्दे दृश्यम् ।

Capeller

German

 पतंग॑ fliegend. m.
  Vogel
 Insekt,  Schmetterling, 
Motte (auch पत॑ग u. पतंगम m.
 ).

Grassman

German

 pataṃgá,  a. m.,  im Fluge (patám Acc. von patá in adverbialem Sinne) gehend,  daher 1〉 fliegend
 2〉 Vogel,  geflügeltes Ross,  auch bildlich von den Flammen
 3〉 die als Vogel oder als geflügeltes Ross gedachte Sonne.
-ás 3〉 {1003, 2}.
-ám 3〉 {163, 6}
 {1003, 1}.
-ā́ya 3〉 {1015, 3}.
-ā́s 1〉 śyenā́sas {118, 4}
 áśvās {118, 5} (váyas).
-ā́n 2〉 {300, 2} (Flammen).
-aís 2〉 {116, 4} bhujyúm ūhathus 〰.

Burnouf

French

 पतङ्ग पतङ्ग m.
  (गम्) oiseau
		 insecte ailè,  en
gén. 
		 Esp. de riz.
		 Le Soleil. -- N. mercure.
पतङ्गिका f.
  esp. d'abeille.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.