| YouTube Channel

पञ्चालाः (paJcAlAH)

 
Apte
English
पञ्चालाः [pañcālāḥ],
m.
 (pl. )
N.
 of a country and its people. -लः A king of the Pañchālas.
Apte Hindi
Hindi
पञ्चालाः
पुं*
 - पंच् + कालन्
एक देश तथा उसके निवासियों का नाम
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पञ्चालाः,
पुं,
 (पञ्चालाः क्षत्त्रियास्तेषां निवासो-जनपदः । निवासेऽणो जनपदे लुप् ।) नीवृद-विशेषः । बहुवचनान्तोऽयम् । इति मेदिनी ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“पचि व्यक्तीकरणे”@} 2 3 ‘पच व्यक्तीकरणे’ इति दुर्गः।
‘तिङो गोत्रादीनि--’ 4 इत्यत्र काशिकायां न्यासे च ‘पचति 5 गोत्रम्’ इत्युक्तत्वात् तन्मतेऽपि ‘पच’ इत्येव पाठ इति गम्यते।
पच इत्यदन्तपाठेऽपि धातोरस्या- निट्त्वम्, अनिट्कारिकासु पाठात्--इति ज्ञेयम्।]] ‘णौ पञ्चयति विस्तारे व्यक्तौ तु शपि पञ्चते।’ 6 इति देवः।
पञ्चकः-ञ्चिका, पञ्चकः-ञ्चिका, पिपञ्चिषकः-षिका, पापञ्चकः-ञ्चिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककञ्चतिवत् 7 ज्ञेयानि।
8 पङ्कः, 9 पङ्क्तिः, 10 पञ्चालाः
इति अस्य धातो रूपाणीति विशेषः।
11 पञ्चितः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९५८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-१७४। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (८-१-२७)
05
=>
 [= व्यक्तीकरोति]
06
=>
 (श्लो। १८)
07
=>
 (१४५)
08
=>
 [[५। घञि, न्यङ्क्वादिपाठात् कुत्वम्।]]
09
=>
 [[६। बाहुलकात् ‘क्तिन्नपि इष्यते’ (वा। ३-३-९४) इति क्तिन्, कुत्वं च।]]
10
=>
 [[७। ‘तमिविडि--’ (द। उ। ८-११५) इति कालच्प्रत्यये रूपम्। पञ्चते पञ्चयति वा पञ्चालाः = विषयः, पर्वतेश्वरयक्षश्च।]]
11
=>
 [[आ। ‘अमुञ्चनैर्मञ्चितचित्तपञ्चितत्रयीमतप्रस्तुचितैः शुभार्जकैः।’ धा। का। १। २४।]]