| YouTube Channel

पञ्चवक्त्रः (paJcavaktraH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
सिंहः, केसरी, केशरी, हपिः, मृगेन्द्रः, मृगराजः, मृगराट्, मृगपतिः, पशुराजः, पशुपतिः, शार्दूलः, वनराजः, मृगरिपुः, मृगारिः, गजारिः, कुञ्जरारातिः, द्विरदान्तकः, हस्तिकक्ष्यः, भीमनादः, भीमविक्रान्तः, भारिः, हर्य्यक्षः, पञ्चास्यः, पञ्चाननः, पञ्चमुखः, पञ्चवक्त्रः, पञ्चशिखः, व्यालः, सटाङ्कः, जटिलः, अरण्यराज्, अरण्यराट्, इभमाचलः, इभारिः, करिदारकः, करिमाचलः, कलङ्कषः, पलङ्कषः, केशी, क्रव्यादः, गजारिः, नखायुधः, नखरायुधः, नदनुः, पारिन्द्रः, पारीन्द्रः, बहुबलः, भारिः, भीमविक्रान्तः, महानादः, महावीरः, मृगद्विष्, मृगद्विट्, मृगप्रभुः, रक्तजिह्वः, वनहरिः, विसङ्कटः, विक्रमी, विक्रान्तः, शृङ्गोष्णीषः, शैलाटः, शैलेयः, सकृत्प्रजः, हरित्, हरितः, हेमाङ्गः
noun
सिंहजातीयः नरः वन्यपशुः।
"सिंहस्य ग्रीवा सटया आवृता अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पञ्चवक्त्रः,
पुं,
(पञ्च वक्त्राणि यस्य ।) शिवः (“विश्वाद्यंविश्वबीजं निखिलभयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम्
”इति शिवध्यानम्
)अस्य मन्त्रा यथा, --“समस्तानां स्वराणान्तु दीर्घाः शेषाः सबिन्दुकाः ।ॠनॄकशून्याः सार्द्धचन्द्रा उपान्ते नाभिसंहिताः
एभिः पञ्चाक्षरैर्म्मन्त्रं पञ्चवक्त्रस्य कीर्त्तितम् ।क्रमात् सम्मदसन्दोहमादगौरवसंज्ञकाः
प्रासादन्तु भवेत् शेषं पञ्चमन्त्राः प्रकीर्त्तिताः ।एकैकेन तथैवैकं वक्त्रं मन्त्रेण पूजयेत्
एकं समुदितं कृत्वा पञ्चभिर्व्वा प्रपूजयेत् ।प्रासादेनाथवा पञ्चवक्त्रं देवं प्रपूजयेत्
सम्मदादिषु मन्त्रेषु प्रासादन्तु प्रशस्यते ।शम्भोः प्रसादनेनैव यस्मादवृत्तस्तु मन्त्रकः
तेन प्रासादसंज्ञोऽयं कथ्यते मुनिपुङ्गवैः ।तस्मात् सर्व्वेषु मन्त्रेषु प्रासादः प्रीतिदः प्रभोः
आमोदकारकः शम्भोर्म्मन्त्रः सम्मद उच्यते ।मनःप्रपूरणश्चापि सन्दोहः परिकीर्त्तितः
आकर्षको भवेन्मादो गुरुत्वाद्गौरवाह्वयः ।एतद्व्यस्तं समस्तञ्च मन्त्रं शम्भोः प्रकीर्त्तितम्
पञ्चाक्षरञ्च यन्मन्त्रं पञ्चवक्त्रस्य कीर्त्तितम् ।स्वयन्तेनैव मन्त्रेण आराधयतमीश्वरम्
*
ध्यानञ्च शृणु वक्ष्यामि सम्यग्वेतालभरवौ ।पञ्चवक्त्रं महाकायं जटाजूटविभूषितम्
चारुचन्द्रकलायुक्तं मूर्द्ध्नि व्यालौघसंगतम् ।बाहुभिर्द्दशभिर्युक्तं व्याघ्रचर्म्मास्वराम्बरम्
कालकूटधरं कण्ठे नागहारोपशाभितम् ।कोटीरबन्धनं बाहुभूषणञ्च भुजङ्गमाः
विभूतिं सर्व्वगात्रेषु ज्योत्स्नार्पितस्वरोचिषम् ।भूतिसंलिप्तसर्व्वाङ्गमेकैकत्र त्रिभिस्त्रिभिः
नेत्रैस्तु पञ्चदशभिर्ज्योतिष्मद्भिर्विभूषितम् ।वृषभोपरि संस्थन्तु गजकृत्तिपरिच्छदम्
सद्योजातं वामदेवमघोरञ्च ततः परम् ।तत्पुरुषं यथेशानं पञ्चवक्त्रं प्रकीर्त्तितम्
सद्योजातं भवेद्बक्त्रं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ।पीतवर्णं तथा सौम्यं वामदेवं मनोहरम्
नीलवर्णमघोरन्तु दंष्ट्राभीतिविवर्द्धनम् ।रक्तं तत्पुरुषं देवं दिव्यमूर्त्तिं मनोहरम्
श्यामलञ्च तथेशानं सर्व्वदैव शिवात्मकम् ।चिन्तयेत् पश्चिमे त्वाद्यं द्वितीयञ्च तथोत्तरे
अघोरं दक्षिणे देवं पूर्व्वे तत्पुरुषन्तथा ।ईशानं मध्यतो ध्येयं चिन्तयेद्भक्तितत्परः
शक्तित्रिशूलखट्वाङ्गवरदाभयदं शिवम् ।दक्षिणेष्वथ हस्तेषु वामेष्वपि ततः शृणु
अक्षसूत्रं बीजपूरं भुजगं डमरूत्पलम् ।अष्टैश्वर्य्यसमायुक्तं ध्यायेत्तु हृद्गतं शिवम्
”इति कालिकापुराणे ५० अध्यायः
*
पञ्चमुखरुद्राक्षः यथा स्कान्द्रे, --“पञ्चवक्त्रः स्वयं रुद्रः कालाग्निर्नाम नामतः ।अगम्यागमनाच्चैव अभक्ष्यस्य भक्षणात् ।मुच्यते सर्ब्बपापेभ्यः पञ्चवक्त्रस्य धारणात्
”इति तिथितत्त्वम्
(पञ्चं विस्तृतं वक्त्रं वदनं यस्य इति विग्रहे ।सिंहः
)