| YouTube Channel

पञ्चवक्त्र (paJcavaktra)

 
शब्दसागरः
English
पञ्चवक्त्र
m.
 (-क्त्रा)
1. SIVA.
2. A lion.
E.
 पञ्च five, and वक्त्र a face.
Capeller Eng
English
पञ्चवक्त्र
a.
 five-faced
m.
E.
 of Śiva.
Yates
English
पञ्च-वक्त्र (क्त्रः) 1.
m.
 Shiva
a lion.
Wilson
English
पञ्चवक्त्र
m.
 (-क्त्रः)
1 ŚIVA.
2 A lion.
E.
 पञ्च five, and वक्त्र a face.
Monier Williams Cologne
English
पञ्च—वक्त्र
mfn.
 5-faced,
Hariv.
R.
पञ्च—वक्त्र
m.
N.
 of Śiva,
Dhūrtas.
of one of the attendants of Skanda,
MBh.
a lion,
L.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पञ्चवक्त्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಶ್ವರ/ಪರಶಿವ/ಮಹಾದೇವ
व्युत्पत्तिः - > पञ्च वक्त्राण्यस्य
विस्तारः - > ವಿವರಕ್ಕೆ "ಪಂಚಮುಖ" ಪದದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ
पञ्चवक्त्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಂಹ
व्युत्पत्तिः - > पञ्च विशालं वक्त्रमस्य
प्रयोगाः - > "वेलाचलादर्भकपञ्चवक्त्रान् विहङ्गपातेन जिघृक्षमाणान्"
उल्लेखाः - > याद० १८-८६
पञ्चवक्त्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಘ್ರ/ಹುಲಿ
पञ्चवक्त्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರುದ್ರಾಕ್ಷ
विस्तारः - > "पञ्चपूर्वास्तु वक्त्रस्य व्याघ्रे सिंहे हरे" वैज०
L R Vaidya
English
paMcan-vaktra {% m. %} 1. an epithet of Śiva
2. (with the mouth wide open) a lion.(The word is used at the end of names of learned men to express veneration or high scholarship, e.g. जगन्नाथतर्कपंचानन.)
Mahabharata
English
Pañcavaktra, a warrior of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2578.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पञ्चवक्त्रः,
पुं,
 (पञ्च वक्त्राणि यस्य ।) शिवः । (“विश्वाद्यंविश्वबीजं निखिलभयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम् ॥
”इति शिवध्यानम् ॥
)अस्य मन्त्रा यथा, --“समस्तानां स्वराणान्तु दीर्घाः शेषाः सबिन्दुकाः ।ॠनॄकशून्याः सार्द्धचन्द्रा उपान्ते नाभिसंहिताः ॥
एभिः पञ्चाक्षरैर्म्मन्त्रं पञ्चवक्त्रस्य कीर्त्तितम् ।क्रमात् सम्मदसन्दोहमादगौरवसंज्ञकाः ॥
प्रासादन्तु भवेत् शेषं पञ्चमन्त्राः प्रकीर्त्तिताः ।एकैकेन तथैवैकं वक्त्रं मन्त्रेण पूजयेत् ॥
एकं समुदितं कृत्वा पञ्चभिर्व्वा प्रपूजयेत् ।प्रासादेनाथवा पञ्चवक्त्रं देवं प्रपूजयेत् ॥
सम्मदादिषु मन्त्रेषु प्रासादन्तु प्रशस्यते ।शम्भोः प्रसादनेनैव यस्मादवृत्तस्तु मन्त्रकः ॥
तेन प्रासादसंज्ञोऽयं कथ्यते मुनिपुङ्गवैः ।तस्मात् सर्व्वेषु मन्त्रेषु प्रासादः प्रीतिदः प्रभोः ॥
आमोदकारकः शम्भोर्म्मन्त्रः सम्मद उच्यते ।मनःप्रपूरणश्चापि सन्दोहः परिकीर्त्तितः ॥
आकर्षको भवेन्मादो गुरुत्वाद्गौरवाह्वयः ।एतद्व्यस्तं समस्तञ्च मन्त्रं शम्भोः प्रकीर्त्तितम् ॥
पञ्चाक्षरञ्च यन्मन्त्रं पञ्चवक्त्रस्य कीर्त्तितम् ।स्वयन्तेनैव मन्त्रेण आराधयतमीश्वरम् ॥
* ॥
ध्यानञ्च शृणु वक्ष्यामि सम्यग्वेतालभरवौ ।पञ्चवक्त्रं महाकायं जटाजूटविभूषितम् ॥
चारुचन्द्रकलायुक्तं मूर्द्ध्नि व्यालौघसंगतम् ।बाहुभिर्द्दशभिर्युक्तं व्याघ्रचर्म्मास्वराम्बरम् ॥
कालकूटधरं कण्ठे नागहारोपशाभितम् ।कोटीरबन्धनं बाहुभूषणञ्च भुजङ्गमाः ॥
विभूतिं सर्व्वगात्रेषु ज्योत्स्नार्पितस्वरोचिषम् ।भूतिसंलिप्तसर्व्वाङ्गमेकैकत्र त्रिभिस्त्रिभिः ॥
नेत्रैस्तु पञ्चदशभिर्ज्योतिष्मद्भिर्विभूषितम् ।वृषभोपरि संस्थन्तु गजकृत्तिपरिच्छदम् ॥
सद्योजातं वामदेवमघोरञ्च ततः परम् ।तत्पुरुषं यथेशानं पञ्चवक्त्रं प्रकीर्त्तितम् ॥
सद्योजातं भवेद्बक्त्रं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ।पीतवर्णं तथा सौम्यं वामदेवं मनोहरम् ॥
नीलवर्णमघोरन्तु दंष्ट्राभीतिविवर्द्धनम् ।रक्तं तत्पुरुषं देवं दिव्यमूर्त्तिं मनोहरम् ॥
श्यामलञ्च तथेशानं सर्व्वदैव शिवात्मकम् ।चिन्तयेत् पश्चिमे त्वाद्यं द्वितीयञ्च तथोत्तरे ॥
अघोरं दक्षिणे देवं पूर्व्वे तत्पुरुषन्तथा ।ईशानं मध्यतो ध्येयं चिन्तयेद्भक्तितत्परः ॥
शक्तित्रिशूलखट्वाङ्गवरदाभयदं शिवम् ।दक्षिणेष्वथ हस्तेषु वामेष्वपि ततः शृणु ॥
अक्षसूत्रं बीजपूरं भुजगं डमरूत्पलम् ।अष्टैश्वर्य्यसमायुक्तं ध्यायेत्तु हृद्गतं शिवम् ॥
”इति कालिकापुराणे ५० अध्यायः ॥
* ॥
पञ्चमुखरुद्राक्षः । यथा स्कान्द्रे, --“पञ्चवक्त्रः स्वयं रुद्रः कालाग्निर्नाम नामतः ।अगम्यागमनाच्चैव अभक्ष्यस्य च भक्षणात् ।मुच्यते सर्ब्बपापेभ्यः पञ्चवक्त्रस्य धारणात् ॥
”इति तिथितत्त्वम् ॥
(पञ्चं विस्तृतं वक्त्रं वदनं यस्य । इति विग्रहे ।सिंहः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पञ्चवक्त्र
पु०
 पञ्च वक्त्राण्यस्य । १ महादेवे २ रुद्राक्षभेदे चपञ्चमुखशब्दे दृश्यम् । पञ्चवदनादयोऽप्यत्र
Capeller
German
पञ्चवक्त्र füfgesichtig, Bein. Śiva's.