| YouTube Channel

पञ्चमुख (paJcamukha)

 
शब्दसागरः
English
पञ्चमुख
m.
 (-खः)
1. A name of SĪVA.
2. A lion.
E.
 पञ्च five, and मुख face.
Capeller Eng
English
पञ्चमुख
a.
 having five faces or points.
Yates
English
पञ्च-मुख (खः) 1.
m.
 A name of
Shiva.
Spoken Sanskrit
English
पञ्चमुख paJcamukha
adj.
 5-faced or 5-headed
पञ्चमुख paJcamukha
m.
 arrow with 5 points
पञ्चमुख paJcamukha
m.
 lion
Wilson
English
पञ्चमुख
m.
 (-खः)
1 A name of ŚIVA.
2 A lion.
E.
 पञ्च five, and मुख face.
Monier Williams Cologne
English
पञ्च—मुख mf(ई)n. 5-faced or 5-headed (also applied to Prajā-pati), KauṣUp.
पञ्च—मुख
m.
N.
 of Śiva,
L.
a lion,
L.
an arrow with 5 points,
R.
Apte Hindi
Hindi
पञ्चमुख
पुं*
 पञ्चन्-मुख -
शिव का विशेषण
पञ्चमुख
पुं*
 पञ्चन्-मुख -
सिंह
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पञ्चमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಶ್ವರ/ಪರಶಿವ/ಮಹಾದೇವ
व्युत्पत्तिः - > पञ्च मुखान्यस्य
विस्तारः - > ಈಶ್ವರನ ಐದು ಮುಖಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವರ್ಣ - ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷ - ರಕ್ತ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಘೋರ - ಕೃಷ್ಣ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯೋಜಾತ - ಶುಕ್ಲ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಾಮದೇವ - ಪೀತ. ಊರ್ಧ್ವ(ಮಧ್ಯೆ) ಈಶಾನ - ಮಿಶ್ರವರ್ಣ
पञ्चमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಂಹ
व्युत्पत्तिः - > पञ्च विस्तृतं मुखमस्य
पञ्चमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಘ್ರ/ಹುಲಿ
पञ्चमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರುದ್ರಾಕ್ಷ
L R Vaidya
English
paMcan-muKa {% m. %} 1. an epithet of Śiva
2. (with the mouth wide open) a lion.(The word is used at the end of names of learned men to express veneration or high scholarship, e.g. जगन्नाथतर्कपंचानन.)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
-wordlist-
शम्भु (पुं), शर्व (पुं), स्थाणु (पुं), ईशान (पुं), ईश (पुं), रुद्र (पुं), उड्डीश (पुं), वामदेव (पुं), वृषाङ्क (पुं), कण्ठेकाल (पुं), शङ्कर (पुं), नीलकण्ठ (पुं), श्रीकण्ठ (पुं), उग्र (पुं), धूर्जटि (पुं), भीम (पुं), भर्ग (पुं), मृत्युञ्जय (पुं), पञ्चमुख (पुं), अष्टमूर्ति (पुं), श्मशानवेश्मन् (पुं), गिरिश (पुं), गिरीश (पुं), षण्ढ (पुं), कपर्दिन् (पुं), ईश्वर (पुं), ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं), एकदृश् (पुं), त्रिदृश् (पुं), भालदृश् (पुं), एकपाद् (पुं), मृड (पुं), अट्टहासिन् (पुं), घनवाहन (पुं), अहिर्बुध्न (पुं), विरूपाक्ष (पुं), विषान्तक (पुं), महाव्रतिन् (पुं), वह्निरेतस् (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), शिव (पुं), अस्थिधन्वन् (पुं), पुरुषास्थिमालिन् (पुं), व्योमकेश (पुं), शिपिविष्ट (पुं), भैरव (पुं), दिग्वासस् (पुं), कृत्तिवासस् (पुं), भव (पुं), नीललोहित (पुं), सर्वज्ञ (पुं), नाट्यप्रिय (पुं), खण्डपर्शु (पुं), महादेव (पुं), महानट (पुं), महेश्वर (पुं), हर (पुं), पशुपति (पुं), प्रमथपति (पुं), उमापति (पुं), पिङ्गजट (पुं), पिङ्गेक्षण (पुं), पिनाकभृत् (पुं), शूलभृत् (पुं), खट्वाङ्गभृत् (पुं), गङ्गाभृत् (पुं), अहिभृत् (पुं), इन्दुभृत् (पुं), कपालभृत् (पुं), गजासुहृद् (पुं), पूषासुहृद् (पुं), अनङ्गासुहृद् (पुं), कालासुहृद् (पुं), अन्धकासुहृद् (पुं), मखासुहृद् (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पञ्चमुखः,
पुं,
 (पञ्चं विस्तृतं मुखं यस्य सः ।) सिंहः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(पञ्च मुखानि यस्य सः ।)शिवः । इति हेमचन्द्रः ॥
तस्य नामवर्णादियथा, देवीपुराणे ।“शिवस्तत्र स्थितः साक्षात् सर्व्वपापहरः शुभः ।स तु पञ्चमुखः ख्यातो लोके सर्व्वार्थसाधकः ।पञ्चब्रह्मात्मको यस्मात्तेन पञ्चमुखः स्मृतः ॥
पश्चिमे तु मुखे सद्यो वामदेवस्तथोत्तरे ।पूर्व्वे तत्पुरुषं विद्यादघोरञ्चापि दक्षिणे ॥
ईशानः पञ्चमो मध्ये सर्व्वेषामुपरि स्थितः ।एते पञ्च मुखा वत्स ! पापघ्ना ग्रहनाशनाः ॥
सद्योजातं भवेच्छुक्लं वामदेवन्तु पीतकम् ।रक्तस्तत्पुरुषो ज्ञेयोऽघोरः कृष्णः स एव च ॥
ईशानः पश्चिमस्तेषां सर्व्ववर्णसमन्वितः ।कामदः कामरूपी स्यात् ज्ञानाधारः शिवात्मकः ॥
(रुद्राक्षविशेषः । अस्य धारणतः शुभं भवति ॥
पञ्च मुखानि यस्य इति विग्रहे वाच्यलिङ्गत्वम् ।यथा, रामायणे । ५ । ४१ । २३ ।“तस्य पञ्चायसांस्तीक्ष्णान् शितान् पञ्चमुखान् ततः ।शिरस्युत्पलपत्राभान् दुर्धर्षः संन्यवेशयत् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पञ्चमुख
त्रि०
 षञ्च मुखान्यस्य । १ पञ्चवदनयुक्ते स्त्रियां स्वाङ्ग-त्वात् ङीष् । २ महादेवे
पु०
 तन्मुखनामादि देवीपु० उक्तंयथा “शिवस्तत्रस्थितः साक्षात् सर्वपापहरः शुभः ।स तु पञ्चमुखः ख्यातो लोकसर्वार्थसाधकः । पञ्च-ब्रह्मात्मको यस्मात्तेन पञ्चमुखः स्मृतः । पश्चिमे तुमुखे सद्यो, वामदेवस्तथोत्तरे । पूर्वे तत् रुषं विद्याद-घोरं चापि दक्षिणे । ईशानः पञ्चमो मध्ये सर्वेषामु-परिस्थितः । एते पञ्चमुखा बत्स पापध्ना ग्रहनाशनाः ।सद्योजातो भवेच्छुक्लो वामदेवस्तु पीतकः । रक्तस्तत्पु-रुषो ज्ञेयोऽघोरः कृष्णः सएव च । ईशानः पश्चिमस्तेषांसर्ववर्णसमन्वितः । कामदः कामरूपी स्यात् ज्ञानाधारःशिवात्मकः” । ३ पञ्चवक्त्रे रुद्राक्षभेदे च “पञ्चवक्त्रः स्वयंरुद्रः कालाग्निर्नामनामतः । अगम्यागमनाच्चैव अभ-क्ष्यस्य च भक्षणात् । मुच्यते सर्वपापेभ्यः पञ्चवक्त्रस्यधारणात्” तिथि० त० स्कान्दे । ३ जवाभेदे स्त्री ङीष् ।४ वासकवृक्षे च राजनि० । पचि--विस्तारे अच् तादृशंमुखमस्य । ५ सिंहे पुंस्त्री० स्त्रियां ङीष् । पञ्चवक्त्राद-योपि तेष्यर्थेषु ।
Capeller
German
पञ्चमुख fünfgesichtig, fünßpitzig.