पञ्चजन (paJcajana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पञ्चजन m.
  (-नः)
	 1. Man is general,  a man. 
	 2. The name of a demon, 
whose bones became the Conch Pānchajanya,  the shell of
KRISHṆA.
	 f.
  (-नी) An assemblage of five persons
 E.
  पञ्च five, 
(elements, ) and जन who is born. 

Capeller Eng

English

 पञ्चजन॑ m.
  the five (classes of) beings,  i.e.
  gods, 
men,  Gandharvas,  Apsaras,  serpents,  & Manes. 

Yates

English

 पञ्च-जन (नः) 1.
m.
  Man
 name of a
demon. 
f.
  (नी) Five persons.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   पञ्चजन  paJcajana  m.
   5 elements  
   पञ्चजन  paJcajana  m.
   mankind   
   पञ्चजन  paJcajana  m.
   5 classes of beings man     
            

Wilson

English

 पञ्चजन
m.
  (-नः)
1 Man in general,  a man. 
2 The name of a demon,  whose bones became the Conch,  Pāñcajanya,  the
shell of KṚṢṆA.
f.
  (-नी) An assemblage of five persons.
E.
  पञ्च five,  (elements, ) and जन who is born. 

Monier Williams Cologne

English

 पञ्च—जन॑ m.
  (pl. ) the 5 classes of beings (viz. gods,  men,  Gandharvas and Apsaras,  serpents,  and Pitṛs),  TS.
 
 ŚBr.
   &c.
   man,  mankind,  Hcar.
  (°नेन्द्र m.
  prince,  king,  Rājat.
 )

 (ibc. ) the 5 elements,  MBh.
  

 N.
  of a demon slain by Kṛṣṇa,  MBh.
  
 R.
  &c.
   (cf.   पाञ्चजन्य)

 of a son of Saṃhrāda by Kṛti,  BhP.
  

 of a Prajāpati,  ib.

 of a son of Sagara by Keśinī,  Hariv.
 

 of a son of Sṛñjaya and father of Soma-datta,  ib.

Apte Hindi

Hindi

पञ्चजनः
पुं*
  पञ्चन्-जनः -
"मनुष्य,  मनुष्य जाति"

पञ्चजनः
पुं*
  पञ्चन्-जनः -
एक राक्षस जिसने शंखशुक्ति का रूप धारण कर लिया था तथा जिसको श्रीकृष्ण ने मार गिराया था

पञ्चजनः
पुं*
  पञ्चन्-जनः -
आत्मा

पञ्चजनः
पुं*
  पञ्चन्-जनः -
"प्राणियों की पाँच श्रेणियाँ अर्थात् देवना,  मनुष्य,  गंधर्व,  नाग और् पितर"

पञ्चजनः
पुं*
  पञ्चन्-जनः -
हिन्दुओं की चार मुख्य जातियाँ

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पञ्चजन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನುಷ್ಯ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > पञ्चभिः भूतैः जायते
पञ्चजन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವೈಶ್ಯ ಶೂದ್ರ ಮತ್ತು ರಥಕಾರ(ಬಡಗಿ) ಈ ಐವರು
पञ्चजन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನುಷ್ಯನಂತಿರುವ ದೇವತೆ ಮೊದಲಾದವರು
पञ्चजन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ - ಈತನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಹತನಾದನು

L R Vaidya

English

 paMcan-jana {% (I) m. %} man,  mankind.

 paMcan-jana {% (II) m. pl. %} 1. the five classes of beings,  viz.,  gods,  men,  gandharvas,  serpents and pitṛis
 2. the four primary castes of the Hindus together with the Nishādas (barbarians).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पञ्चजन m. = पुरुष (Mensch),  Kuṭṭ. 695. — ° = समुद्र,  S I,  79,  7 v.u. (Ko.).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मर्त्यः पञ्चजनो भूस्पृक्पुरुषः पूरुषो नरः ।
मनुष्यो मानुषो ना विट् मनुजो मानवः पुमान् ॥ ३३७ ॥
-wordlist-
 
मर्त्य (पुं),  पञ्चजन (पुं),  भूस्पृश् (पुं),  पुरुष (पुं),  पूरुष (पुं),  नर (पुं),  मनुष्य (पुं),  मानुष (पुं),  नृ (पुं),  विष् (पुं),  मनुज (पुं),  मानव (पुं),  पुंस् (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मनुष्य
मनुष्य,  मानुष,  मर्त्य,  मनुज,  मानव,  पुंस्,  पञ्चजन,  नृ,  पुरुष,  पूरुष,  विष्
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।
पुमान्पञ्चजनो ना च पुरुषः पूरुषश्च विट् ॥ ३३१ ॥
verse 2.1.1.331
page 0039

Mahabharata

English

Pañcajana^1,  an Asura. § 589 (Droṇābhishekap.): VII,  11,  401 (Pātālavāsinaṃ,  slain by Kṛshṇa,  who thus obtained the conch Pāñcajanya).

Pañcajana^2 (XVI,  270),  v. Pañcanada.

पुराणम्

English

पञ्चजन / PAÑCAJANA. A prajāpati. He gave his daughter pañcajanī (Asiknī) in marriage to the great sage and law-giver dakṣa. (6th skandha,  bhāgavata).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पञ्चजनः,  पुं,
   (पञ्चभिर्भूतैर्जन्यतेऽसौ । पञ्च +जन् + कर्म्मणि घञ् । “जनिवध्योश्च” । ७ । ३ । ३५ ।इति न वृद्धिः ।) पुरुषः । इत्यमरः । २ । ६ । १ ॥
(यथा,  राजतरङ्गिण्याम् । ३ । ३५५ ।“सद्भावश्र्यादिका देव्यस्तेन श्रीशब्दलाञ्छिताः ।पञ्च पञ्चजनेन्द्रेण पुरे तस्मिन् निवेशिताः ॥
”)दैत्यविशेषः । स च संह्रादस्य कृतौ पत्न्यां जातः ।(यथा,  श्रीभागवते । ६ । १८ । १४ ।“संह्रादस्य कृतिर्भार्य्याऽसूत पञ्चजनं ततः ॥
”अपरो दैत्यभेदः । श्रीकृष्णः एनं हत्वा सान्दी-पनिमुनये अस्य मृतं पुत्त्रं गुरुदक्षिणास्वरूपंददौ । यथा,  भागवते । ३ । ३ । २ ।“सान्दीपनेः सकृत् प्रोक्तं ब्रह्माधीत्य सविस्तरम् ।तस्मै प्रादात् वरं पुत्त्रं मृतं पञ्चजनोदरात् ॥
”)अस्यास्थ्ना पाञ्चजन्यनामा शङ्खो जातः । सचश्रीकृष्णस्य । यथा,  --“पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ॥
”इत्यादि श्रीभगवद्गीतायाम् । १ । १५ ॥
 (प्रजा-पतिः । यथा,  भागवते । ६ । ४ । ५१ ।“एषा पञ्चजनस्याङ्ग ! दुहिता वै प्रजापतेः ।असिक्नी नाम पत्नीत्वे प्रजेश ! प्रतिगृह्यताम् ॥
”सगरराजपुत्त्रः । यथा,  हरिवंशे । १५ । ६ ।“केशिन्यसूत सगरादसमञ्जसमात्मजम् ।राजा पञ्चजनो नाम बभूव स महाबलः ॥
”गन्धर्ब्बाः पितरो देवा असुरा रक्षांसि पञ्चजन-पदवाच्यानि भवन्ति । इति चिन्तामणिः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पञ्चजन पु०
  पञ्चभिः भूतैर्जन्यते जन--घञ्,  न वृद्धिः । १ मनुष्येअमरः । २ मनुष्यसम्बन्धिनि प्राणादौ ३ मनुष्यतुल्ये देवादौ४ मनुष्यभेदे ब्राह्मणादौ च शा० सू० भाष्यम् तथाहि“यस्मिन् पञ्च पञ्च जना अ काशश्च प्रतिष्ठितः” तद्धृतवेदमन्त्रे“प्रञ्च पञ्च शब्दशब्देन पञ्चविंशतितत्त्वान्युच्यन्ते” इतिसांख्यमतनिराकरणेन पञ्चजनशब्दस्य प्राणादिपरत्वंसमर्थितं दिङ्मात्रमत्रोच्यते“कथं तर्हि पञ्च पञ्चजना इति,  उच्यते,  “दिक्सङ्ख्येसंज्ञायामिति” पा० विशेषस्मरणात् मंज्ञायामेव पञ्चशब्दस्यजनशब्देन समासः,  ततश्च रूढत्वाभिप्रायेणैव केचित्पञ्चजना नाम विवक्ष्यन्ते,  न साङ्ख्यतत्त्वाभिप्रायेण,  तेकतीत्यस्यामाकाङ्क्षायां पुनः पञ्चेति प्रयुज्यते,  पञ्चजनानाम केचित्,  ते च पञ्चेत्यर्थः सप्तर्षयः सप्तेति यथा ।के पुनस्ते पञ्चजना नामेति तदुच्यते । “प्राणादयोवाक्यशेषात्” शा० सू० “यस्मिन् पञ्च पञ्चजना इत्यत उत्तर-स्मिन्मन्त्रे ब्रह्मस्वरूपनिरूपणाय प्राणादयः पञ्च निर्दिष्टाः“प्राणस्य प्राणमुत चक्षुषश्चक्षुरुत श्चोत्रस्य श्रोत्रमन्नस्यान्नंषनसो ये मनो विदुः” इत्यत्र वाक्यशेषगताः सन्निधानात्पन्चजना विवक्ष्यन्ते । कथं पुनः प्राणादिषु पञ्चजन-शब्दप्रयोगः तत्त्वेषु वा कथं जनशब्दप्रयोगः समानेतु प्रसिद्ध्यतिक्रमे वाक्यशेषवशात् प्राणादय एव ग्रही-तव्या भवन्ति जनसम्बन्धाच्च प्राणादयो जनशब्दभाजोभवन्ति । जनवचनश्च पुरुषशब्दः प्राणेषु प्रयुक्तः,  “ते वाएते पञ्च ब्रह्म पुरुषाः” इति,  अत्र “प्राणो ह पिताप्राणो ह माता” इत्यादि च ब्राह्मणम् । समासबलाच्चसमुदायस्य रूढत्वमविरुद्धम् । कथं पुनरसति प्रथम-प्रयोगे रूढिः शक्याश्रयितुं शक्या,  उद्भिदादिवदित्याह ।प्रसिद्धार्यसन्निधानेन ह्यप्रसिद्धार्थः शब्दः प्रयुज्यमानःसमभिव्याहारात् तद्विषयो नियम्यते यथोद्भिदा यजेतुयूपं चिनत्ति,  वेदिं करोतीति । तथाऽयमपि पञ्चजन-शब्दः समासान्वाख्यानादवगतसंज्ञाभावः सेज्ञ्याकाङ्क्षीवाक्यशेषसमभिव्याहृतेषु प्राणादिषु वर्त्तिष्यते । कैश्चित्तुदेवाः पितरो गन्धर्वा असुरा रक्षांसि च पञ्च पञ्च जनाव्याख्याताः । अन्यैश्चत्वारो वर्णा निषादपञ्चमाः परि-गृहीताः” । तत्परिग्रहेऽपीह न कश्चिद्विरोधः ।आचार्यस्तु न पञ्चविंशतेस्तत्त्वानामिह प्रतीतिरस्तीत्येवं-परतया प्राणादयो वाक्यशेषादिति जगाद” ।२ दैत्यभेदे च यस्यास्थ्ना कृष्णस्य पाञ्चजन्यः शङ्घोजातः ।पाञ्चजन्यशब्दे दृश्यम् । ३ सृञ्जयनृपपुत्रे हरिवं० ३२ अ०अंशुमतः पितरि मगधनृपस्य ४ पुत्रभेदे १५० अ० ।५ प्रजापतिभेदे भाग० ६ । ४ । ४६ विश्वावसुदुहितरि भरतस्य६ पत्न्यां स्त्री ङीप् । भाग० ५ । ७ । १

Capeller

German

 पञ्चजन॑ m.
  die fünf Geschlechter (Götter, 
Menschen,  Gandharva,  Apsaras,  Schlangen
u. Manen).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.