पङ्गु (paGgu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पङ्गु mfn.
   (-ङ्गु-ङ्गुः-ङ्गु) Lame,  crippled,  halt,  one who has lost his
legs,  &c.
	 m.
  (-ङ्गुः) The planet Saturn. 
 E.
  पण् to engage in busi-
ness,  उ aff,  and अङ्गु substituted for the radical final. खजि-कु-
पगादेशः नुक् च ।

Capeller Eng

English

 पङ्गु (f.  पङ्ग्वी) lame (also °क)
 abstr.
   °ता f.
 , 
°त्व n.
 

Yates

English

 पङ्गु (ङ्गुः-ङ्गुः-ङ्गु)
a. Lame,  crippled, 
halt.
m.
  The planet
Saturn. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   पङ्गु   paGgu   m.
   lame   
   पङ्गु  paGgu  adj.
   crippled in the legs   
   पङ्गु  paGgu  adj.
   halt     
            

 
   पङ्गु  paGgu adj.
   halt   
   प्रयाणभङ्ग  prayANabhaGga m.
   halt    
   अप्रयाणक  aprayANaka n.
   halt   
   समातिष्ठते  { समास्था }  samAtiSThate  { samAsthA } verb  halt    
   समातिष्ठति  { समास्था }  samAtiSThati  { samAsthA } verb  halt   
   समावसति  { समावस् }  samAvasati  { samAvas } verb  halt    
   व्यवस्तिष्ठते  { व्यवस्था }  vyavastiSThate  { vyavasthA } verb  halt   
   समावासयति  { समावस् }  samAvAsayati  { samAvas } verb caus.  halt    
   संनिषण्ण  saMniSaNNa adj.
   halted  
   अश्वाभिधानी  azvAbhidhAnI f.
   halter   
   नियोजनी  niyojanI f.
   halter  
   अभिधानी  abhidhAnI f.
   halter   
   कण्ठपाशक  kaNThapAzaka m.
   halter  
   पलाप  palApa m.
   halter   
   पाशबन्ध  pAzabandha m.
   halter  
   प्रग्रह  pragraha m.
   halter   
   सन्दान  sandAna m.
   halter  
   निदान  nidAna n.
   halter   
   योक्त्र  yoktra n.
   halter  
   अगति  agati adj.
   halting   
   स्थिति  sthiti f.
   halting  
   निवेश  niveza m.
   halting   
   अयान  ayAna n.
   halting  
   आसन  Asana n.
   halting   
   समास्थापयति  { समास्था }  samAsthApayati  { samAsthA } verb caus.  make to halt   
   स्थिति  sthiti f.
   halting-place   
   पड्बीश  paDbIza m.
   halting-place  
   पड्विंश  paDviMza m.
   halting-place   
   पड्वीश  paDvIza m.
   halting-place  
   समावास  samAvAsa m.
   halting-place   
   अवलम्बक  avalambaka n.
   making a halt   
   अनवस  anavasa adj.
   not making to halt    
   उषित  uSita adj.
   one who has halted  
   वासयते  { वस् }  vAsayate  { vas } verb caus.  cause to halt or stay   
   वासयति  { वस् }  vAsayati  { vas } verb caus.  cause to halt or stay  
   वास्यते  { वस् }  vAsyate  { vas } verb  cause to halt or stay   [ overnight,  etc. ]   
   अश्वाभिधानीकृत  azvAbhidhAnIkRta adj.
   having the halter put on  
   सैन्योपवेशन  sainyopavezana n.
   halting or encampment of an army   
   सन्धायासन  sandhAyAsana n.
   halt after terms of peace have been agreed upon  
   गोसूत्रिका  gosUtrikA f.
   rope fastened at both ends having separate halters for each ox or cow     
            

Wilson

English

 पङ्गु
mfn.
   (-ङ्गुः-ङ्गुः-ङ्गु) Lame,  crippled,  halt,  one who has lost his
legs,  &c.
m.
  (-ङ्गुः) The planet Saturn. 
E.
  पण to engage in business,  उ aff.
  ,  and अङ्गु substituted for the
radical final.

Apte

English

पङ्गु [paṅgu],  a.
  (-ङ्ग or -ङ्ग्वी f.
 ) Lame,  halt,  crippled.

गुः A lame man
 मूकं करोति वाचालं पङ्गुं लङ्घयते गिरिम्.

An epithet of Saturn. 

Comp.
  ग्राहः a crocodile (मकर).

the tenth sign of the zodiac
 Capricornus (मकर). -वासरः Saturday.

Apte 1890

English

 पंगु a. (गू or ग्वी f.) Lame,  halt,  crippled. 
गुः 1 A lame man
 मूकं करोति वाचालं पंगुं लंघयते गिरिं. 
2 An epithet of Saturn. 
Comp. 
ग्राहः {1} a crocodile (मकर). {2} the tenth sign of the zodiac
 Capricornus (मकर). 

Monier Williams Cologne

English

 पङ्गु mf(वी,  or ऊ)n.  (fr.  √ पज् ?
 cf.
   Uṇ.
  i,  37,  Sch.) lame,  halt,  crippled in the legs,  AVPar.
 
 Yājñ.
 
 MBh.
   &c.
  

 N.
  of those elements of the body which are themselves without motion (but are moved by the wind),  Bhpr.
  

 पङ्गु m.
  N.
  of the planet Saturn (as moving slowly),  Cat.
  (cf.   -वासर)

 of Nirjita-varman,  Rājat.
 

Monier Williams 1872

English

 पङ्गु पङ्गु,  उस्,  ऊस् or वी,  उ (perhaps fr.
अप-अङ्ग,  said to be connected with rt. 1. खञ्ज्), 
lame,  crippled,  halt,  one who has lost his legs,  &c.
(उस्),  m. the planet Saturn (as moving slowly)
 an
epithet of Nirjita-varman.
—पङ्गु-ग्राह,  अस्,  m.
the sea-monster Makara,  q. v. [cf. पङ्क-ग्राह,  अस्, ]
 one
of the signs of the zodiac,  see मकर.
—पङ्गु-
ता,  f. or पङ्गु-त्व,  अम्,  n. lameness,  deformity, 
mutilation.
—पङ्गुत्व-हारिणी,  f. a species of shrub
(= शिमृडी).

Macdonell

English

 पङ्गु paṅg-u,  a.
  (v-ī) lame: -ka,  a.
  id.
 -tā,  🞄f. ,  -tva,  n.
 ,  -bhāva,  m.
  lameness.

Benfey

English

 पङ्गु पङ्गु,  perhaps anomal. comp.
अप-अङ्ग + उ,  adj.
 ,  f.
  गू and ग्वी, 
Lame,  Suśr. 1,  89,  11.

Apte Hindi

Hindi

पङ्गु
वि* - "खञ्ज् + कु,  खस्य पत्वे जस्य गादेशः,  नुम्"
"लंगड़ा,  लड़खड़ाता,  विकलांग"

पङ्गुः
पुं*
  - "खञ्ज् + कु,  खस्य पत्वे जस्य गादेशः,  नुम्"
लंगड़ा आदमी

पङ्गुः
पुं*
  - "खञ्ज् + कु,  खस्य पत्वे जस्य गादेशः,  नुम्"
शनि का विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पङ्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಚರಿಸಲು ಕಾಲಿಲ್ಲದವನು/ಹೆಳವ
निष्पत्तिः - > पन(स्तुतौ) "गुः" बाहु०
प्रयोगाः - > साहस्रैरपि पङ्गुरङ्घ्रिभिरभिव्यक्तीभवन्भानुमान्"
उल्लेखाः - > नैष० ५-१३६
विस्तारः - > स्त्रियाम् "ऊङ्" (४-१-६८)
पङ्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶನಿಗ್ರಹ

L R Vaidya

English

 paMgu {% (I) a. (f. गु or ग्वी) %} Lame,  crippled.

 paMgu {% (II) m. %} 1. A lame man,  जडानंधान्पंगून्प्रकृतिबधिरानुक्तिविकलान् G.L.15
 2. an epithet of Saturn.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

शोण
पु
शोण,  पङ्गु,  पद्मारुण
पङ्गुपद्मारुणौ शोणावम्बरे व्योमवाससी ॥ १३ ॥
verse 3.1.1.13
page 0014

Indian Epigraphical Glossary

English

 paṅgu (EI 33),  a share.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पङ्गु 2. a) das Sternchen zu streichen.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पङ्गु
adjective
 
पादयोः कश्चित् दोषस्य विकारस्य वा कारणात् यः कष्टेन चलति।
 "पङ्गुः रुग्णः किञ्चित् दूरं चलित्वा उपाविशत्।"

Synonyms:
  पङ्गु,  एकपद्,  एकपात्,  काक,  खञ्जचरण
adjective
 
यस्य एकं पदं भग्नम् अथवा चलितुम् असमर्थम्।
 "पङ्गुः यष्ट्याः साहाय्येन चलितुम् अयतत।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पङ्गुः श्रोणः खलतिस्तु खल्वाट ऐन्द्रलुप्तिकः ॥ ४५२ ॥
शिपिविष्टो बभ्रुरथ काणः कनन एकदृक् ।
-wordlist-
 
पङ्गु (पुं),  श्रोण (पुं),  खलति (पुं),  खल्वाट (पुं),  ऐन्द्रलुप्तिक (पुं),  शिपिविष्ट (पुं),  बभ्रु (पुं),  काण (पुं),  कनन (पुं),  एकदृश् (पुं)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः ॥ १४ ॥
श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः ।
क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः ॥ १५ ॥
-wordlist-
 
भृगु (पुं),  पङ्गु (पुं),  श्रुतकर्मन् (पुं),  महाग्रह (पुं),  श्रुतश्रवस् (पुं),  अनुज (पुं),  काल (पुं),  ब्रह्मण्य (पुं),  यम (पुं),  स्थिर (पुं),  क्रूरात्मन् (पुं),  उपराग (पुं),  उपप्लव (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

असित
असित,  क्रोड,  पङ्गु,  छायातनय,  शनैश्चर,  शौरि
असितः क्रोडः पङ्गुश्छायातनयः शनैश्चरः शौरिः ॥ ४८ ॥
verse 1.1.1.48
page 0007

खञ्ज
खञ्ज,  पङ्गु,  श्रोण
खञ्जः पङ्गुस्तथा श्रोणः कुणिर्विकलपाणिकः ।
verse 2.1.1.610
page 0068

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पङ्गुः,  पुं,
   (खञ्जति गतिवैकल्यं प्राप्नोतीति । खजिगतिवैकल्ये । “बाहुलकात् कुः । खजयोःपगौ नुमागमश्च ।” उणां । १ । ३७ । इति पगौनुमागमश्च । अस्य कक्षाया अत्युच्चतया बहु-कालेन राशिभागादिभोगात् मन्दगतित्वादस्यतथात्वम् ।) शनैश्चरः । इति शब्दमाला ॥
 (परि-व्राट् । यथोक्तं चिन्तामणौ ।“भिक्षार्थं गमनं यस्य विण्मूत्रकरणाय च ।योजनान्न परं याति सर्व्वथा पङ्गुरेव सः ॥
”)

 पङ्गुः,  त्रि,  (खजि गतिवैकल्ये । बाहुलकात् कुः ।खस्य पत्वे जस्य गादेशः नुम् च । उणां १ । ३७ ।)जङ्घावैकल्येन चलनाक्षमः । तत्पर्य्यायः । श्रोणः२ । इत्यमरः । २ । ६ । ४८ ॥
 जङ्घाहीनः ३ । इतिशब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  महाभारते २ । ५ । १२५ ।“कञ्चिदन्घांश्च मूकांश्च पङ्गून् व्यङ्गानबान्धवान् ।पितेव पासि धर्म्मज्ञ ! तथा प्रव्रजितानपि ॥
”यानहरणेनैव लोकः पङ्गुर्भवति । यथा,  मार्क-ण्डेये । १५ । ३१ ।“पुष्पापहृद्दरिद्रश्च पङ्गुर्यानापहृन्नरः ॥
”)अस्य लक्षणं खञ्जशब्दे द्रष्टव्यम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पङ्गु त्रि०
  खजि--कु--पनादेशः नुक् च । १ गतिहीने स्त्रियांऊङ् । २ मन्दगतौ शनिग्रहे शब्दर० तत्कक्षाया अत्यु-च्चतया वहुकालेन राशिभागादिकस्य तेन भोगात् तस्यभन्दगतित्वम् । अश्वहरणकर्मविपाकेण पङ्गुता जायतेइत्युक्तं मनुः ।

Capeller

German

 पङ्गु (f.  पङ्ग्वी) lahm an den Füßen.  Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 पङ्गु पङ्गु a. estropié,  cul-de-jatte. -- S. m.
  la planète
Saturne.
पङ्गुल m.
  cheval blanc.

Stchoupak

French

 पङ्गु-
 -(व्)ई- -ऊ- a. boiteux,  qui cloche 
 -क- id. 
 -ता-
f.
  claudication. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.