पङ्क्तिपावन (paGktipAvana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पङ्क्तिपावन m.
  (-नः) A respectable or eminent person. 
 E.
  पङ्क्ति,  and
पावन who purifies.

Capeller Eng

English

 पङ्क्तिपावन a.
  purifying or adorning a society.

Yates

English

 पङ्क्ति-पावन (नः) 1.
m.
  A respect-
able or eminent person. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पङ्क्तिपावन 	-	 paGktipAvana 	-	 adj.
  	-	  respectable
पङ्क्तिपावन 	-	 paGktipAvana 	-	 adj.
  	-	  purifying society

Wilson

English

 पङ्क्तिपावन
m.
  (-नः) A respectable or eminent person. 
E.
  पङ्कृ,  and पावन who purifies.

Monier Williams Cologne

English

 पङ्क्ति—पावन mfn.
   purifying society,  respectable (opp.  to दूष),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

Apte Hindi

Hindi

पङ्क्तिपावनः
पुं*
  पङ्क्ति-पावनः -
आदरणीय या सम्मानित व्यक्ति

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पङ्क्तिपावन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನು/ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಲು ಅರ್ಹನಾದವನು
निष्पत्तिः - > पूञ्(पवने)+णिच् "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > पङ्क्तिं पावयति
प्रयोगाः - > "तत्र ब्राह्मणाः केचित्तैत्तिरीयाः पङ्क्तिपावनाः काश्यपाः पञ्चाग्नयः" मालती० १
विस्तारः - > "वेदार्थवित् प्रवक्ता च सहस्रदः। शतायुश्चैव विज्ञेया ब्राह्मणाः पङ्क्तिपावनाः" मनु० ३-१८६ ಸಾಂಗ ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವನೂ ಪಂಚಾಗ್ನಿ ಉಪಾಸಕನೂ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರುವ ಅರ್ಹತೆಯುಳ್ಳವನು.

L R Vaidya

English

 paMkti-pAvana {% m. %} a respectable Brāhmaṇa who imparts sanctity to those who dine with him,  or one who gets a seat of honour at dinner and other parties,  or one who is learned in the Vedas,  (1) यजुषां पारगो यस्तु साम्नां यश्चापि पारगः । अथर्वशिरसोऽध्येता ब्राह्मणः पंक्तिपावनः
 (2) अपाङ्क्त्योपहता पंक्तिः पाव्यते यौर्द्विजोत्तमैः । तान्निबोधत कार्त्स्येन द्विजाग्र्यान् पंक्तिपावनान् M.iii.184. See the word used at M.M.i. and Jagaddhara’s explanations of it.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पङ्क्तिपावनः,  पुं,
   (पङ्क्तिं श्राद्धोपलक्षे भोज-नायोपविष्टानां वेदविद्याविशारदानां ब्राह्म-णानां श्रेणीं पुनाति पावयति वा स्वोपवेशने-नेति । पङ्क्ति + पावि + ल्युः ।) श्रेणिपवित्र-कर्त्ता । श्राद्धभोजनार्हब्राह्मणः । यथा,  --“इमे हि मनुजश्रेष्ठ ! विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ।विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व्व एव हि ॥
सदाचारपराश्चैव विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ।मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दश पूरुषः ॥
ऋतुकालाभिगामी च धर्म्मपत्नीषु यः सदा ।वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत ॥
अथर्व्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः ।सत्रवादी धर्म्मशीलः स्वकर्म्मनिरतश्च यः ॥
ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः ।मखेषु च समस्तेषु भवन्त्यवभृथप्लुताः ॥
अक्रोधना ह्यचपलाः क्षान्ता दान्ता जितेन्द्रियाः ।सर्व्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान् निमन्त्रयेत् ॥
एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः ।यतयो मोक्षधर्म्मज्ञा योगाः सुचरितव्रताः ॥
ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्बिजोत्तमान् ।ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः ॥
अधीयते पुराणं ये धर्म्मशास्त्राणि चाप्युत ।अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः ॥
उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रदः ।अग्य्राः सर्व्वेषु वेदेषु सर्व्वप्रवचनेषु च ॥
यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यां तावत् पुनन्ति च ।ततो हिपावनात् पङ्क्त्या उच्यन्ते पङ्क्तिपावनाः ॥
अनृत्विगनुपाध्यायः स चेदग्र्यासनं व्रजेत् ।ऋत्विग्भिरननुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ॥
अथ चेद्वेदवित् सर्व्वैः पङ्क्तिदोषैर्व्विवर्ज्जितः ।न च स्यात् पतितो राजन् ! पङ्क्तिपावन उच्यते ॥
”इति पाद्मे स्वर्गखण्डे ३५ अध्यायः ॥
(पञ्चाग्निर्गृ हस्थः । यथाह हारीतः ।“पवनः पावनस्त्रेता यस्य पञ्चाग्नयो गृहे ।सायं प्रातः प्रदीप्यन्ते स विप्रः पङ्क्तिपावनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पङ्क्तिपावन पु०
  पङ्क्तिं श्राद्धे भोजनार्थमुपविष्टानामा-वलिं पुनाति पू--णिच्--ल्यु । श्राद्धभोजनार्थमुपविष्टानांविप्राणां पङ्क्तिपवित्रताकारके विद्याविशिष्टादौ“अपाङ्क्त्योपहता पङ्क्तिः पाव्यते यैर्द्विजोत्तमैः ।तान्निबोधत कात्र्स्न्येन द्विजाग्र्यान् पङ्क्तिपा-वनान् । अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च । श्रो-त्रियान्वयजाश्चैव विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः त्रिणाचि-केतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् । ब्राह्म्यदेयात्म-सन्तानो ज्येष्ठसामग एव च । वेदार्थवित् प्रवक्ता चब्रह्मचारी सहस्रदः । शतायुश्चैव विज्ञेया ब्राह्मणाःपङ्क्तिपावनाः” मनुः “इमे हि मनुजश्रेष्ठ! विज्ञेयाःपङ्क्तिपावनाः । विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एवहि । मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपुरुषः । ऋ-तुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा । वेदविद्या-व्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत । अथर्वशिरसोऽध्येताब्रह्मचारी यतव्रतः । सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च यः । ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः ।मखेषु च समस्तेषु भवन्त्यवभृथप्लुताः । अक्रोधना ह्यच-पलाः क्षान्ता दान्ता जितेन्द्रियाः । सर्वभूतहिता ये चश्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत् । एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः । यतयो मोक्षधर्मज्ञा ये वा सुचरितव्रताः ।ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान् । ये चभाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः । अधीयते पु-राणं ये धर्मशास्त्राणि चाप्युत । अधीत्य च यथा-न्यायं विधिवत्तस्य कारिणः । उपसन्नो गुरुकुले सत्यवादीसहस्रदः । अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च ।यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यां तावत् पुनन्ति च । ततोहि पावनात् पाङ्क्त्या उच्यन्ते षङ्क्तिपावनाः । अनृ-त्विगनुपाध्यायः स चेदग्र्यासनं व्रजेत् । ऋत्विग्भिरन-नुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् । अथ चेद्वेदवित्सर्वैः पङ्क्तिदोषैर्विवर्जितः । न च स्यात् पतितो राजन्पङक्तिपावन उच्यते” पाद्मे सर्ग खण्डे ३५ अ० ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.