| YouTube Channel

पङ्क्तिदूष (paGktidUSa)

 
Monier Williams Cologne
English
पङ्क्ति—दूष (MBh. )
mfn.
‘defiling society’, (any person) improper to associate with.
Apte Hindi
Hindi
पङ्क्तिदूषः
पुं*
पङ्क्ति-दूषः -
जिसके साथ बैठकर भोजन करने में दूषण लगे
L R Vaidya
English
paMkti-dUza {% m. %} a person improper to be admitted to a caste-dinner.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पङ्क्तिदूष(क)
पु०
पङ्क्तिम एकपङ्क्तिं भोजने दूषयतिदूषि--अण् ण्वुल् वा उप० स० अपाङ्क्तेये अपकृष्ट-ब्राह्मणे अपाङ्क्तेयशब्दे २४३ पृ० उक्तः अन्ये-ऽपि केचित् पाद्मे ३५ अ० उक्ता यथा“अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्! कीर्त्तयिष्यामि तान् शृणु ।कितवो भ्रूणहा यक्ष्मी पशुपालो निराकृती ग्रामप्रेष्यो बार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयो अगारदाहीगरदः कृण्डाशी सोमविक्रयी सामुद्रिको राजदूत-स्तैलिकः कूटकारकः! पित्रा विवदमानश्च यस्य चोप-पतिर्गृहे अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवति ।पर्वकारश्च सूची मित्रध्रुक् पारदारिकः अव्रता-नामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव श्वभिश्च यः परि-क्रामेद्यः शुना दष्ट एव परिवित्तिस्तु यश्च स्याद्दु-श्चर्मा गुरुतल्पगः कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जी-वति ईदृशा ब्राह्मणा ये अपाङ्क्तेयास्तु ते मताः ।रक्षांसिभुञ्जते हव्यं यदेषान्तु प्रदीयते श्राद्धे भुक्त्रामहाराज! दुश्चर्मा गुरुतल्पगः श्राद्धं नाशयते तस्यपितरोऽपि भुञ्जते सोमविक्रयिणे दत्तं विष्ठातुल्यंभवेन्नृप! भिषजे शोणितसमं नष्टं देवलके तथा ।अप्रतिष्ठं बार्धुषिके निष्फलं परिकीर्त्तितम् बहुवा-णिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत् भस्यनीव हुतंहव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे ये तु धर्मव्यपेतेषु चरि-त्रापगतेषु हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति तेषां तत्प्ररि-णश्यति ज्ञानपूर्वन्तु ये तेभ्यः प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धयः ।पुरीषं भुञ्जते तस्य पितरः प्रेत्य निश्चितम् एतान् विद्धिमहाबाहो! अपाङ्क्तेयान् द्विजाधमान् शूद्राणामुप-देशन्तु ये कुर्वन्त्यल्पबुद्धयः षष्टिं काणः शतं खञ्जःश्वित्री यावत् प्रपश्यति पङ्क्त्यां समुपविष्टानां ता-वद्दूषयते नृप! यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते द-क्षिणामुखः सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदा-सुरम् असूयया यद्दत्तं यच्च श्रद्धादिवर्जितम् ।सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागभकल्पयत् श्वानञ्च पङ्क्ति-दूषञ्च नावेक्षेरन् कथञ्चन तस्मात् परिवृते दद्यात्तिलां-श्चान्ने विकीरयेत् तिलैर्विरहितं श्राद्धं कृतं क्रोध-वशेन यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः ।अपाङ्क्त्यान् यावतः पङ्क्त्यां भुञ्जानो ननु पश्यति ।तावत् फलाद्भंशयति दातारं तस्य वाऽनिशम्”