| YouTube Channel

न्युब्जः (nyubjaH)

 
Apte Hindi
Hindi
न्युब्जः
पुं*
 - -
बड़ या बरगद का पेड़
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: न्युब्जः
Root: न्युब्ज
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai
Shloka(s):
3|3|37|1 ► न्युब्जे कर्मफलो भव्यः कर्मरङ्गः शठेश्वरौ। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|37|2 ► महीपतिर्दन्तशठः कर्ता नेता च कर्म च॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|37|1 ⇢ न्युब्जः (न्युब्ज) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|1 ⇢ कर्मफलः (कर्मफल) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|1 ⇢ भव्यः (भव्य) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|1 ⇢ कर्मरङ्गः (कर्मरङ्ग) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|1 ⇢ शठः (शठ) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|1 ⇢ ईश्वरः (ईश्वर) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|2 ⇢ महीपतिः (महीपति) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|2 ⇢ दन्तशठः (दन्तशठ) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|2 ⇢ कर्तृः (कर्तृ) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|2 ⇢ नेतृः (नेतृ) (पुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
➠ 3|3|37|2 ⇢ कर्म(कर्मठम् (कर्मन्(कर्मठ) (नपुं) ⇒ Kind of big lime
Tamil Kaḍārai elimiccai ⇒
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
न्युब्जः,
पुं,
 (नि + उब्ज + अच् ।) दर्भमयस्रुक् ।इति मेदिनी । जे, ११ ॥
(यथा, --“शयनासनयानानामुत्तानानान्तु दर्शनम् ।न्युब्जानामितरेषाञ्च पात्रादीनामशोभनम् ॥
”इति वाभटे शारीरस्थाने । ६ । २३ ॥
)कुशः । स्रुक् । इति हेमचन्द्रः ॥
न्युब्जः, त्रि, (न्युब्जति अधोमुखीभवतीति । नि +उब्ज + अच् ।) कुब्जः । अधोमुखः । इतिमेदिनी । जे, १२ ॥
(यथा, हरिवंशे । ६१ । ६ ।“स तत्रैकेन पादेन शकटं पर्य्यवर्त्तयत् ।न्युब्जं पयोधराकाङ्क्षी चकार च रुरोद च ॥
”)रुजा भुग्नः । इत्यमरः । २ । ६ । ६१ ॥
रोगेण वक्रीकृतपृष्ठाधोमुखपुरुषादिः । इतिभरतः ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“उब्ज आर्जवे”@} 2 उब्जकः-जिका, उब्जकः-जिका, 3 उब्जिजिषकः-जिषिका
उब्जिता-त्री, उब्जयिता-त्री, उब्जिजिषिता-त्री
उब्जन्-उब्जती-न्ती, उब्जयन्-न्ती, उब्जिजिषन्-न्ती
4 उब्जिष्यन्-न्ती-ती, उब्जयिष्यन्-न्ती-ती, उब्जिजिषिष्यन्-न्ती-ती
-- उब्जयमानः, उब्जयिष्यमाणः
उद्-उत्-उब्जौ-उब्जः
-- -- उब्जितम्-तः-तवान्, उब्जितः-तं, उब्जिजिषितः-तवान्
उब्जः, उब्जः, उब्जिजिषुः, उब्जिजयिषुः
उब्जितव्यम्, उब्जयितव्यम्, उब्जिजिषितव्यम्
उब्जनीयम्, उब्जनीयम्, उब्जिजिषणीयम्
उब्ज्यम्, उब्ज्यम्, उब्जिजिष्यम्
ईषदुब्जः, दुरुब्जः, सूब्जः
-- -- उब्ज्यमानः, उब्ज्यमानः, उब्जिजिष्यमाणः
उब्जः, समुद्गः, 5 न्युब्जः, 6 उब्जिजिषः
उब्जितुम्, उब्जयितुम्, उब्जिजिषितुम्
उब्जा, उब्जना, उब्जिजिषा
7 उब्जनम्, उब्जनम्, उब्जिजिषणम्
उब्जित्वा, उब्जयित्वा, उब्जिजिषित्वा
समुब्ज्य, समुब्ज्य, समुब्जिजिष्य
उब्जम् २, उब्जित्वा २, उब्जम् २, उब्जयित्वा २, उब्जिजिषम् २, उब्जिजिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१०५)
02
=>
 (६-तुदादिः-१३०३-अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[३। ‘हयवरट्’ (माहेश्वरसूत्रम्-५) सूत्रस्थवार्तिकात् अस्योपध्मानीयोपधत्वं लभ्यते। तदा उपध्मानीयस्य शर्षु पाठात् झल्त्वेन ‘झलां जश्’ (८-४-५३) इति जश्त्वेन बकारे यद्यपि--उब्जिता-उब्जितव्यम्-इत्यादिरूपाणि भवन्ति। तथापि उब्जिजिषकः-षिका इत्यादिरूपाणामसिद्ध्या दोपधपाठः भाष्यकृता आदृतः। “न न्द्रा” (६-१-३) इति दकारस्य द्वित्वनिषेधः। असिद्धे ‘स्तोः श्चुना’ (८-४-४०) इत्यनन्तरं “भ उब्जेः” (वा। ८-४-४०) इति दकारस्य भकारः।]]
04
=>
 [पृष्ठम्०१०३+ २६]
05
=>
 [[१। ‘भुजन्युब्जौ पाण्युपतापयोः’ (७-३-६१) इति निपातनात् घञि कुत्वाभावः। अन्यत्र समुद्गः। ‘चजोः--’ (७-३-५२) इति कुत्वं भवति।]]
06
=>
 (रोगः)
07
=>
 [[आ। ‘नित्यं भूपतिमुब्जनोज्झितमनाः यत्रास्त खल्या सुखम्।।’ धा। का। २-७३।]]