| YouTube Channel

न्यादः (nyAdaH)

 
Apte
English
न्यादः [nyādḥ], Eating, feeding
P.
III.3.6.
Apte 1890
English
न्यादः Eating, feeding.
Apte Hindi
Hindi
न्यादः
पुं*
- नि+अद्+ण
"खाना, खिलाना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
भोजनम्, जग्धः, जेमनम्, लेपः, आहारः, निघसः, न्यादः, जमनम्, विघसः, अभ्यवहारः, प्रत्यवसानम्, अशनम्, स्वदनम्, निगरः
noun
अदनस्य क्रिया।
"भोजनात् अनन्तरं सः विश्रामार्थे गतः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
न्यादः,
पुं,
(न्यदनमिति नि + अद भक्षणे +“नौ ।” ६० इति णः ।)आहारः इत्यमरः ५६
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अद भक्षणे”@} 2 आदकः-दिका, आदकः-दिका, 3 जिघत्सकः-त्सिका
4 अत्ता-त्री, आदयिता-त्री, जिघत्सिता, त्री
5 अदन्-ती, आदयन्-न्ती, जिघत्सन्-न्ती
अत्स्यन्-ती-न्ती, आदयिष्यन्-ती-न्ती, जिघत्सिष्यन्-ती-न्ती
6 7 दयमानः, आदयिष्यमाणः
सस्या 8 त्, आमात्, क्रव्यात् 9 10, क्रव्या 11 दः, प्रा 12 णात्, आमिषा 13 दः
14 जग्धम्-ग्धः-ग्धवान्, 15 अन्नम्-न्नवान्
आदितम्-तः, जिघत्सितम्-तः-तवान्, 16 घसः, अन्ना 17 दी, पुत्रादिनी, आदिवान्, जक्षि 18 वान्, अद् 19 मरः, जिघत् 20 सुः, अत्तव्यम्, आदयितव्यम्, जिघत्सितव्यम्
अदनीयम्, आदनीयम्, जिघत्सनीयम्
आद्यम्, आद्यम्, जिघत्स्यम्
ईषददः-दुरदः-स्वदः
अद्यमानः, आद्यमानः, जिघत्स्यमानः
21 घासः, घसः, 22 न्यादः 23, निघसः, आदः, 24 संघसः 25, प्रघसः, जिघत्सः
26 अत्तुम्-आदको 27, आदयितुम्, जिघत्सितुम्
28 अदनम्, आदनम्, जिघत्सनम्
जग्धिः, आदना, जिघत्सा, जिघत्सयिषा
जग्ध्वा, आदयित्वा, जिघत्सित्वा
प्रजग्ध्य, समाद्य, प्रजिघत्स्य, आदम् २, जग्ध्वा २, आदम् २, आदयित्वा २, जिघत्सम्
जिघत्सित्वा 29 अत्त्रिः, 30 अद्रिः
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२१)
02
=>
(२-अदादिः-१०११-सक-अनि। पर।)
03
=>
[[५। ‘लुङ्सनोर्घसॢ’ (२-४-३७) इति घसॢ। ‘सस्स्यार्धधातुके’ (७-४-४९) इति सकारस्य तकारः।]]
04
=>
[[६। ‘एकाच उपदेशे--’ (७-२-१०) इतीण्णिषेधः।]]
05
=>
[[आ। ‘अदन् मधुघ्नो द्विषते विसृज्य श्ववल्कजं विश्वमुदं दुहानः’ धा। का। २। ४४।]]
06
=>
[पृष्ठम्००२०+ ४१]
07
=>
[[१। ‘अदेः प्रतिषेधः’ (वा-१-३-८७) इति अस्य भक्षणार्थत्वेऽपि आत्मनेप- दित्वमेव।]]
08
=>
[[२। ‘अदोऽनन्ने’ (३-२-६८) इति विट्।]]
09
=>
[[B। ‘व्याप्तं गुहाशयैः क्रूरैः क्रव्याद्भिस्स निशाचरैः’ भ। का। ६-९४।]]
10
=>
[[३। ‘क्रव्ये च’ (३-२-६९) इति विट्।]]
11
=>
[[४। ‘वाऽसरूपो--’ (३-१-९४) इति न्याये- नाणपि।]]
12
=>
[[C। ‘वालितो दूरभाग् रामः बाणं प्राणादमत्यजत्’ भ। का। ६। १२३।]]
13
=>
[[ड्। ‘तव विदितविषादो दृष्टकृत्स्नामिषादः’ भ। का। १०-१७।]]
14
=>
[[५। ‘अदो जग्धिर्ल्यप् ति किति’ (२-४-३६) इति जग्ध्यादेशः।]]
15
=>
[[६। ‘बहुलं तणि, अन्नवधक--’ (२-४-५४) इति वार्तिकात् प्रयोगोऽयमपि साधुः। ‘अन्नाण्णः’ (४-४-८५) इति निर्देशाच्च।]]
16
=>
[[७। ‘अच्युपसंख्यानम्-’ (वा। २-४-३७) इति घसॢ।]]
17
=>
[[८। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
18
=>
[[९। ‘लिट्यन्यतरस्याम्’ (२-४-४०) इति घसॢ विकल्पेन। ‘वस्वेकाज्--’ (७-२-६७) इति इट्।]]
19
=>
[[१०। ‘सृघस्यदः क्मरच्’ (३-२-१६०) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु क्मरच् प्रत्ययः।]]
20
=>
[[E। ‘जिघत्सोः नूनमापादि ध्वंसोऽयं तां निशाचरात्’ भ-का ६-३१।]]
21
=>
[[११। ‘घञपोश्च’ (२-४-३८) इति घसॢ।]]
22
=>
[[१२। ‘नौ च’ (३-३-६०) इति वा अप्।]]
23
=>
[[F। ‘व्याप्नुवन्तो दिशोऽन्यादान् कुर्वन्तस्सव्यधान् हरीन्’ भ। का। ७-५६। अविद्यमानः न्यादः = आहारः येषां तान् इत्यर्थः।]]
24
=>
[[ङ्। ‘आदरेण गमं चक्रुर्विषमेष्वप्यसंघसाः’ भ। का। ७-५६।]]
25
=>
[[१३। ‘उपसर्गेऽदः’ (३-३-५९) इत्यप्।]]
26
=>
[[१४। ‘तुमुन्ण्वुलौ क्रियायां क्रियार्थायाम्’ (३-३-१०) इति तुमुण्ण्वुलौ।]]
27
=>
(वा याति)
28
=>
[पृष्ठम्००२१+ ३४]
29
=>
[[१। औणादिकः त्रिन् प्रत्ययः (द। उ। १। ३७।)। ॠषिः।]]
30
=>
[[२। औणादिकः (द। उ। १-३४।) क्रिन् प्रत्ययः।]]