| YouTube Channel

न्यङ्कु (nyaGku)

 
शब्दसागरः
English
न्यङ्कु
m.
 (-ङ्कुः)
1. A deer.
2. The name of a saint or Muni.
E.
 नि
always, अञ्च् to go,
aff.
 कु.
Capeller Eng
English
न्यङ्कु
m.
 a kind of deer.
Yates
English
न्यङ्कु (ङ्कः) 1.
m.
 A deer
a sage.
Spoken Sanskrit
English
न्यङ्कु - nyaGku -
m.
 - deer
न्यङ्कु - nyaGku -
m.
 - antelope
Wilson
English
न्यङ्कु
m.
 (-ङ्कुः)
1 A deer.
2 The name of a saint or Muni.
E.
 नि always, अञ्च to go,
aff.
 कु.
Apte
English
न्यङ्कुः [nyaṅkuḥ], 1 A kind of antelope
सद्यो हतन्यङ्कुभिरस्रदिग्धं व्याघ्रैः पदं तेषु निधीयते$द्य
R.*
 16.15.
N.
 of the sage ऋष्यशृङ्ग.
A student staying with his Guru. Nm.
Apte 1890
English
न्यंकुः A kind of antelope
R. 16. 15.
Monier Williams Cologne
English
न्य्-°अङ्कु
m.
 id.,
TāṇḍBr.
a deer, an antelope,
VS.
MBh.
&c.
N.
 of a Muni and a Cakra-vartin,
L.
Monier Williams 1872
English
न्य्-अङ्कु, उस्, m. a deer, an antelope
N. of a
Muni
of a Cakra-vartin.
—न्यङ्कु-भूरुह, अस्,
m. the tree Calosanthes Indica.
—न्यङ्कु-शिरस्,
scil. ककुभ्, a sort of metre consisting of 11 + 12
+ 4 syllables.
—न्यङ्कु-सारिणी, f., scil. बृहती, f. a
sort of metre, also called उरो-बृहती, consisting of
8 + 12 + 8 + 8 syllables.
Macdonell
English
न्यङ्कु ni‿aṅk-u,
m.
 [√ añc] kind of antelope: 🞄[Page148-3] 🞄-śiras,
a.
 (ac. kakubh) a metre
-sāriṇī,
a.
 🞄f. (sc. bṛhati) a metre.
Benfey
English
न्यङ्कु न्यङ्कु (probably नि-अञ्च् + उ),
n.
 A kind of antelope.
Apte Hindi
Hindi
न्यङ्कुः
पुं*
 - नि+अञ्च्+डु
एक प्रकार का बारहसिंगा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
न्यङ्कु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆ
निष्पत्तिः - > नि + अञ्चु (गतौ) - "उः" (उ० १-१७) - कुत्वम् (७-३-५३)
व्युत्पत्तिः - > नितरां अञ्चति
प्रयोगाः - > "सद्यो हतन्यङ्कुभिरस्रदिग्धं व्याघ्रैः पदं तेषु विधीयते मे"
उल्लेखाः - > रघु० १६-१५
न्यङ्कु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ಋಷಿ
L R Vaidya
English
nyaMku {% m. %} A species of antelope, R.xvi.15.
Bopp
Latin
न्यङ्कु m. capreae species. DR. 4. 15.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Nyaṅku, n. of a cakravartin king: Mvy 〔3575〕.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मृगभेदा रुरुन्यङ्कुरङ्कुगोकर्णशम्बराः ॥ १२९३ ॥
चमूरुचीनचमराः समूरैणर्श्यरौहिषाः ।
कदली कन्दली कृष्णसारः पृषतरोहितौ ॥ १२९४ ॥
-wordlist-
रुरु (पुं), न्यङ्कु (पुं), रङ्कु (पुं), गोकर्ण (पुं), शम्बर (पुं), चमूरु (पुं), चीन (पुं), चमर (पुं), समूर (पुं), एण (पुं), ऋश्य (पुं), रौहिष (पुं), कदली (स्त्री), कन्दली (त्रि), कृष्णसार (पुं), पृषत (पुं), रोहित (पुं), मृग (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
एण
एण, कुरङ्ग, हरिण, मृग, सारङ्ग, ऋष्य, पृषत, रुरु, न्यङ्कु, रङ्कु, वातप्रमी, शम्बर, कृष्णसार
एणः कुरङ्गो हरिणो मृगः स्यात्
सारङ्ग ऋष्यः पृषतो रुरुश्च ।
न्यङ्कुस्तथा रङ्कुरिति प्रसिद्धा,
वातप्रमीशम्बरकृष्णसाराः ॥ २३० ॥
verse 2.1.1.230
page 0028
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: न्यङ्कुः
Root: न्यङ्कु
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ शम्बराकारस्त्रिकेण विपुलोन्नतः हरिणः
Meaning(s):
⇒ Small red deer with broad high back
Shloka(s):
3|4|15|1 ► न्यङ्कुस्तु शम्वराकारस्त्रिकेण विपुलोन्नतः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|15|1 ⇢ न्यङ्कुः (न्यङ्कु) (पुं) ⇒ Small red deer with broad high back ⇒ शम्बराकारस्त्रिकेण विपुलोन्नतः हरिणः
Related word(s):
Vedic Reference
English
Nyaṅku is the name of an animal in the list of victims at the
Aśvamedha, or ‘horse sacrifice, ’ in the Yajurveda Saṃhitās.^1
It seems clear that a kind a ‘gazelle’ is meant, but the com-
mentary on the Taittirīya Saṃhitā^1 suggests ‘bear’ (ṛkṣa) as
a variant rendering.
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 17, 1
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14, 9
Vāja-
saneyi Saṃhitā, xxiv. 27. 32. Cf.
Zimmer, Altindisches Leben, 83. The
metre nyaṅku-sāriṇī, ‘with a gazelle's
gait, ’ is already mentioned in the
Ṛgveda Prātiśākhya, xvi. 31
Chandas,
5
Nidāna Sūtra, i. 2.
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 17, 1
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14, 9
Vāja-
saneyi Saṃhitā, xxiv. 27. 32. Cf.
Zimmer, Altindisches Leben, 83. The
metre nyaṅku-sāriṇī, ‘with a gazelle's
gait, ’ is already mentioned in the
Ṛgveda Prātiśākhya, xvi. 31
Chandas,
5
Nidāna Sūtra, i. 2.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
न्यङ्कुः,
पुं,
 (नितरां अञ्चति गच्छतीति । अञ्चुगतौ + “नावन्चेः ।” उणां । १ । १८ । इतिउः । “न्यङ्क्वादीनाञ्च ।” ७ । ३ । ५३ । इतिकुत्वम् ।) मृगभेदः । इत्यमरः । २ । ५ । १० ॥
(यथा, हरिवंशे । १२१ । ४१ ।“न्यङ्कुभिश्च वराहैश्च रुरुभिश्च निषेवितम् ॥
”)मुनिविशेषः । इति मेदिनी । के, २७ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
न्यङ्कु
पु०
 नितरामञ्चति नि + अन्च--उ न्यङ्क्वा० कुत्वम् ।१ मुनिभेदे मेदिनिः । २ बहुश्यङ्गे मृगभेदे अमरः ।३ नितरां गन्तरि
त्रि०
 “सद्योहतन्यङ्कुभिरस्रदिग्धम्” रघुः“न्यङ्कुः स्वादुर्लघुर्बल्यो वृष्यो दोषत्रयापहः” भावप्र० ।न्यङ्कोविंकारः अण् । नैयङ्गव तदीयचर्मादौ
Capeller
German
न्यङ्कु
m.
 Gasellenart.
Burnouf
French
न्यङ्कु न्यङ्कु
m.
 esp. d'antilope.
Np. d'un Muni.
Stchoupak
French
न्य्-अङ्कु-
m.
 sorte d'antilope.