| YouTube Channel

नोनुद्यमानः (nonudyamAnaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“णुद प्रेरणे”@} 2 नोदकः-दिका, नोदकः-दिका, 3 नुनुत्सकः-त्सिका, नोनुदकः-दिका
4 नोत्ता-त्री, नोदयिता-त्री, नुनुत्सिता-त्री, नोनुदिता-त्री
5 6 नुदन् ती-न्ती, नोदयन्-न्ती, नुनुत्सन्-न्ती
-- नोत्स्यन्-न्ती-ती, नोदयिष्यन्-न्ती-ती, नुनुत्सिष्यन्-न्ती-ती
-- नुदमानः, 7 प्रणुदमानः, नोदयमानः, नुनुत्समानः, नोनुद्यमानः
नोत्स्यमानः, नोदयिष्यमाणः, नुनुत्सिष्यमाणः, नोनुदिष्यमाणः
अपनुत्-अपनुद्-अपनुदौ-अपनुदः
-- -- 8 नुन्नः-नुत्तः- 9 प्रणुन्नम्-नुत्तम्-नुन्नम्-नुन्नवान्-नुत्तवान्, नोदितः, नुनुत्सितः, नोनुदितः-तवान्
10 नुदः, 11 शोकापनुदः, 12 13 शोकापनोदः, विनोदी, नोदः, 14 नुनुत्सुः, नोनुदः
नोत्तव्यम्, नोदयितव्यम्, नुनुत्सितव्यम्, नोनुदितव्यम्
नोदनीयम्, नोदनीयम्, नुनुत्सनीयम्, नोनुदनीयम्
नोद्यम्, नोद्यम्, नुनुत्स्यम्, नोनुद्यम्
ईषन्नोदः-दुर्नोदः-सुनोदः
-- -- नुद्यमानः, नोद्यमानः, नुनुत्स्यमानः, नोनुद्यमानः
नोदः-विनोदः, 15 काकुदः 16, नुनुत्सः, नोनुदः
17 नोत्तुम्, नोदयितुम्, नुनुत्सितुम्, नोनुदितुम्
नुत्तिः, नोदना, नुनुत्सा, नोनुदा
नोदनम्, नोदनम्, नुनुत्सनम्, नोनुदनम्
नुत्त्वा, नोदयित्वा, नुनुत्सित्वा, नोनुदित्वा
प्रणुद्य, प्रणोद्य, प्रणुनुत्स्य, प्रणोनुद्य
नोदम् २, नुत्त्वा २, नोदम् २, नोदयित्वा २, नुनुत्सम् २, नुनुत्सित्वा २, नोनुदम् २
नोनुदित्वा २
18 इति डौप्रत्ययः।
टिलोपः।
नुदति, नुद्यते घा नौः = प्लवः।]] नौः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६८४)
02
=>
 (६-तुदादिः-१२८२। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [[४। धातोरनुदात्तत्वेनेडभावे, ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वे, लघूपधगुणो न। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[५। ‘एकाच उपदेशेऽनुदात्तात्’ (७-२-१०) इति इण्णिषेधे, ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-३-८६) इति गुणः। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०६३४+ २७]
06
=>
 [[१। ‘तुदादिभ्यः--’ (३-१-७७) शः विकरणप्रत्ययः। शस्य ङिद्वद्भावादङ्गस्य गुणो न। स्त्रियाम्, ‘आच्छीनद्योर्नुम्’ (७-१-८०) इति नुम् वा।]]
07
=>
 [[आ। ‘तुदन् कुचरितान् शुमे प्रणुदमान इष्टं दिशन् प्रमृष्टपललान् क्षिपन् अरिमतिं कृषन् माधवः।’ धा। का। २। ७२।]]
08
=>
 [[२। ‘नुदविदोन्दत्राघ्राह्रीभ्योऽन्यतरस्याम्’ (८-२-५६) इत्यनेन निष्ठातकारस्य धातुदकारस्य च नत्वविकल्पः तेन रूपद्वयम्।]]
09
=>
 [[B। ‘दयितावलोकविकसन्नयनप्रसरप्रणुन्नमिव वारिरुहम्।।’ शि। व। ९। ७१।]]
10
=>
 [[३। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
11
=>
 [[४। ‘तुन्दशोकयोः परिमृजापनुदोः’ (३-२-५) इत्यत्र ‘आलस्य सुखाहरणयोरिति वक्तव्यम्’ (वा। ३-२-५) इति वचनात् शोकनिवृत्तिपूर्वकं सुखसम्पादके पुत्रादौ शोकापनुद इति कप्रत्ययो भवति। कर्मण्यणोऽपवादः।]]
12
=>
 [[C। ‘पौरा निवर्तध्वमिति न्यगादीत् तातस्य शोकापनुदा भवेत।’ भ। का। ३। १५।]]
13
=>
 [[५। केवलं शोकमात्रं यः अपनुदति, न तु सुखस्याहर्ता, तत्र ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यणेव।]]
14
=>
 [[ड्। ‘यदवादिषमप्रियं तव प्रियमाधाय नुनुत्सुरस्मि तत्।’ नैषधे-- २। ११।]]
15
=>
 [[६। काकुः = जिह्वा। सा अस्मिन् नुद्यते इति काकुदम् = तालु। घञर्थे कविधानम्। पृषोदरादित्वात्-- (६-३-१०९) नुशब्दस्य{??} लोपः।]]
16
=>
 [तालु]
17
=>
 [पृष्ठम्०६३५+ २८]
18
=>
 [[१। ‘ग्लानुदिभ्यां डौः’ [द। उ। २-१२]